Еуропалық Одақтың (ЕО) ресми тілдерінде оқу бағдарламаларын ұсынатын жекеменшік университеттерге қойылған шектеулер Конституцияға сәйкес келмейді, бірақ орыс тілін қоса алғанда, басқа шетел тілдеріне қойылған шектеулер сәйкес келеді. Бұл шешімді Латвияның Конституциялық соты бейсенбі, 9 ақпанда қабылдады, Delfi News.
Бұл жекеменшік университеттер оқу бағдарламаларын ағылшын тілінде ұсына алады дегенді білдіреді, бірақ орыс тілінде емес, өйткені орыс тілі ЕО-ның ресми тілі емес.
Бейсенбі күні Конституциялық Сот Жоғары білім туралы заңның даулы ережелеріне қатысты іс бойынша шешімін жариялады, онда университеттер мен колледждердегі бағдарламалар мемлекеттік тілде жүргізілуі тиіс деп көрсетілген.
Конституциялық Сот университет бағдарламаларында шет тілдерін пайдалану келесі жағдайларда мүмкін екенін түсіндірді:
- Біріншіден, Латвиядағы халықаралық студенттер оқитын оқу бағдарламалары, сондай-ақ ЕО бағдарламалары мен халықаралық келісімдер шеңберінде жүзеге асырылатын оқу бағдарламалары ЕО-ның ресми тілдерінде оқытылуы мүмкін. Халықаралық студенттер үшін, егер олардың Латвиядағы оқуы алты айдан астам уақытқа созылады немесе 20 кредиттік ұпайдан асады деп күтілсе, мемлекеттік тілді міндетті түрде оқу оқу бағдарламасына енгізіледі.
- Екіншіден, білім беру бағдарламасының кредиттік ұпайлар көлемінің бестен бір бөлігінен аспайтын бөлігі ЕО ресми тілдерінде жүзеге асырылуы мүмкін, бұл бөлімге қорытынды және мемлекеттік емтихандар, сондай-ақ біліктілік, бакалавр және магистрлік диссертацияларды әзірлеу кірмейтінін ескере отырып.
- Үшіншіден, Латвия білім беру жіктемесіне сәйкес, бағдарламаның мақсаттарына жету үшін шет тілінде жүзеге асырылуы қажет оқу бағдарламаларында, яғни лингвистика, лингвистика және мәдениеттану бағдарламаларында. Лицензиялау комитеті білім беру бағдарламасының жіктемеге сәйкес келетінін немесе келмейтінін шешеді.
- Төртіншіден, бірлескен оқу бағдарламалары ЕО-ның ресми тілдерінде жүзеге асырылуы мүмкін.
Конституциялық Сот «Гармония» партиясынан 13-ші Сеймнің жиырма депутатының бастамасымен Жоғары білім туралы заңның ережелеріне қатысты іс қозғады.
Өтініш берушілердің пікірінше, даулы ережелер жекеменшік университеттердің коммерциялық қызметті жүргізу құқығын шектейді және заңды күтулерді қорғау қағидатын бұзады. Даулы ережелер шетел тілдерінде бұрыннан лицензияланған және аккредиттелген білім беру бағдарламаларын жүзеге асыруға кедергі келтірді деп болжануда, ал заң шығарушы жаңа заңнамалық базаға кедергісіз көшуді қамтамасыз ете алмады.
«Бүгін Конституциялық Сот жекеменшік университеттер үшін тілдік шектеулер туралы шешімін жариялады. Бұл ішінара жеңіс болғанымен, сот ағылшын тілінде оқытуға қойылатын шектеулер кәсіпкерлік еркіндігін бұзатынын мойындап, бұл ережені алып тастады. Дегенмен, орыс тіліне қатысты бұл ұлттық азшылықтардың құқықтары мен экономикалық бостандықтары үшін ауыр жеңіліс», - деді Конституциялық Сотқа өтінішті дайындауға көмектескен адвокат Елизавета Кривцова. «Сот ұлттық азшылықтардың өз тілі мен мәдениетін дамыту үшін жекеменшік жоғары білімді пайдалана алмайтындығы туралы шешім шығарды, себебі бұл олардың латыш тілін қолдануын азайтады. Мемлекеттік тілді нығайту қажеттілігі экономикалық бостандықтардан да, жоғары білім экспортынан да басым. Жалғыз ерекшелік - ағылшын тілінде оқыту, себебі ол еуропалық мәдени кеңістікті нығайтады. Неліктен Еуропалық мәдени кеңістік тек ЕО елдерінің ресми тілдеріне ғана ашық, ал Еуропа халықтарының тілдеріне емес? Жалпы алғанда, бұл мемлекеттің құқықтарын жеке тұлғалардың құқықтарынан жоғары нығайтуға бағытталған үрдіс».
Өтініш берушілердің бірі, бұрынғы Сейм мүшесі Борис Цилевич сот шешіміне былай деп түсініктеме берді: «Сот шешімдерін сынау әдеттегідей емес - демократиялық қоғамда олар жай ғана орындалуы керек. Дегенмен, сот шешімінің кейбір аспектілері, жұмсақ айтқанда, түсініксіз болды. Мен оларды жай ғана қысқаша баяндаймын. Мысалы, Конституцияның кіріспесінде Латвияның барлық тұрғындары жеке қарым-қатынаста мемлекеттік тілді пайдалануға құқылы деген тұжырым (бұл басқалардың бейресми, жеке әңгімелерде де латыш тілінде сөйлеуге міндетті екенін білдіре ме?). Немесе мемлекеттік тілді қолдану аясының кез келген тарылуы мемлекеттің демократиялық құрылымына қауіп төндіреді деген тұжырым (яғни, Негіздемелік конвенцияның нормалары демократияға қауіп төндіреді ме?).».
Дереккөзді оқыңыз
