რუსეთის ქვანახშირის ინდუსტრია უპრეცედენტო კოლაფსს განიცდის — პრემიერ-მინისტრმა მიხაილ მიშუსტინმა საგანგებო შეხვედრა გამართა, რათა ექსპორტის, შემოსავლებისა და ინფრასტრუქტურის კოლაფსის ფონზე გარკვეული გადაწყვეტილებების მოძიება ეცადა.
მან დაასახელა „არახელსაყრელი საბაზრო პირობები“ და ლოგისტიკური კოლაფსი, რამაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით ქვანახშირის კომპანიები გადაშენების პირას მიიყვანა.
რუსეთში ქვანახშირის წარმოება ზედიზედ მეორე წელია მცირდება. 2023 წელს წარმოებამ 432,5 მილიონი ტონა შეადგინა, ხოლო 2025 წლისთვის, საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს პროგნოზით, ეს მაჩვენებელი 416 მილიონ ტონამდე შემცირდება. ექსპორტი კიდევ უფრო უარესია: 2022 წელს 199 მილიონი ტონის შემდეგ, მოცულობა 2023 წელს 4%-ით, ხოლო 2024 წელს კიდევ 8%-ით შემცირდა. 2025 წლისთვის კიდევ 7%-იანი კლებაა მოსალოდნელი.
ფინანსური დანაკარგები კატასტროფულია - 2024 წელს 112,6 მილიარდი რუბლის ზარალი. თითქმის 30 ქვანახშირის კომპანია 15 000 თანამშრომლით გაკოტრების პირასაა. ეს ყველაფერი რკინიგზის ლოჯისტიკის სრული კოლაფსის ფონზე ხდება. რუსეთის რკინიგზამ სატვირთო გადაზიდვების 4,1%-იანი კლება დააფიქსირა, რაც 15 წლის განმავლობაში ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია.
ძირითადი შემაფერხებელი ფაქტორები ბაიკალ-ამურის მაგისტრალი და ტრანსციმბირული რკინიგზაა. კუზბასიდან მოწოდებული ქვანახშირი პორტებამდე უბრალოდ ვერ აღწევს. მუშახელის დეფიციტი და სამხედრო ტვირთებისთვის პრიორიტეტული დატვირთვა პრობლემებს კიდევ უფრო ამძიმებს. „რუსეთის რკინიგზის“ აღმასრულებელმა დირექტორმა ოლეგ ბელოზეროვმა განაცხადა, რომ „სახელმწიფოებრივ ვალდებულებებს შეასრულებდა“, თუმცა დასძინა, რომ ფედერალური სამინისტროს დონეზე „ხელით კოორდინაცია“ აუცილებელია.
აღმოსავლეთისკენ მკვეთრი შემობრუნება წარუმატებელი აღმოჩნდა. 2024 წელს ჩინეთმა რუსული ქვანახშირის იმპორტი 7%-ით შეამცირა, მიუხედავად შესყიდვების საერთო ზრდისა. ინდონეზია და ავსტრალია სწრაფად ანაცვლებენ რუსეთს აზიის ბაზრიდან და უფრო იაფ და სტაბილურ ქვანახშირს სთავაზობენ.
კრემლი გადარჩენის ზომებს განიხილავს: შორ მანძილზე გადაზიდვებზე 60%-მდე ფასდაკლებებს, რუსეთის რკინიგზისთვის სუბსიდიებს და ლოჯისტიკის კონტროლის მცდელობებს. თუმცა, ექსპერტები აფრთხილებენ , რომ „შესაძლოა ეს უკვე გვიანი იყოს“. პრობლემები სისტემურია: ინფრასტრუქტურა ავარიულია, ბაზრები მცირდება და გლობალური მოთხოვნა მცირდება.
დღეს ქვანახშირი რუსეთის ეკონომიკისთვის სიამაყის წყარო კი არა, ტვირთია. მასშტაბური რეფორმების, ინვესტიციებისა და გამჭვირვალობის გარეშე, ინდუსტრია შესაძლოა მთლიანად დაიშალოს. მიშუსტინმა აღიარა კრიზისი, მაგრამ გადაარჩენს თუ არა შეხვედრა კატასტროფას?
