დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის დიპლომატებმა პირადად გააფრთხილეს რუსეთი, რომ ნატოს საჰაერო თავდაცვის ძალები მზად არიან ჩამოაგდონ მისი საბრძოლო თვითმფრინავები, თუ ისინი დაარღვევენ ალიანსის ქვეყნების საჰაერო სივრცეს.
მოულოდნელი განცხადება 19 სექტემბერს მომხდარმა ინციდენტმა გამოიწვია, როდესაც სამმა რუსულმა MiG-31 გამანადგურებელმა ესტონეთის საჰაერო სივრცე დაარღვია. წყაროების ცნობით, მათ საზღვარი რამდენიმე საზღვაო მილით გადაკვეთეს და იქ სულ მცირე 12 წუთის განმავლობაში დარჩნენ.
ბალტიის ზღვის საპატრულო მისიაში მონაწილე იტალიის საჰაერო ძალების თვითმფრინავები თვითმფრინავის ჩასაჭრელად აფრინდნენ. სიტუაციამ მოკავშირეებში სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია, რადგან ეს პირდაპირ სამხედრო დარღვევას წარმოადგენდა.
„ბლუმბერგი“ იუწყება, რომ რუსი დიპლომატის თქმით, ინციდენტი „ყირიმში უკრაინის შეიარაღებული ძალების თავდასხმებზე პასუხი“ იყო. თუმცა, შეხვედრის შემდეგ, ევროპელმა წარმომადგენლებმა დაასკვნეს, რომ რუსეთის სამხედრო სარდლობამ განზრახ ჩაიდინა დარღვევა, მოსკოვის უარყოფის მიუხედავად.
ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების აკრძალვის მნიშვნელოვანი დარღვევა გამოვლინდა: აღმოსავლეთ ევროპაში ნატოს ხუთი ქვეყანა - ფინეთი, ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა და პოლონეთი - ოტავას კონვენციიდან გასვლას აპირებენ.
ეს ქვეყნები გეგმავენ, ივნისის ბოლომდე ოფიციალურად აცნობონ გაეროს თავიანთი გადაწყვეტილების შესახებ, რათა წლის ბოლომდე დაიწყონ საზღვრების დანაღმვა რუსეთის მხრიდან შესაძლო შემოჭრის საფრთხის ფონზე.
ახალი „რკინის ფარდა“, როგორც მას გაზეთი უწოდებს, დაახლოებით 3440 კილომეტრზე იქნება გადაჭიმული — ლაპლანდიიდან პოლონეთის ქალაქ ლუბლინამდე. ეს ნაბიჯი უპრეცედენტო იქნებოდა: ევროკავშირის ყველა ქვეყანა ადრე მხარს უჭერდა ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების აკრძალვას, მაგრამ სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა უკრაინაში ომის გამო, რომელიც მეოთხე წელს შედის. დასავლელი ანალიტიკოსების აზრით, კონფლიქტის ახალი ფაზის რისკი, ამჯერად ნატოსთან, რეალური გახდა.
რუსეთი არ შეუერთდა ოტავას კონვენციას და ბოლო ათწლეულების განმავლობაში სტაბილურად ზრდის ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების მარაგს. ამჟამად მისი არსენალი 26 მილიონზე მეტ მოწყობილობას შეადგენს - ბევრჯერ მეტი, ვიდრე ნებისმიერ სხვა ქვეყანაში. ეს ნაღმები აქტიურად გამოიყენება უკრაინაში მიმდინარე სამხედრო ოპერაციებში.
განსაკუთრებით რთული აღმოჩნდა ლიეტუვაში შექმნილი ვითარება. ქვეყანა, რომელიც ბელარუსსა და კალინინგრადის რეგიონს ესაზღვრება, თავდაცვითი ნაღმების ხაზის შექმნას გეგმავს. ლიეტუვის თავდაცვის მინისტრის თქმით, 2003 წელს კონვენციასთან შეერთების შემდეგ ეროვნული უსაფრთხოებისთვის საფრთხე მნიშვნელოვნად გაიზარდა. საპასუხოდ, ლიეტუვამ ნაღმების წარმოებისა და განლაგებისთვის 800 მილიონი ევრო გამოყო და თავდაცვის ბიუჯეტის მშპ-ს 5.5%-მდე გაზრდას გეგმავს.
ნატო განიხილავს რუსეთის შესაძლო შეჭრას ბალტიისპირეთის ქვეყნებში მომდევნო ორიდან ხუთ წლამდე პერიოდში. ერთ-ერთი პოტენციური საბაბია მოსკოვი-კალინინგრადის მატარებელი, რომელიც ლიეტუვას გავლით გადის. სამხედრო ანალიტიკოსების მიერ შემუშავებული სცენარის თანახმად, რუსეთს შეუძლია მატარებლის გაჩერება და ჯარების განლაგება საკუთარი მოქალაქეების დაცვის საბაბით. ამ კონტექსტში, ქვეყნების მიერ ნაღმების აკრძალვის უარყოფა სასოწარკვეთილების აქტსა და ევროპაში ახალი ტიპის კონფლიქტისთვის მზადების აქტად გამოიყურება.
