ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ახალი გადაწყვეტილება გამოიტანა საქმეზე „საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ“ (IV).
სასამართლომ რუსეთს დაავალდებულა თბილისს 253 მილიონი ევროს გადახდა ე.წ. „ბორდერიზაციის“ - საქართველოსა და აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის რეგიონების გამყოფი ადმინისტრაციული სასაზღვრო ხაზის გასწვრივ ლითონის ღობეებისა და ეკლიანი მავთულხლართების მონტაჟის - დარღვევებისთვის. საქართველო აცხადებს, რომ ეს ზომები რუსული ჯარების მონაწილეობით განხორციელდა.
ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ბარიერების მშენებლობა და რუსული ძალების ქმედებები წარმოადგენდა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის სისტემატურ დარღვევას. სასამართლომ მოიხსენია უკანონო დაკავების, წამებისა და არასათანადო მოპყრობის, გადაადგილების თავისუფლებისა და სახლებში, მიწებსა და ოჯახებში წვდომის შეზღუდვის, ასევე ქართულ ენაზე განათლების აკრძალვის მრავალი შემთხვევა.
კომპენსაცია განკუთვნილია 29 000 დაზარალებული მოქალაქისთვის. სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ რუსეთი პასუხისმგებელია არა მხოლოდ 2008 წლის ომის მოვლენებზე, არამედ იმ შედეგებზეც, რომლებიც შემდგომ წლებში მოჰყვა ტერიტორიებზე მისი კონტროლის გაგრძელების გამო.
ეს მოსკოვის წინააღმდეგ გამოტანილი პირველი გადაწყვეტილება არ არის: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ადრე რუსეთს ომის დროს დარღვევებისთვის 130 მილიონ ევრომდე და ეთნიკური ქართველების მასობრივი დეპორტაციისთვის 10 მილიონ ევრომდე ჯარიმის გადახდა დააკისრა.
მოსკოვი უარს ამბობს ევროპული სასამართლოს მიერ 2022 წლის 15 მარტის შემდეგ გამოტანილი გადაწყვეტილებების შესრულებაზე, როდესაც რუსეთი უკრაინაში შეჭრის შემდეგ ევროპის საბჭოდან გარიცხეს. თუმცა, როგორც მოსამართლეებმა ხაზი გაუსვეს, მათი იურისდიქცია ვრცელდება ყველა მოვლენაზე, რომელიც მოხდა 2022 წლის 16 სექტემბრამდე, რუსეთის მიერ ევროპული კონვენციიდან ოფიციალური გასვლის თარიღამდე.
აფხაზეთმა და სამხრეთ ოსეთმა დამოუკიდებლობა 1990-იანი წლების დასაწყისში გამოაცხადეს, თუმცა რუსეთმა ისინი მხოლოდ 2008 წლის ომის შემდეგ აღიარა, რომელსაც მოსკოვმა „მშვიდობის იძულების ოპერაცია“ უწოდა. მას შემდეგ, რეგიონები რუსეთის ფაქტობრივი პოლიტიკური, სამხედრო და ეკონომიკური კონტროლის ქვეშ იმყოფებიან, მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალურად არ აქვთ რუსეთის ფედერაციის სუბიექტის სტატუსი.
