Mediazona басылымы бір жылға жуық уақыт бойы Z-поэзиясындағы көрнекті дауыс болып саналатын ойдан шығарылған ақын Геннадий Ракитиннің авторларымен сұхбат жариялады. Оның өлеңдері байқауларға қатысып, ірі патриоттық арналар қайта жариялады, ал оның парақшасын ондаған депутаттар мен сенаторлар бақылап отырды. Кейінірек мәтіндер 1930-1940 жылдардағы нацистік неміс поэзиясының аудармалары екені анықталды.
Жобаны соғысқа қарсы аты-жөні белгісіз белсенділер тобы ойлап тапқан. Олар ешқандай саяси партиялармен байланысы жоқ екенін және қаржыландыру алмағанын атап өтеді. «Қазіргі уақытта ең жаманы - үнсіз қалу және ештеңе істемеу», - деп түсіндірді олар. Олардың мақсаты соғысқа қарсылар емес, оның белсенді жақтастары еститін соғысқа қарсы мәлімдеме жасау болды.
Жалған әрекет қалай жұмыс істеді
Авторлар нацистік поэзияны мазмұнын өзгертпей аударып, бейімдеді. «Біз ештеңені өзгертудің қажеті болмады», - деп мойындады олар. Әдетте, тек Германияға тікелей сілтемелер мен бірнеше анахронизмдер ғана ауыстырылды. Олар аудармаларды түпнұсқаға, соның ішінде өлеңдерге мүмкіндігінше адал сақтауға тырысты, тіпті жасаушылардың ешқайсысы кәсіби ақындар болмаса да.
«Геннадий Ракитин» атауы бейтарап болса да, әдейі таңдалды. Оның «туған жерлерінің» фотосуреттері неміс ормандары болып шықты, ал ақынның портреттері нейрондық желі арқылы жасалған. Жоба тез танымал болды: ірі Z-арнасында алғашқы рет қайта жарияланғаннан кейін өлеңдер органикалық түрде тарала бастады, ал жариялауға өтініштер көбінесе тегін қабылданды.
Уақыт өте келе Ракитиннің оқырмандары екі мыңнан астам адамға жетті. Олардың арасында Мемлекеттік Думаның жүзге жуық депутаты, отызға жуық сенатор, президенттің кеңесшісі Елена Ямпольская, ақындар және соғыс тілшілері болды. Ойдан шығарылған автордың мәтіндері патриоттық қоғамдық топтарда кеңінен таратылып қана қоймай, ресми түрде мойындалды. Ракитиннің еңбегі марапаттармен, соның ішінде Бүкілресейлік А.Т. Твардовский атындағы патриоттық поэзия байқауының сертификатымен марапатталды. Оның бір өлеңі «Қасиетті түнде» «Мәскеу» әдеби журналында жарияланды.
Неліктен олар аулауды байқамады?
Авторлардың айтуынша, оқырмандар мәтіндерге ешқандай сын айтпаған. Кейде оларды «тіл байлаулы» деп атаған, бірақ нацистік поэзиямен ешқандай идеологиялық ұқсастық байқалмаған. Белсенділер ашықтан-ашық шамадан тыс деп санаған «көсем» туралы өлеңдер күтпеген жерден ең танымал болды. «Біз мұндай мағынасыздықты қабылдауға болмайды деп сендік», - деп мойындайды олар.
Шығармашылдар Z-поэзиясы мен Үшінші Рейхтің насихаты құрылымы мен бейнесі жағынан ұқсас екенін атап өтті. «Өте жақын. Әсіресе, бір халықты басқалардан жоғары көтеру тұрғысынан», - деп мәлімдеді олар, жалғыз айырмашылық қазіргі орыс нұсқасында тәртіп идеясының болмауында екенін қосты.
Жоба неліктен жарияланды?
Олар екі себеп бойынша жалған ақпараттан бас тартуды шешті. Біріншіден, улы материалдармен үнемі жұмыс істеу қиынға соқты. Екіншіден, соғыс туралы өлеңдердің астында жақындарын жоғалтқан адамдардың алғыстары пайда бола бастады. «Бұл өте күрделі сезім», - деп мойындады авторлар, бұл моральдық қақтығысты жалғастырғысы келмейтінін баса айтты.
Авторлар басқа жобалары бар екенін мәлімдеді, бірақ мәліметтерді жариялаудан бас тартты. Геннадий Ракитиннің тағдыры белгісіз болып қала береді. Олар тек бір нәрсеге сенімді: «Ол енді нацистік ақындарды аудармайды».