ქრისტიანობა

თურქეთში არქეოლოგებმა აღმოჩენა გააკეთეს, რომელსაც უკვე სენსაციად უწოდებენ.

ყარამანის გუბერნატორის თქმით, უძველესი ქალაქის, ეირენოპოლისის (თანამედროვე ერმენექი) ტოპრაქტეპეში გათხრების დროს აღმოაჩინეს ხუთი დამწვარი ლიტურგიკული პური, რომლებიც მე-7 და მე-8 საუკუნეებით თარიღდება. ერთ-ერთ მათგანზე გამოსახულია იესო ქრისტე, როგორც მთესველი, ხოლო მის გვერდით ბერძნულ ენაზე შესრულებული წარწერაა: „მადლიერებით ნეტარი იესოსადმი“.

მკვლევართა აზრით, პური ადრეული ქრისტიანული რიტუალების დროს გამოიყენებოდა. კიდევ ოთხ ნიმუშზე მალტური ჯვრის ანაბეჭდებია გამოსახული - რწმენისა და მოწამეობრივი ტრადიციული სიმბოლო. არქეოლოგები თვლიან, რომ მარცვლეულის თესვის სცენა სიმბოლურად გამოხატავს მთესველის სახარებისეულ იგავს და ასახავს ქრისტიანული საზოგადოების შრომით ცხოვრებას.

ექსპერტები პურის შენარჩუნებას იშვიათ ფენომენს მიაწერენ: უძველესი ხანძრის შედეგად გაჩენილ კარბონიზაციას. დამწვრობამ მისი ფორმა არ გააფუჭა; პირიქით, მან „შეინარჩუნა“ პური, რამაც მას 1300 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში გადარჩენის საშუალება მისცა. ეს აღმოჩენას ქრისტიანული არქეოლოგიის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე უნიკალურს ხდის.

მეცნიერები გეგმავენ ქიმიური და ბოტანიკური ანალიზის ჩატარებას, რათა დადგინდეს ცხობაში გამოყენებული მარცვლეულისა და საფუარის შემადგენლობა. კვლევის შედეგები ხელს შეუწყობს ადრეული ქრისტიანული ეპოქის ლიტურგიკული პურის წარმოებაში გამოყენებული ტექნოლოგიებისა და ინგრედიენტების გაგებას.

როგორ უყურებენ სხვადასხვა სარწმუნოება აპოკალიფსს — ქრისტიანობიდან და ისლამიდან დაწყებული ტენგრიზმით დამთავრებული.

ზოგიერთისთვის სამყაროს აღსასრული საშინელი განკითხვა და სასჯელია, ზოგისთვის კი უბრალოდ არსებობის ახალი თავი.

გამოცხადების წიგნის თანახმად, სამყაროს აღსასრულის ქრისტიანული ვერსია კოშმარია მკაფიო სცენარით: შვიდი ბეჭედი, ოთხი მხედარი - შიმშილი, ჭირი, ომი და სიკვდილი. შემდეგ შვიდი ანგელოზი ახმოვანებს საყვირებს, აუწყებს კატასტროფებს, ვარსკვლავების ჩამოვარდნას და კაცობრიობის მესამედის სიკვდილს. შვიდთავიანი მხეცის დროებითი მეფობის შემდეგ მოდის უკანასკნელი განკითხვა, ყველა აღდგება და სულები იყოფა: მართალნი მიდიან სამოთხეში, ცოდვილნი კი - ჯოჯოხეთში.

იუდაიზმში სიტუაცია უფრო კეთილგანწყობილია. ებრაელები მესიას ელოდებიან, რომელიც სიკეთისა და სამართლიანობის ეპოქას დაამყარებს. მკვდრები აღდგებიან, განკითხვა მოხდება და მართალნი, უფალთან ერთად, ურჩხულების, ბეჰემოთისა და ლევიათანის ხორცით იკვებებიან. ასე დასრულდება კაცობრიობის ისტორია - სამუდამოდ, მაგრამ კატასტროფის გარეშე.

ისლამი სამყაროს დასასრულს ხანგრძლივ პროცესად მიიჩნევს, რომლის ნიშნებიც მორალური დაცემიდან დაწყებული მიწისძვრებითა და კვამლით დამთავრებული ცას აბნელებს. როდესაც ცრუ მესია, დაჯჯალი, გამოჩნდება, ქაოსი დაისადგურებს. ანგელოზი ისრაფილი ორჯერ დაუკრავს საყვირს: ჯერ ყველა ცოცხალი არსება მოკვდება, შემდეგ კი აღდგება. ალაჰის სამსჯავრო საბოლოო იქნება: სიკეთე ჯენაში წავა, ბოროტება კი - ჯაჰანამში.

ვიკინგებმა სამყაროს დასასრულს რაგნაროკი უწოდეს. წინასწარმეტყველმა ვოლვამ ღმერთებსა და ურჩხულებს შორის ბრძოლა იწინასწარმეტყველა: მგელი ფენრირი ჯაჭვებს დაარღვევდა, მისი ვაჟები მზესა და მთვარეს შთანთქავდნენ და ზღვა თავისი ნაპირებიდან გადმოიღვრებოდა. თითქმის ყველა ღმერთის სიკვდილის შემდეგ, ოდინისა და თორის ვაჟები, ასევე ადამიანები ლივი და ლივტრასირი, გადარჩებოდნენ - ისინი ცხოვრებას თავიდან დაიწყებდნენ.

ინდუიზმი აპოკალიფსს კოსმიური ციკლის ნაწილად აღიქვამს: შექმნა, სიცოცხლე და განადგურება ერთმანეთს მიჰყვება. კაცობრიობა ამჟამად კალი იუგაში ცხოვრობს - ეპოქაში, სადაც სათნოების მხოლოდ მეოთხედი რჩება. განადგურების შემდეგ სამყარო თავიდან შეიქმნება და ყველაფერი თავიდან დაიწყება.

ბუდიზმი არა დასასრულს, არამედ ხელახლა შობაზე საუბრობს. ბუდას სწავლების თანახმად, სამსარას ციკლი დაუსრულებელია. დადგება ბუდა მეტეიას დრო, რომელიც შექმნის მიმდინარე ციკლს დაასრულებს. დედამიწა შეიძლება დაიწვას ან გაქრეს, მაგრამ ეს მხოლოდ შემდეგი ნაბიჯია ხელახლა შობის ციკლში.

ტენგრიზმი, ყველა სხვა სწავლებისგან განსხვავებით, უარყოფს აპოკალიფსს. ის არ ითვალისწინებს სამყაროს დასასრულს - მხოლოდ სულთა სამყაროში გადასვლას და ბუნებასთან შერწყმას. სული არ ქრება, არამედ სიმშვიდეს პოულობს.