საბროკერო ანგარიშის საშუალო ზომა 205,000 რუბლამდე შემცირდა. ეს გამოწვეულია აქტივების უარყოფითი საბაზრო გადაფასებით და მსხვილი ბროკერების ანგარიშებიდან თანხების გატანით.
რუსეთის ბანკის „პროფესიონალური ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მონაწილეთა ძირითადი ინდიკატორების მიმოხილვის“ თანახმად, რუსი საცალო ინვესტორების საშუალო ანგარიშის ზომა 2022 წელს განახევრდა, 409 000-დან 205 000 რუბლამდე.
„წლის ბოლოს აქტივების მოცულობის შემცირება განპირობებული იყო ანგარიშებიდან თანხების გატანით, აქციების უარყოფითი საბაზრო გადაფასებით და აქტივების გაყინვით. ინდივიდუალურ საბროკერო ანგარიშებზე დეპოზიტები აღემატებოდა ანგარიშებიდან თანხების გატანას მაისიდან დეკემბრამდე, თუმცა ეს შემოდინება ნაკლები იყო, ვიდრე მარტსა და აპრილში სანქციების ქვეშ მყოფი მსხვილი ბროკერების ანგარიშებიდან აქტივების გადინება. ზოგიერთი აქტივის კატეგორიის, მაგალითად, რუსული აქციების, უარყოფითი გადაფასება მხოლოდ ნაწილობრივ კომპენსირდა ამ ინსტრუმენტებში ახალი სახსრების შემოდინებით. უცხოური ობლიგაციების გამოსყიდვიდან მიღებული სახსრები უმეტეს შემთხვევაში გაყინული დარჩა არამეგობრული ქვეყნების დეპოზიტარებში და არ აღწევდა რუსი ინვესტორების ანგარიშებზე“, - ნათქვამია დოკუმენტში.
ცენტრალური ბანკის მონაცემებით, რუსი საცალო ინვესტორების აქტივების მთლიანმა ღირებულებამ გასული წლის ბოლოს 6 ტრილიონი რუბლი შეადგინა, რაც 28%-ით ნაკლებია 2021 წელთან შედარებით. ამ თანხიდან დაახლოებით 5.3 ტრილიონი რუბლი ფასიან ქაღალდებში იყო განთავსებული, ხოლო 600 მილიარდი რუბლი - ნაღდი ფული რუბლსა და უცხოურ ვალუტაში.
მარეგულირებელმა ასევე აღნიშნა ცარიელი ანგარიშების მქონე ინვესტორების წილის ზრდა 63%-დან 66%-მდე. ასევე გაიზარდა 10,000 რუბლამდე აქტივების მქონე კლიენტების წილი 20%-დან 21%-მდე. ნულოვანი და მინიმალური ანგარიშების გამოკლებით, საშუალო მაჩვენებელმაც მნიშვნელოვანი კლება აჩვენა და 2022 წლის ბოლოსთვის 1.3 მილიონ რუბლს მიაღწია, წინა წლის 2.2 მილიონთან შედარებით.
მიმოხილვის თანახმად, კვალიფიციური ინვესტორების წილი 64%-ით გაიზარდა და 556 000-ს მიაღწია. ცენტრალური ბანკის მონაცემებით, ინვესტორები ყველაზე ხშირად „კვალიფიციურ“ სტატუსს 6 მილიონი რუბლის ქონების კვალიფიკაციის მეშვეობით იღებდნენ. 2022 წელს მარეგულირებელმა გამოაცხადა პროფესიონალი ინვესტორის სტატუსის მისაღებად უფრო მკაცრი მოთხოვნები, ხოლო „არაკვალიფიციური“ ინვესტორებისთვის დამატებითი შეზღუდვა შემოიღო: აკრძალვა არამეგობრული ქვეყნების ემიტენტებისგან ფასიანი ქაღალდების შეძენის შესახებ.
რა აქტივებს ყიდულობდნენ რუსი ინვესტორები?
რუსეთის ბანკის მიმოხილვის თანახმად, რუსულ საბროკერო ანგარიშებში უცხოური აქტივების წილი 46%-დან 31%-მდე შემცირდა „გაზრდილი გაურკვევლობის, გეოპოლიტიკური რისკების და ინფრასტრუქტურული შეზღუდვების შემოღების“ გამო. დოკუმენტში განმარტებულია, რომ კლება განპირობებული იყო უცხოური აქციების გაყიდვით ხელმისაწვდომ პლატფორმებზე, ობლიგაციების გამოსყიდვით და ანგარიშებიდან უცხოური ვალუტის გატანით. „ამასობაში, უცხოური ფასიანი ქაღალდების მნიშვნელოვანი ნაწილი და მათი გამოსყიდვიდან მიღებული შემოსავალი გაყინული რჩება არამეგობრული ქვეყნების დეპოზიტარების ქმედებების გამო“, - აღნიშნავს ცენტრალური ბანკი.
რუსეთის რეზიდენტების აქციების წილი 21%-დან 28%-მდე გაიზარდა, მიუხედავად მოსკოვის ბირჟის ინდექსის წლიური საერთო კლებისა თითქმის 40%-ით. „ეს განპირობებულია როგორც ინვესტიციების ზრდით მსხვილი კომპანიების აქციების მიმართ ფიზიკური პირების ინტერესის ფონზე, ასევე ინდივიდუალური ემიტენტების საკუთრების სტრუქტურის ცვლილებებით სანქციების შეზღუდვების ფონზე“, - ნათქვამია მარეგულირებლის მიმოხილვაში.
რუსული ობლიგაციების წილი 25%-დან 30%-მდე გაიზარდა. წლის დასაწყისში, როდესაც რუსეთის ბანკმა ბაზრის კოლაფსის და რუბლის მკვეთრი შესუსტების შემდეგ ძირითადი განაკვეთი რეკორდულ 20%-მდე გაზარდა, აქტივების ეს კატეგორია ინვესტორებში არაპოპულარული იყო. თუმცა, წლის ბოლოსთვის პორტფელებში ობლიგაციების მოცულობამ ზრდა დაიწყო. „მეოთხე კვარტალში დაფიქსირდა უცხოური ინფრასტრუქტურიდან ოფზ-ების მასიური გადატანა და შემცვლელი ობლიგაციების განთავსება, რამაც ინვესტიციების მოცულობის ზრდა გამოიწვია“, - ნათქვამია მიმოხილვაში. გარდა ამისა, დოკუმენტის თანახმად, ფინანსთა სამინისტრო წლის ბოლოს ობლიგაციების ბაზარს დაუბრუნდა და მის აუქციონებში საცალო ინვესტორებმა მიიღეს მონაწილეობა.
ასევე, 2022 წელს, მზარდი გაურკვევლობის ფონზე, საცალო ინვესტორებმა დაიწყეს უფრო მოკლე ვადიანი ობლიგაციების არჩევა. „ერთ წლამდე ვადიანობის კორპორატიული ობლიგაციების წილი 18%-დან 26%-მდე გაიზარდა, ხოლო ხუთ წელზე ნაკლები ვადიანობის მქონეების - 72%-დან 84%-მდე. საერთო ჯამში, პორტფელის საშუალო შეწონილი ვადის/უკან დაბრუნებული ვადის მაჩვენებელი 4.1-დან 2.9 წლამდე შემცირდა“, - იტყობინება ცენტრალური ბანკი.
შემოსავლის გენერირების დროის შემცირების ტენდენციამ გავლენა მოახდინა ტრასტის მართვის სტრატეგიებზეც. „ტრასტის მართვის სეგმენტში, კლიენტების გადინება იყო როგორც მასობრივი ბაზრის გრძელვადიანი სტრატეგიებიდან, რომლებიც ორიენტირებული იყო რუსულ ობლიგაციებზე, ასევე კლიენტების შემოდინება მოკლევადიან სტრატეგიებში, რომლებიც ინვესტირებას ახდენდნენ ფულის ბაზრის ინსტრუმენტებში“, - ნათქვამია მიმოხილვაში.
საცალო ინვესტორებიც აქტიურად ყიდულობდნენ უცხოურ ვალუტას. მსხვილი ბანკებისთვის მტრულად განწყობილი ქვეყნების ვალუტებით ტრანზაქციებზე დაწესებული შეზღუდვების ფონზე, ბაზარზე ფიზიკური პირების ყოფნა გაიზარდა - 2022 წლის დეკემბერში მათი წილი მთლიან ბრუნვაში 28%-ს მიაღწია (2021 წლის დეკემბრის 11%-თან შედარებით).
„საცალო ინვესტორები ექსპორტიორების სავალუტო შემოსავლების ძირითად მყიდველებს შორის იყვნენ სავალუტო ბაზარზე და ასევე მოქმედებდნენ როგორც არბიტრები ვალუტის წყვილებს შორის, რაც ხელს უწყობდა აშშ დოლარის, ევროსა და იუანის ჯვარედინი კურსების გათანაბრებას რუსეთის ბაზარზე“, - ნათქვამია მიმოხილვაში. ცენტრალური ბანკის მონაცემებით, წლის განმავლობაში მოსახლეობამ შეიძინა 1.06 ტრილიონი რუბლის ღირებულების უცხოური ვალუტა, მაგრამ ანგარიშების ნაშთები შემცირდა, რადგან ეს ვალუტა ძირითადად საზღვარგარეთ გადაირიცხა. დოლარებისა და ევროს გარდა, ფიზიკურმა პირებმა შეიძინეს იუანი (138 მილიარდი რუბლი), ჰონგ-კონგის დოლარი (14 მილიარდი რუბლი), ბელორუსული რუბლი (10 მილიარდი რუბლი) და ოქრო (7 მილიარდი რუბლი).
