ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ა.ნ. ბელოზერსკის სახელობის ფიზიკურ-ქიმიური ბიოლოგიის ინსტიტუტის მკვლევრებმა, აშშ-დან ჩამოსულ კოლეგებთან ერთად, დაადგინეს ძუძუმწოვრების სიცოცხლის ხანგრძლივობის საფუძვლად მყოფი მოლეკულური მექანიზმები. ამ ცოდნის საფუძველზე მათ აღმოაჩინეს ახალი პრეპარატი, რომელსაც სიცოცხლის გახანგრძლივება შეუძლია. მეცნიერების ნაშრომი გამოქვეყნდა ჟურნალ „Cell“-ში.
ექსპერტები დაინტერესდნენ, თუ რამდენად მსგავსია დღეგრძელობის მექანიზმები ისეთ დიდხანს ცოცხლ ცხოველებში, როგორიცაა შიშველი თხუნელა ვირთხა, და თაგვებში, რომლებიც ექვემდებარებიან სხვადასხვა სიცოცხლის გახანგრძლივების მკურნალობას.
მკვლევრებმა შეისწავლეს გენების ექსპრესია — ანუ აქტივობა — 41 სახეობის ძუძუმწოვარში, რომლებსაც განსხვავებული სიცოცხლის ხანგრძლივობა ჰქონდათ. მათ დაადგინეს ხანგრძლივი სიცოცხლის ხანგრძლივობის მქონე ცხოველების მოლეკულური „ხელმოწერები“, როგორიცაა დნმ-ის აღდგენის გენების გააქტიურება და ინსულინის სასიგნალო გზის მარეგულირებელი გენების დათრგუნვა. შემდეგ ესენი შედარებული იქნა მოლეკულურ ბიომარკერებთან ხანგრძლივი სიცოცხლის ხანგრძლივობის მქონე თაგვებში, რომლებზეც ჩატარდა 17 სხვადასხვა სიცოცხლის გახანგრძლივების ინტერვენცია. აღმოჩნდა, რომ ბევრი მექანიზმი განსხვავებულია, მაგრამ აღმოაჩინეს რამდენიმე უნივერსალური ნიმუში.
ეს მოლეკულური მექანიზმები მოიცავს მიტოქონდრიაში ცილის სინთეზის მაკონტროლებელი გენების გააქტიურებას, ასევე ინსულინის მსგავსი ზრდის ფაქტორი 1 გენის დათრგუნვას. ეს უკანასკნელი ასევე დაბერების დამახასიათებელი ნიშანია, რაც, მეცნიერების აზრით, იმაზე მიუთითებს, რომ ასაკთან დაკავშირებული ყველა ცვლილება არ არის მავნე.
მკვლევარებმა გამოთქვეს ჰიპოთეზა, რომ ხანგრძლივ სიცოცხლეში მყოფ თაგვებში აღმოჩენილი მოლეკულური ხელმოწერები, მაგრამ არა ხანგრძლივ სიცოცხლეში მყოფ სახეობებში, ასახავს სიცოცხლის გახანგრძლივების მექანიზმებს, რომლებიც რეაგირებენ ორგანიზმში უკვე დაგროვილ დაზიანებაზე. ზოგადი სიცოცხლის ხანგრძლივობის ბიომარკერები ასახავს ფუნდამენტურ მექანიზმებს, რომლებიც იცავს ორგანიზმს ასაკთან დაკავშირებული პირველადი დაზიანების დაგროვებისგან. მეცნიერებმა თავიანთი ჰიპოთეზა დაადასტურეს ცხოველური უჯრედების ისეთი ნაერთებით დამუშავებით, რომლებიც აუმჯობესებენ თაგვების გადარჩენას და მათ ჟანგვითი სტრესის ქვეშ დაყენებით.
