„რაც უფრო ახლოს ვიქნებით არჩევნებთან, მით უფრო მეტ რუსეთის ჩარევას ვიხილავთ“, - ასკვნის პოლიტიკური ანალიტიკოსი და კონფლიქტების მოგვარების სპეციალისტი არსენ ხარატიანი, როდესაც აფასებს 7 ივნისს სომხეთში დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნების რისკებს.
ექსპერტმა ექსკლუზიურ ინტერვიუში დეტალურად ისაუბრა იმ მექანიზმებზე, რომლებსაც მოსკოვი იყენებს რესპუბლიკის შიდა ვითარების დესტაბილიზაციისა და ნიკოლ ფაშინიანის ხელმძღვანელობით მმართველი პარტიის, „სამოქალაქო კონტრაქტის“, დასუსტებისთვის. კონფლიქტების ექსპერტის თქმით, საარჩევნო კამპანია გარდაუვლად იქცევა ინტენსიური გეოპოლიტიკური დაპირისპირების არენად, სადაც კრემლი იყენებს სრულ სპექტრს ჰიბრიდული ინსტრუმენტების.
ხარატიანის თქმით, რუსეთის ჩარევა სისტემურია და ვლინდება როგორც საინფორმაციო, ასევე პერსონალის დონეზე. ექსპერტი მიუთითებს აგრესიულ კიბერაქტივობებსა და პრორუსული მედიასაშუალებების ქსელის მიზანმიმართულ მუშაობაზე, რომლებიც „მითების შექმნით“ და საზოგადოებრივი აზრის მანიპულირებით არიან დაკავებულნი. უფრო მეტიც, მოსკოვი მოქმედებს სომხეთში პოლიტიკურ პროცესებზე პირდაპირი გავლენის მქონე მსხვილი ბიზნესის ლოიალური წარმომადგენლების მეშვეობით.
პირდაპირი სიგნალები კრემლიდან და ჰიბრიდული ინსტრუმენტები
კონფლიქტების ექსპერტი დარწმუნებულია, რომ რუსული მხარე აღარ მალავს თავის განზრახვებს, გავლენა მოახდინოს სომხეთის სუვერენული არჩევნების შედეგებზე. ამ სტრატეგიის გამოვლინებებს ექსპერტთა საზოგადოება რამდენიმე ძირითად სფეროში აფიქსირებს:
- რუსეთის ხელმძღვანელობის საჯარო განცხადებები: ხარატიანი იხსენებს რუსეთის ხელმძღვანელობასა და ნიკოლ ფაშინიანს შორის გაზაფხულის შეხვედრას, სადაც რუსულმა მხარემ ღიად ახსენა „მეგობრების სომხეთში“ ყოფნა და საარჩევნო პროცესში მონაწილეობის სურვილი. სიტუაციას ის ფაქტიც ამძიმებს, რომ პრორუსული ფრთის ერთ-ერთი ლიდერი რუსული პასპორტის მქონე მსხვილი სომეხი ოლიგარქია.
- კრემლის პრესსამსახურის ოფიციალური პოზიცია: ჩარევის პირდაპირი დადასტურება დიმიტრი პესკოვის სიტყვებიდან მომდინარეობს, რომელშიც ფაქტობრივად გაცხადებულია მოსკოვის უფლება, ჩაერიოს რესპუბლიკის შიდა საქმეებში.
- სადაზვერვო საქმიანობა: ექსპერტის თეზისებს ამყარებს დამოუკიდებელი გამოძიებები (კერძოდ, მასალები ), რომლის თანახმადაც, არჩევნების წინა დღეს, მოსკოვმა სომხეთში გაგზავნა FSB-ის, GRU-ს და SVR-ის ოფიცრები მოქმედი პრემიერ-მინისტრის წინააღმდეგ დივერსიული საქმიანობის განსახორციელებლად.
ზეწოლის დამატებითი ვექტორი შეიძლება იყოს საზღვარგარეთ დროებით მცხოვრები მოქალაქეების ხმების მანიპულირება. 2005 წელს გარე დიასპორის ხმის მიცემის კონსტიტუციური აკრძალვის მიუხედავად, ხარატიანი პროგნოზირებს სცენარს, რომლის დროსაც პრორუსული ძალები შეეცდებიან ორგანიზება გაუწიონ მასობრივი ტრანსპორტირებისა და მგზავრობის ხარჯებს რუსეთიდან და საქართველოდან ამომრჩევლებისთვის, რათა ისინი პირდაპირ ხმა მისცენ ქვეყნის შიგნით არსებულ საარჩევნო უბნებზე.
ეკონომიკური შანტაჟი, როგორც შეკავების ინსტრუმენტი
მოსკოვის ეკონომიკური და ენერგეტიკული ზეწოლა კვლავ მნიშვნელოვან ბერკეტად რჩება ერევნის ევროპული ინტეგრაციის დღის წესრიგის ჩაშლის მცდელობებში. კონფლიქტების ექსპერტი ხაზს უსვამს, რომ კრემლი ტრადიციულად სავაჭრო სამინისტროებს პოლიტიკურ იარაღად იყენებს. პირველი პრევენციული ნაბიჯები უკვე გადადგმულია: სანიტარული შეზღუდვების ეგიდით, კონკრეტული ბრენდის ქარხნიდან პროდუქციის იმპორტი შეჩერებულია, ხოლო ჯერმუკის მინერალურ წყალს შეზღუდვები ემუქრება.
ხარატიანი ხუმრობით აღნიშნავს, რომ ზაფხულის სეზონის მოახლოებასთან ერთად, „როსკომნადზორმა“ შესაძლოა სომხური გარგარის ხარისხის ფიქტიური პრობლემები გამოავლინოს, რათა რუსეთში მისი იმპორტი შეაფერხოს და ადგილობრივი ფერმერებისთვის დარტყმა მიაყენოს. მიუხედავად ამისა, ექსპერტი მიიჩნევს, რომ ეს გამოწვევები გადაულახავია, რადგან სომხეთის მთავრობა უკვე ავითარებს მექანიზმებს ბიზნესის სწრაფად სუბსიდირებისთვის, რათა მინიმუმამდე დაიყვანოს ჩრდილოელი მეზობლის ჰიბრიდული თავდასხმების ეკონომიკური ზეგავლენა.
