ლატვიაში გაიხსნა გამოფენა სახელწოდებით „ბელარუსი. აკრძალული წიგნების ხმები“. მასზე წარმოდგენილია ნამუშევრები, რომელთა გავრცელება ბელარუსში შეზღუდული ან აკრძალულია.
როგორც განმარტავს , გამოფენა ლატვიაში ბელარუსების ასოციაცია „სუპოლკასა“ და ბელარუსული PEN-ის ორგანიზებით, ლატვიის ეროვნულ ბიბლიოთეკასთან თანამშრომლობით ტარდება. გამოფენა 2026 წლის 21 ოქტომბრიდან 2027 წლის 27 თებერვლამდე გაგრძელდება. გამოფენილ წიგნებზე ყვითელი წარწერით „ბელორუსიის მიერ აკრძალული წიგნები“ არის მონიშნული, რაც ბელარუსში მათი გავრცელების შეზღუდვის სიმბოლოა.
დამოუკიდებელი ბელორუსული მედიის ცნობით, 2025 წლის ბოლოსთვის აკრძალული ბეჭდური გამოცემების ოფიციალურ სიაში 225 დასახელება შედიოდა, ხოლო 2026 წელს სია კვლავ გაფართოვდა. მათ შორისაა წიგნები ბელარუსის ისტორიის, ეროვნული კულტურისა და მხატვრული ლიტერატურის შესახებ, რომლებიც საზოგადოებისა და ისტორიული მოვლენების ალტერნატიულ პერსპექტივებს გვთავაზობენ. აკრძალვის შესახებ გადაწყვეტილებებს იღებს სიმბოლოების, ატრიბუტებისა და საინფორმაციო პროდუქტების შეფასების რესპუბლიკური კომისია. ასეთი გამოცემების დისტრიბუტორებს სახელმწიფო რეგისტრაციის გაუქმება ემუქრებათ. პუბლიკაციის ავტორი აღნიშნავს, რომ ასეთი გადაწყვეტილებებისთვის საზოგადოებისთვის გასაგები ახსნა-განმარტებები არ არსებობს.
ცენზურა, როგორც საზოგადოებრივი ცნობიერების კონტროლის ინსტრუმენტი
იულია კალიადა აკრძალვებს არა მხოლოდ ლიტერატურაზე წვდომის შეზღუდვად, არამედ სახელმწიფოს მიერ მოქალაქეების მსოფლმხედველობაზე გავლენის მოხდენის მცდელობად მიიჩნევს. ის პარალელს ავლებს რეი ბრედბერის დისტოპიურ რომანთან „ფარენჰეიტი 451“, რომელშიც წიგნების განადგურება არასასიამოვნო იდეების ჩახშობის საშუალებად იქცევა. ჟურნალისტის აზრით, თანამედროვე ცენზურას შეუძლია იმოქმედოს ლიტერატურის საჯარო განადგურების გარეშე - ადმინისტრაციული გადაწყვეტილებების, ბიბლიოთეკებიდან წიგნების ამოღების და მათი გავრცელების შედეგების შიშის გზით.
ავტორი ხაზს უსვამს, რომ წიგნები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბელორუსული კულტურის, ენისა და ეროვნული იდენტობის შენარჩუნებისთვის. ლატვიაში გამოფენა აკრძალული ნაწარმოებების საჯარო სივრცეში დაბრუნების საშუალებას იძლევა, სადაც მათი თავისუფლად წაკითხვა და განხილვა იქნება შესაძლებელი. სამშობლოდან წასული ბელორუსელებისთვის, ასეთი ინიციატივები საკუთარ ისტორიასა და კულტურულ მემკვიდრეობაზე საუბრის გაგრძელების შესაძლებლობას იძლევა. კალიადა იმედს გამოთქვამს, რომ ერთ დღეს ეს ნაწარმოებები კვლავ გამოჩნდება ბელორუსში არსებულ ბიბლიოთეკებში, წიგნის მაღაზიებსა და უნივერსიტეტებში.
სტატიის დასასრულს, ჟურნალისტი ხაზს უსვამს, რომ ადმინისტრაციული შეზღუდვები ვერ გაანადგურებს იდეებს სრულად, სანამ არსებობენ ადამიანები, რომლებიც მზად არიან წაიკითხონ, განიხილონ და სხვებთან გაუზიარონ წიგნები. ის თავის პოზიციას შემდეგნაირად აყალიბებს: „წიგნის აკრძალვა არ ანადგურებს მის შინაარსს და აზრის აკრძალვა არ აიძულებს ადამიანს შეწყვიტოს ფიქრი“. ავტორი თვლის, რომ თავისუფალი საზოგადოების გასაღები დამოუკიდებლად აზროვნებისა და დასკვნების გამოტანის უნარია წაკითხულის გამო დევნის შიშის გარეშე.
კომენტარის დამატება
კომენტარის დასატოვებლად გაიაროთ ავტორიზაცია.