ეკონომიკა

ანგარიშის თანახმად , რუსეთში სამშენებლო ბიზნესების ოთხიდან ერთი კოლაფსის პირასაა.

ჟურნალისტები ამტკიცებენ, რომ სწორედ რუსეთის პრეზიდენტის გადაწყვეტილებამ, ტოტალური ომი დაეწყო, ქვეყნის ეკონომიკური საფუძველი დაანგრია.

ოდესღაც სტაბილური სამშენებლო ინდუსტრია ნანგრევებშია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სექტორი ოდესღაც მშპ-ს 6%-ს შეადგენდა, საცხოვრებელი და კომერციული პროექტები ამჟამად მასობრივად იყინება ან დაუმთავრებლად იკარგება. მიზეზებია სანქციები, ინფლაცია, კრედიტების დეფიციტი და კერძო კაპიტალის გადინება. ეს ყველაფერი კი ფრონტს სარგებელს მოუტანს: ფოლადი და ბეტონი არა სახლებში, არამედ თხრილებსა და ციხეებში იგზავნება.

ისეთი ამბიციური სახელმწიფო პროგრამებიც კი, როგორიცაა „სპუტნიკი“, ჩერდება. ბიუჯეტები მცირდება, კონტრაქტორები უკან იხევენ და მასალების ფასები მკვეთრად იზრდება. მშენებლობის განვითარების ინსტიტუტის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ათასობით კომპანიას არ შეუძლია სესხების მომსახურება, ბანკებს ეშინიათ დავალიანების გადახდისუუნარობის, სპეციალისტები კი უბრალოდ მიუწვდომლები არიან - ისინი ან წავიდნენ, ან ომში არიან.

კერძო მოთხოვნა ნულის ტოლია. რეალური შემოსავლები მცირდება, იპოთეკური სესხები მიუწვდომელია და ვინ ააშენებს სახლს ახლა, როცა რაკეტები შეიძლება თავზე დაფრინავდეს? ხალხი შეშინებულია - და არა უმიზეზოდ.

სანქციებმა რუსეთს ტექნოლოგიებზე, ინვესტიციებსა და მასალებზე წვდომა წაართვა. იმპორტის ჩანაცვლების მცდელობები კი უშედეგო აღმოჩნდა: პროგრესის ნაცვლად, დეფიციტი და ყალბი პროდუქცია გაჩნდა.

ისეთი მსხვილი მოთამაშეები, როგორიცაა PIK Group და Etalon, უკვე განიცდიან კოლოსალურ ზარალს. მთავრობასთან კავშირების არმქონე რეგიონული კომპანიები კიდევ უფრო სწრაფად კვდებიან. სამშენებლო სექტორი მთელი დანგრეული ეკონომიკის სიმბოლოდ იქცა.

ომი ბიუჯეტს შთანთქავს და მასთან ერთად განათლებას, ჯანდაცვას და მომავალსაც. ის, რაც ოდესღაც მშვიდობიანი ცხოვრების ჩარჩო იყო, ცარიელ, დაუმთავრებელ შენობებად და გადაუხდელ ხელფასებად იქცევა. სანამ კრემლი მილიარდებს რაკეტებში ხარჯავს, ქვეყანა აგურ-აგური ინგრევა.

მოსკოვში ფრანგული საცხობი ქსელის Paul-ის ბოლო ობიექტი დაიხურა.

Telegram-ის თანახმად , Mega Belaya Dacha-ს სავაჭრო ცენტრში მდებარეობა დახურვების სერიის ბოლო შემთხვევაა. Paul მოსკოვში ფრენჩაიზის ქვეშ 2012 წლიდან ოპერირებდა, მაგრამ ახლა მთელმა ქსელმა ბაზარი ახსნა-განმარტების გარეშე დატოვა.

ფრანგული ბრენდის ისტორია დედაქალაქში

Paul საერთაშორისო ბრენდია, რომლის ისტორიაც 1889 წლიდან იწყება. მოსკოვში პირველი სავაჭრო ობიექტი ტვერსკაიას ქუჩაზე გაიხსნა, ხოლო ქსელი მოგვიანებით ისეთ მნიშვნელოვან ლოკაციებზე გაფართოვდა, როგორიცაა სმოლენსკაიას მოედანი და მოსკოვ-სიტი ბიზნეს ცენტრი. საცხობები სწრაფი კვების ალტერნატივად იყო პოზიციონირებული, ფრანგული სტილის ცომეულის და კაფეს სტილის ფორმატის შეთავაზებით.

„აღდგენის“ ტენდენცია

პოლის წასვლა უფრო ფართო ტენდენციას შეესაბამება. მარტში, ინდუსტრიის ანალიტიკოსებმა ახალი საცხობების გახსნის შენელება აღნიშნეს. აპრილში, კაზაკოვას ქუჩაზე მდებარე ქართული რესტორანი „ჩიტო-რა“, რომელიც 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ფუნქციონირებდა, დაიხურა. რესტორნის წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ დახურვა შენობის მასშტაბური რემონტით იყო გამოწვეული. სტუმრები ლესნაიას ქუჩაზე მდებარე სხვა ფილიალში გადაიყვანეს.

მიზეზები კულისებში რჩება

„პოლსის“ დახურვის შესახებ ოფიციალურად არც ფრენჩაიზის მფლობელები და არც მფლობელები არ გამოაცხადებენ. ეს სპეკულაციის საშუალებას იძლევა, დაწყებული მსყიდველობითი უნარის შემცირებით, დამთავრებული იჯარის პირობების ცვლილებებით ან საერთაშორისო ბრენდების ზოგადი „ტესტირებით“.

როგორც რეგულატორის ოფიციალურ ვებსაიტზეა განთავსებული, რუსეთის ბანკმა მოულოდნელი რეკომენდაცია გასცა: ფინანსური პრობლემების მქონე კომპანიებსა და ინდივიდუალურ მეწარმეებს სესხების რესტრუქტურიზაცია შესთავაზოს.

ის, რაც გუშინ გაკოტრების საფრთხეს უქმნიდა, დღეს შეღავათს გვპირდება - მაგრამ არა ყველასთვის და არა გარკვეული მიზეზით.

მარეგულირებელმა ბანკებს მოუწოდა, დაეხმარონ იმ ბიზნესებს, რომელთა ვალის ტვირთი ჯერ არ გადაჭარბებულა კრიტიკულ დონეს. მთავარი მოთხოვნაა ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში გადაუხდელობის არარსებობა და „რეალისტური სამწლიანი ბიზნეს გეგმა“. ამ დოკუმენტების გარეშე სასწაულებს ნუ ელით.

ბანკების ლოიალობის წასახალისებლად, ცენტრალურმა ბანკმა შეამსუბუქა რეზერვების მოთხოვნები, რომლებიც კრედიტორებს მოეთხოვებათ შექმნან ასეთი სესხებისთვის. თუმცა, არსებობდა გაფრთხილება: თუ კომპანიის შედეგები გადაიხრება დაგეგმილი კურსიდან, ბანკი ვალდებულია შექმნას დამატებითი რეზერვები. მარეგულირებლის განცხადების თანახმად, „ბანკები რეგულარულად გადაამოწმებენ, შეესაბამება თუ არა ფაქტობრივი შედეგები საორიენტაციო მაჩვენებლებს“.

ამასობაში, საბანკო სექტორში ატმოსფერო ოპტიმისტური არ არის. 20 მაისს, სარეიტინგო სააგენტო Expert RA-მ საბანკო მოგების პროგნოზი 2025 წლისთვის 3.1–3.3 ტრილიონ რუბლამდე გადახედა, წინა შეფასებასთან შედარებით, რომელიც 3.4–3.6 ტრილიონ რუბლს შეადგენდა. ეს განპირობებულია სესხის აღების ხარჯების ზრდით, რაც განპირობებულია ძირითადი განაკვეთით, რომელიც ისტორიულად მაქსიმუმ 21%-ზე რჩება.

ეკონომიკური არასტაბილურობის ფონზე, ძვირადღირებული ფულისა და მოგების შემცირების ეს კომბინაცია ცენტრალური ბანკის ნაბიჯს უფრო სასწრაფო ტკივილგამაყუჩებელ ინექციას ჰგავს, ვიდრე ყოვლისმომცველ მკურნალობას. ნამდვილად დაეხმარებიან ბანკები ბიზნესს, თუ უბრალოდ ფორმალურად შეასრულებენ ბრძანებას, მიმზიდველი ტერმინებით შენიღბული?

რუსეთის ქვანახშირის ინდუსტრია უპრეცედენტო კოლაფსს განიცდის — პრემიერ-მინისტრმა მიხაილ მიშუსტინმა საგანგებო შეხვედრა გამართა, რათა ექსპორტის, შემოსავლებისა და ინფრასტრუქტურის კოლაფსის ფონზე გარკვეული გადაწყვეტილებების მოძიება ეცადა.

მან დაასახელა „არახელსაყრელი საბაზრო პირობები“ და ლოგისტიკური კოლაფსი, რამაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით ქვანახშირის კომპანიები გადაშენების პირას მიიყვანა.

რუსეთში ქვანახშირის წარმოება ზედიზედ მეორე წელია მცირდება. 2023 წელს წარმოებამ 432,5 მილიონი ტონა შეადგინა, ხოლო 2025 წლისთვის, საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს პროგნოზით, ეს მაჩვენებელი 416 მილიონ ტონამდე შემცირდება. ექსპორტი კიდევ უფრო უარესია: 2022 წელს 199 მილიონი ტონის შემდეგ, მოცულობა 2023 წელს 4%-ით, ხოლო 2024 წელს კიდევ 8%-ით შემცირდა. 2025 წლისთვის კიდევ 7%-იანი კლებაა მოსალოდნელი.

ფინანსური დანაკარგები კატასტროფულია - 2024 წელს 112,6 მილიარდი რუბლის ზარალი. თითქმის 30 ქვანახშირის კომპანია 15 000 თანამშრომლით გაკოტრების პირასაა. ეს ყველაფერი რკინიგზის ლოჯისტიკის სრული კოლაფსის ფონზე ხდება. რუსეთის რკინიგზამ სატვირთო გადაზიდვების 4,1%-იანი კლება დააფიქსირა, რაც 15 წლის განმავლობაში ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია.

ძირითადი შემაფერხებელი ფაქტორები ბაიკალ-ამურის მაგისტრალი და ტრანსციმბირული რკინიგზაა. კუზბასიდან მოწოდებული ქვანახშირი პორტებამდე უბრალოდ ვერ აღწევს. მუშახელის დეფიციტი და სამხედრო ტვირთებისთვის პრიორიტეტული დატვირთვა პრობლემებს კიდევ უფრო ამძიმებს. „რუსეთის რკინიგზის“ აღმასრულებელმა დირექტორმა ოლეგ ბელოზეროვმა განაცხადა, რომ „სახელმწიფოებრივ ვალდებულებებს შეასრულებდა“, თუმცა დასძინა, რომ ფედერალური სამინისტროს დონეზე „ხელით კოორდინაცია“ აუცილებელია.

აღმოსავლეთისკენ მკვეთრი შემობრუნება წარუმატებელი აღმოჩნდა. 2024 წელს ჩინეთმა რუსული ქვანახშირის იმპორტი 7%-ით შეამცირა, მიუხედავად შესყიდვების საერთო ზრდისა. ინდონეზია და ავსტრალია სწრაფად ანაცვლებენ რუსეთს აზიის ბაზრიდან და უფრო იაფ და სტაბილურ ქვანახშირს სთავაზობენ.

კრემლი გადარჩენის ზომებს განიხილავს: შორ მანძილზე გადაზიდვებზე 60%-მდე ფასდაკლებებს, რუსეთის რკინიგზისთვის სუბსიდიებს და ლოჯისტიკის კონტროლის მცდელობებს. თუმცა, ექსპერტები აფრთხილებენ , რომ „შესაძლოა ეს უკვე გვიანი იყოს“. პრობლემები სისტემურია: ინფრასტრუქტურა ავარიულია, ბაზრები მცირდება და გლობალური მოთხოვნა მცირდება.

დღეს ქვანახშირი რუსეთის ეკონომიკისთვის სიამაყის წყარო კი არა, ტვირთია. მასშტაბური რეფორმების, ინვესტიციებისა და გამჭვირვალობის გარეშე, ინდუსტრია შესაძლოა მთლიანად დაიშალოს. მიშუსტინმა აღიარა კრიზისი, მაგრამ გადაარჩენს თუ არა შეხვედრა კატასტროფას?

ეკონომიკა შენელდება, ნავთობის ფასები ეცემა, სანქციები მწვავდება და მაინც... თითქოს არაფერი მომხდარა, რუბლი დოლართან 80-ის ფარგლებში მერყეობს. რა არის ამაში მაგია?

მედუზამ ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა იმის შესწავლით სცადა, თუ რატომ გახდა რუსული ვალუტა მოულოდნელად „მსოფლიოში საუკეთესო“ და რამდენ ხანს გაძლებს ეს ტიტული.

2025 წლის დასაწყისიდან რუბლი დოლართან მიმართებაში თითქმის 40%-ით გამყარდა და ოქროსაც კი გადააჭარბა. სახელმწიფო ხარჯების ზრდისა და მშპ-ს შენელების მიუხედავად, გაცვლითი კურსი სტაბილური რჩება. ეს ყველაფერი გასაკვირი კოქტეილის დამსახურებაა: მკაცრი მონეტარული პოლიტიკა, კაპიტალის გადინების შეზღუდვები და... დონალდ ტრამპი. პოლიტიკურ სცენაზე მისმა დაბრუნებამ და ახალი სანქციების დაწესების სურვილის არქონამ რუსული აქტივების მიმართ ინტერესი გაზარდა.

თუმცა, როგორც ანალიტიკოსები აფრთხილებენ, ამას არანაირი საფუძველი არ აქვს. ყველაფერი არასტაბილურ ფაქტორებზეა დამოკიდებული. მაღალი საპროცენტო განაკვეთები იმპორტს ახშობს, ცენტრალური ბანკი ძირითად განაკვეთს არ ამცირებს (ის კვლავ 21%-ზეა) და ბიუჯეტი უცხოური ვალუტის რეზერვების გაყიდვით იზოგება. გარდა ამისა, არსებობს გეოპოლიტიკა: ტრამპის პრეზიდენტობის დროს აშშ-სთან მოლაპარაკებები ბაზრებს იმედს აძლევს და რუბლს მაღლა სწევს.

მიუხედავად ამისა, ექსპერტები დარწმუნებულები არიან, რომ 80 რუბლის გაცვლითი კურსი დიდხანს არ გაგრძელდება. ნავთობის ფასების კლება ჯერ სრულად არ არის გათვალისწინებული და წლის ბოლოსთვის დოლარის ღირებულება შეიძლება 88–92 რუბლს მიაღწიოს. Goldman Sachs-ი და ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო 100 რუბლსაც კი ვარაუდობენ. მთავრობა ამის წინააღმდეგი არ არის: ძლიერი დოლარი ფარავს ბიუჯეტის დეფიციტს სასაქონლო დანაკარგებით.

ინფლაცია მართლაც შენელდა - აპრილში ის მხოლოდ 0.4%-ს შეადგენდა. თუმცა, ეს რეალური ეკონომიკური ზრდით კი არა, რუბლის გამყარებითა და მომხმარებელთა აქტივობის შემცირებით არის განპირობებული. არასასურსათო პროდუქტები დეფლაციას განიცდის, რაც უკვე გავლენას ახდენს საცალო ვაჭრობაზე. ძირითადი ზრდა მედიკამენტებსა და სასურსათო პროდუქტებზეა, სადაც ფასები ზრდას განაგრძობს.

როგორც ირკვევა, ევროკავშირის ახალი სანქციები უძლურია. შეზღუდვების მე-17 პაკეტს გამონაკლისები აფერხებს, ხოლო მე-18-ე ძლივს ახერხებს ნავთობის ფასის 60 დოლარიდან 50 დოლარამდე ზღვრის გადალახვას. ანალიტიკოსები თვლიან, რომ რუბლისთვის ერთადერთი რეალური საფრთხე აშშ-ს მიერ დაწესებული მეორადი სანქციებია, თუმცა ისინი ნაკლებად სავარაუდოა, რომ განხორციელდეს. ამასობაში, ევროპა მხოლოდ სახელით მოქმედებს და არა სინამდვილეში.

დღეს რუბლი სტაბილურობის ილუზიაა, რომელსაც კაპიტალის რეპრესიები, გეოპოლიტიკური მანევრები და საგარეო პოლიტიკის იმედები ამყარებს. ეკონომიკა იშლება. მაგრამ რამდენ ხანს შეიძლება გაძლოს ეს ფასადი?

ის ცნობით კარტოფილის ფასების რეკორდულმა ზრდამ თავად პრემიერ-მინისტრ მიხაილ მიშუსტინს მიაღწია.

ამ ნაცნობი ბოსტნეულის ფასი გასულ წელთან შედარებით სამჯერ გაიზარდა და ზოგიერთ მაღაზიაში კილოგრამზე 130 რუბლს მიაღწია. მიზეზები? ახალგაზრდების სიზარმაცე, მაღალი ხელფასები და მებაღეობის ზოგადი კლება.

ექსპერტები ფასების ზრდას რამდენიმე ფაქტორს მიაწერენ. პირველი, ეს სეზონური ეფექტია, რომელიც გასული წლის მოსავლის დასრულებას უკავშირდება. მეორე და უფრო საგანგაშოა წარმოების მოცულობის შემცირება, განსაკუთრებით კერძო მეურნეობებში, რომლებიც ჯერ კიდევ ბაზარზე კარტოფილის მარაგის უმეტეს ნაწილს წარმოადგენენ.

„როსსტატის“ მონაცემებით, 2024 წელს კარტოფილის საერთო მოსავალი 12%-ით შემცირდა. ოჯახებმა 10,5 მილიონი ტონა მოიმკეს, რაც წინა წლის 11,6 მილიონ ტონასთან შედარებით ნაკლებია. სასოფლო-სამეურნეო ორგანიზაციებმა მოსავალი 5,2-დან 4,3 მილიონ ტონამდე შეამცირეს, ხოლო ფერმერებმა - 3,4-დან 2,9 მილიონ ტონამდე. თუმცა, როგორც ექსპერტი დენის ტერნოვსკი აღნიშნავს, რეალური სურათი შეიძლება კიდევ უფრო უარესი იყოს: ზუსტ ინფორმაციას მხოლოდ ათ წელიწადში ერთხელ ჩატარებული აღწერები იძლევა.

შემოსავლების ზრდამაც ითამაშა როლი: მებაღეობა აღარ არის მომგებიანი. 2023 წელს, „თუ ზუსტი იქნება“ პროექტის მიხედვით, ქვეყანაში რეალური ხელფასები 17-წლიანი რეკორდული ტემპით გაიზარდა. ეს განსაკუთრებით ეხება გარე რეგიონებს, სადაც აქტიურად ვითარდება სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსი. ხალხი უპირატესობას ანიჭებს ფულის შოვნას და კარტოფილის ყიდვას.

RANEPA-ს წარმომადგენელი ნატალია შაგაიდა კერძო მეურნეობებში წარმოების პროცესის არქაულ ბუნებაზე მიუთითებს: ხელით, თოხით და ძველ სარდაფში. ახალგაზრდებს ამის გაკეთება არ სურთ, ხანდაზმულები კი იღლებიან. ამასობაში, კარტოფილის მოხმარება უმნიშვნელო რჩება - 2025 წელს ფასების ზრდის მიუხედავად, ის მხოლოდ 0.4%-ს შეადგენს.

ექსპერტები გვარწმუნებენ, რომ მაღაზიებში მალე ახალი მოსავალი გამოჩნდება და ფასებიც დაეცემა. ამ ეტაპზე რუსები იძულებულნი არიან შეიძინონ იმპორტირებული კარტოფილი - ეგვიპტიდან და ბელორუსიიდან - ჩვეულებრივზე ორ-სამჯერ მაღალ ფასებში. დაუბრუნდნენ თუ არა საკუთარ ბაღებს - ეს კითხვაა, რომლის წინაშეც ახლა არა მხოლოდ ზაფხულის მაცხოვრებლები, არამედ მთელი ქვეყნის კვების პოლიტიკა დგას.

რუსეთის უმსხვილესი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის მწარმოებელი კომპანია „როსტელმაში“ ოფიციალურად აცხადებს წარმოების შეჩერებისა და მასობრივი გათავისუფლების შესახებ, იტყობინება

დაახლოებით 2000 თანამშრომელი დაზარალდა ბაზრის პირობების მკვეთრმა გაუარესებამ, რამაც ინდუსტრია გადაშენების პირას მიიყვანა.

2024 წლის ბოლოსთვის კომპანიამ სამუშაო კვირა უკვე სამ დღემდე შეამცირა, ხოლო 2025 წლის დასაწყისში შემცირებულ ხუთდღიან გრაფიკს დაუბრუნდა. თუმცა, ახლა რადიკალური გადაწყვეტილება იქნა მიღებული: წარმოების ხაზების სრული გათიშვა.

ციფრები განსაცვიფრებელია: ინდუსტრიაში წარმოების მოცულობა 2023 წელს 30%-ით შემცირდა, ხოლო 2024 წელს კიდევ 12.5%-ით. ფულადი თვალსაზრისით, ეს 237.1 მილიარდ რუბლს შეადგენს, დღგ-ს ჩათვლით. შიდა გაყიდვები თითქმის 18%-ით შემცირდა და 198.4 მილიარდი დოლარი შეადგინა. ამ კოლაფსის მიზეზებად ითვლება ზედმეტად მაღალი საპროცენტო განაკვეთები, წარმოების ხარჯების ზრდა, წამგებიანი ფერმერები და სახელმწიფო მხარდაჭერის შემცირება.

ბაზრის კოლაფსის მიუხედავად, „როსტელმაში“ კვლავ ცდილობს ადაპტაციას. 2024 წლის იანვარში კომპანიამ თავისი კანადური შვილობილი კომპანია „ბუჰლერ ინდასტრიზი“ თურქულ მწარმოებელ „ბაშაკ ტრაქტორს“ მიჰყიდა. შემოსავალი ადგილობრივი წარმოების განვითარებას მოხმარდა, მათ შორის ახალი ტრაქტორებისა და ტრანსმისიების ქარხნების მშენებლობას.

მიუხედავად ამისა, „როსტელმაშის“ პროდუქციის ხაზი შთამბეჭდავი რჩება: 150-ზე მეტი მოდელი და მოდიფიკაცია 24 კატეგორიაში, მანქანებისა და კომპონენტების მიხედვით. მისი პროდუქცია ექსპორტზე 40-ზე მეტ ქვეყანაში გადის. მაგრამ შეძლებს თუ არა მას კონკურენტუნარიანობის შენარჩუნება ამ აპოკალიფსური ეკონომიკური ქარების ფონზე?

ამასობაში, რუსეთში სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის მთელი სექტორი ტექნოლოგიური გადარჩენის ზღვარზეა. ევროკავშირის სანქციების ბოლო მე-17 რაუნდის ფონზე, ისეთი კომპანიები, როგორიცაა „როსტელმაში“, გლობალური შეზღუდვების ჩაქუჩსა და შიდა კრიზისის ქარცეცხლს შორის აღმოჩნდებიან.

დაყრდნობით გამოცემა „იზვესტია“ იუწყება, რომ 2024 წელს რუსეთი თანამედროვე ისტორიაში ყველაზე დიდ კადრების დეფიციტს წააწყდება.

ქვეყანას 2.6 მილიონი მუშაკი აკლია - 17%-ით მეტი წინა წელთან შედარებით. არსებითად, თითოეული მუშა ორი ადამიანის სამუშაოს ასრულებს.

ყველაზე დიდი შიმშილი იგრძნობა ძირითად სექტორებში:

• დამამუშავებელი ინდუსტრია - 391 ათასი ვაკანსია
• ვაჭრობა - 347 ათასი
• ტრანსპორტი - 219 ათასი

ამ სფეროებში დამსაქმებლები ხელფასებს რუსეთში საშუალოზე მაღალს - 100 000 რუბლზე მეტს - სთავაზობენ. თუმცა ეს არ უწყობს ხელს.

კრიზისის გამომწვევი მიზეზებია „ეკონომიკური შოკების სერია“, მათ შორის რუბლის გაუფასურება, შრომითი მიგრაციის შემცირება და ომის შემდგომი მოვლენები. ყველაზე დიდი მოთხოვნაა კვალიფიციურ პერსონალზე: ინჟინრებზე, ექიმებზე, მასწავლებლებსა და მეცნიერებზე. მიუხედავად იმისა, რომ საშუალო ნომინალური ხელფასი 20%-ით გაიზარდა და 88 000 რუბლს მიაღწია, შრომის ბაზრის მდგომარეობა კვლავ კრიტიკულია.

RUDN უნივერსიტეტის ექსპერტი სერგეი ზაინულინი აღნიშნავს, რომ ინდუსტრია განსაკუთრებით მძიმედ ზარალდება დასავლური კომპანიების წასვლისა და იმპორტის ჩანაცვლების გამო. მობილიზაციამ და ემიგრაციამ ბაზარს დამატებითი დარტყმა მიაყენა: მხოლოდ ომის დაწყებიდან რუსეთი 650 000-დან 1,1 მილიონამდე ადამიანმა დატოვა, ხოლო ფრონტზე 1 მილიონზე მეტი შრომისუნარიანი მამაკაცი წავიდა.

კროკუსის მერიაში მომხდარი ტერორისტული თავდასხმის შემდეგ, ხელისუფლებამ გაამკაცრა იმიგრაციის რეგულაციები, რამაც მხოლოდ გაამწვავა ცენტრალური აზიიდან მუშახელის გადინება. ამასობაში, ბევრი სამუშაოს მაძიებელი გადადის უფრო მარტივ და მომგებიან სფეროებში, როგორიცაა მიტანა, ტაქსები ან თავდაცვის ინდუსტრია, სადაც ხელფასები უფრო მაღალია, ვიდრე სამოქალაქო სექტორში.

დემოგრაფიაც არ გვეხმარება: 2024 წელს მოსახლეობის ბუნებრივი კლება 20%-ით გაიზარდა და 596 200 ადამიანს მიაღწია. „როსსტატი“ პროგნოზირებს, რომ რუსეთი ყოველწლიურად მინიმუმ ნახევარ მილიონ ადამიანს დაკარგავს. კრემლი ამ სიტუაციას უკვე „კატასტროფულს“ უწოდებს.

რუსეთის ფედერალური ბიუჯეტი 2025 წლის პირველი ოთხი თვის განმავლობაში 3.23 ტრილიონი რუბლის დეფიციტს განიცდიდა, რაც მშპ-ს 1.5%-ს შეადგენს.

ეს მნიშვნელოვანი ზრდაა გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, როდესაც დეფიციტი მშპ-ს 0.6%-ს შეადგენდა. ძირითადი მიზეზები იყო იანვარში ხარჯების დაჩქარებული დაფინანსება და ნავთობისა და გაზის შემოსავლების შემცირება.

ფინანსთა მინისტრმა ანტონ სილუანოვმა აღნიშნა, რომ დეფიციტის დასაფარად დაგეგმილია ეროვნული კეთილდღეობის ფონდიდან 447 მილიარდი რუბლის გამოყენება, რაც მისი ლიკვიდური აქტივების 14%-ს შეადგენს. თუმცა, მთავრობა წელს გადასახადების გაზრდას ან ხარჯების შემცირებას არ გეგმავს.

2025 წლის პროგნოზირებული ბიუჯეტის დეფიციტი მშპ-ს 0.5%-დან 1.7%-მდე შემცირდა, ნავთობისა და გაზის მოსალოდნელი შემოსავლების 24%-იანი შემცირების გამო, რაც გამოწვეული იყო ნავთობის დაბალი ფასების ხანგრძლივი პერიოდით.

ფინანსური სირთულეების მიუხედავად, მთავრობა ინარჩუნებს პრიორიტეტებს მოქალაქეების სოციალური მხარდაჭერისა და თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების დაფინანსების კუთხით. თუმცა, ანალიტიკოსები აფრთხილებენ, რომ თავდაცვის ხარჯების შემცირების გარეშე ბიუჯეტის დაბალანსებისთვის შესაძლოა მომავალში გადასახადების გაზრდა ან სესხების გაზრდა გახდეს საჭირო.

სიტუაციას ამწვავებს მიმდინარე სამხედრო ხარჯები, რამაც ბოლო სამი წლის განმავლობაში ბიუჯეტის დეფიციტი მშპ-ს დაახლოებით 2%-ზე შეინარჩუნა და ინფლაციური ზეწოლა გამოიწვია.

ამგვარად, რუსეთი სერიოზული ფინანსური გამოწვევების წინაშე დგას და შემდგომი განვითარება დამოკიდებული იქნება მთავრობის უნარზე, მოარგოს ფისკალური პოლიტიკა ახალ ეკონომიკურ რეალობებს.

2025 წლის პირველ კვარტალში რუსეთის უმდიდრესი ადამიანების ჯამური ქონება თითქმის 15 მილიარდი დოლარით გაიზარდა, იტყობინება Bloomberg-ის მონაცემებზე დაყრდნობით.

ზრდის ლიდერები

ყველაზე დიდი ზრდა ალიშერ უსმანოვს ჰქონდა, რომლის წმინდა ქონება 3.64 მილიარდი დოლარით გაიზარდა და 16.9 მილიარდ დოლარს მიაღწია. უსმანოვი ქვეყნის უმსხვილესი რკინის მადნის მწარმოებელი კომპანია „მეტალოინვესტის“ აქციონერია. მეორე ადგილზე „ევროქემისა“ და „სუეკის“ თანადამფუძნებელი ანდრეი მელნიჩენკო გავიდა, რომლის აქტივებიც 2.52 მილიარდი დოლარით გაიზარდა და 22.7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

ვინ წააგო?

მილიარდერების ქონების საერთო ზრდის ფონზე, ვლადიმერ ლისინი ზარალში აღმოჩნდა. Bloomberg-ის ცნობით, NLMK-ის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარემ 2.3 მილიარდი დოლარი დაკარგა, რის შედეგადაც მისი ამჟამინდელი წმინდა ქონება 23.5 მილიარდ დოლარს შეადგენს.

მსოფლიო რეიტინგის კონტექსტი

„Bloomberg Billionaires Index“ მსოფლიოს 500 უმდიდრეს ადამიანს 2012 წლიდან აკვირდება. 2025 წლის დასაწყისის ათეულში პირველ ადგილს ძირითადად ამერიკელი მეწარმეები იკავებენ, მათ შორის ილონ მასკი, ჯეფ ბეზოსი და მარკ ცუკერბერგი. ათეულში ერთადერთი გამონაკლისი ფრანგი ბერნარ არნოა, რომელიც მეშვიდე ადგილზეა.