სანქტ-პეტერბურგის საერთაშორისო სამართლებრივ ფორუმმა მოულოდნელად გააცოცხლა წინაპრების სულები — ფორუმის ვებსაიტზე გაშუქებულ სესიაზე დეკაბრისტების იურიდიული შეხედულებები განიხილეს, თუმცა სხვა პერსპექტივიდან: ხომ არ მოახდინეს მათზე გავლენა უცხოურმა ძალებმა?
დისკუსიის ცენტრში არავინ იყო, თუ არა იუსტიციის მინისტრი კონსტანტინ ჩუიჩენკო, რომელმაც იკითხა, აიძულა თუ არა „უცხოურმა იდეებმა“ აჯანყებულები 1825 წელს სენატის მოედანზე გასვლისკენ.
ყველაფერი პრეზიდენტის თანაშემწის, ვლადიმერ მედინსკის ლექციით დაიწყო, რომლის შემდეგაც, ჩუიჩენკოს თქმით, გაჩნდა კითხვა: „რომელია მათი ქმედებების მომხრე თუ წინააღმდეგი?“ მინისტრმა დაასკვნა, რომ უცხოური გავლენა არ არსებობდა - მისი თქმით, დეკაბრისტებმა თავად მიიღეს დასავლური იდეალები. მან განმარტა, რომ აჯანყების ლიდერები, განსაკუთრებით პესტელი და მურავიოვი, აღფრთოვანებულნი იყვნენ შეერთებული შტატების სტრუქტურით და მოდელად ამერიკის კონსტიტუციას იყენებდნენ.
თუმცა, სწორედ აქ დასრულდა კეთილგანწყობილი რიტორიკა. „პროგრესული იდეების“ არსებობის მიუხედავად, ჩუიჩენკო დეკაბრისტების ქმედებებში სახელმწიფოებრივი ლოიალობის ღირსს ვერაფერს ხედავს. მინისტრმა მხოლოდ ორი „პლიუსი“ აღნიშნა: ალექსანდრე I-ის მონაწილეობა გადატრიალებაში, რამაც შეიძლება გაამართლოს მათი ფიცის გატეხვა და დეკაბრისტების ცოლების თავგანწირვა. როგორც მან თქვა, სწორედ აქ „მთავრდება სია“.
ჩუიჩენკომ პირდაპირ განაცხადა, რომ აჯანყებამ ქვეყანას ზიანი მიაყენა. მან განაცხადა, რომ რუსეთი უფრო სტაბილურად განვითარდებოდა, აჯანყება რომ არ მომხდარიყო. მან დასძინა: „უკეთესი იქნებოდა, ჰერცენი რომ არ გაეღვიძებინათ“. ამ ეტაპზე სამართლებრივი ანალიზი პოლიტიკურ-ისტორიულ განაჩენად გადაიქცა: დეკაბრისტები რომ არ ყოფილიყვნენ, შესაძლოა, მომდევნო ათწლეულებში იდეოლოგიური არეულობა არ ყოფილიყო.
სესიის ოფიციალურ აღწერაში 1825 წლის აჯანყება აღწერილი იყო, როგორც პოლიტიკური სისტემის ძალის გამოყენებით შეცვლის მცდელობა, ფიცის გატეხვითა და სამოქალაქო ომის რისკით. ასევე აღნიშნული იყო, რომ შეთქმულების მონაწილეთა პროგრამული დოკუმენტები მართლაც შეიცავდა თავის დროზე წინმსწრებ იდეებს.
შეგახსენებთ, რომ აჯანყება 1825 წლის 26 დეკემბერს მოხდა, როდესაც დაახლოებით სამი ათასი ჯარისკაცი და ოფიცერი სენატის მოედანზე კონსტიტუციის შემოღებისა და ავტოკრატიის გაუქმების მოთხოვნით გამოვიდა. ხელმძღვანელობის უხალისობის გამო, აჯანყება სწრაფად ჩაახშეს არტილერიით. ოფიციალური მონაცემებით, 1271 ადამიანი დაიღუპა.