რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს პროექტ „სიბირიის ძალა 2“-ს?
„გაზპრომი“ და რუსეთის ხელისუფლება მას „მომუშავე პროექტს“ უწოდებენ, თუმცა ექსპერტების თქმით, რეალობა ამ დახვეწილი განცხადებებისგან განსხვავებით გაცილებით მკაცრია.
„გაზპრომმა“ უკვე გამოაცხადა, რომ ახალი მარშრუტისთვის „მაღალტექნოლოგიურ“ მილებს არჩევს, დიამეტრით 1420 მმ და სიმტკიცის კლასით K70, რომლებიც რეკორდული 150 ატმოსფეროს წნევისთვისაა განკუთვნილი. კომპანია აცხადებს, რომ ეს შეამცირებს საკომპრესორო სადგურების რაოდენობას და საოპერაციო ხარჯებს. თუმცა, შიდა სპეციალისტების მიერ ჩატარებული გათვლები სრულიად განსხვავებულ სურათს ასახავს.
მათი მონაცემებით, მილსადენისა და 828 კილომეტრიანი ინტერკონექტორის მშენებლობისთვის 2,257 მილიონი მეტრი მილი იქნება საჭირო. ტონაზე 210,000 რუბლის ფასის შემთხვევაში, შესყიდვა 847 მილიარდ რუბლს შეადგენს, ხოლო მონტაჟისა და ინფრასტრუქტურის გათვალისწინებით, მთლიანი ღირებულება 2 ტრილიონს გადააჭარბებს. შედარებისთვის, ჩვეულებრივი მილები ორჯერ ნაკლები ეღირება.
„გაზპრომის“ ექსპერტები აღიარებენ, რომ პროექტი ეკონომიკურად მხოლოდ იმ შემთხვევაშია მიზანშეწონილი, თუ მილსადენები გაუძლებენ უკიდურეს წნევას და წელიწადში არა 50, არამედ 100 მილიარდ კუბურ მეტრ გაზს გადაიტანენ. თუმცა, ამ შემთხვევაშიც კი, მთავარი კითხვა რჩება: ვინ იყიდის ასეთ მოცულობებს? ჩინეთმა შეიძლება უარი თქვას, რადგან მისი პროგნოზი 2060 წლისთვის გაზზე მოთხოვნას ამცირებს.
პრობლემები წარმოების დონეზეც იჩენს თავს. ჩაიანდინსკოეს საბადოზე ჭაბურღილების ნაკადის სიჩქარე მცირდება და გაზი ჩვეულებრივზე სწრაფად მოიპოვება, რაც რეზერვუარის გაუმართაობას იწვევს. კოვიკტაში სიტუაცია უკეთესი არ არის: რეზერვების პროგნოზი თითქმის განახევრდა და ხუთ წელიწადში ნაკადის სიჩქარე დღეში 200 000 კუბურ მეტრზე დაბლა დაეცემა. „ეს საბადოები 30 წლის განმავლობაში წელიწადში 38 მილიარდი კუბური მეტრის წარმოებას ვერ შეძლებენ“, - ამბობენ ექსპერტები.
გარდა ამისა, „გაზპრომს“ შორეული აღმოსავლეთის კონტრაქტის გადარჩენა სჭირდება. 2027 წლიდან ჩინეთს სახალინის გავლით 10 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი აქვს დაპირებული, თუმცა მილსადენით მხოლოდ 5 მილიარდის მიწოდება იქნება შესაძლებელი. დარჩენილი საწვავის მიწოდება იამალიდან წამოსული ინტერკონექტორებით იქნება შესაძლებელი. საბოლოო ჯამში, დაპირებული მოცულობის შესასრულებლად, ყოველწლიურად იამალიდან მინიმუმ 25 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი იქნება საჭირო.
რუსეთის რეგიონებში, რომლებიც გაზიფიკაციას ელოდებიან, აზრი არ აქვს „სიბირის ძალა 2“-ზე დაყრდნობას. მსგავსი დაპირებები პირველი მილსადენის გაშვების დროსაც გაკეთდა, მაგრამ, როგორც ადგილობრივი მაცხოვრებლები აღიარებენ, მთელი გაზი ჩინეთში მიდიოდა.
ამგვარად, პროექტის ორი გამართლება - ევროპული ბაზრის ჩანაცვლება და ჩინეთისთვის ახალი მარაგების მიწოდება - საეჭვოდ გამოიყურება. ევროპაში ექსპორტის შედეგად დაკარგული 155 მილიარდი კუბური მეტრი ჩინეთში 100 მილიარდი კუბური მეტრით არ ანაზღაურდება. გარდა ამისა, ჩინეთის გავლით ფასი უფრო დაბალია: 247 დოლარი ათას კუბურ მეტრზე, თურქეთის გავლით 370 დოლარის წინააღმდეგ. კონტრაქტორები და ჩინეთი სარგებელს იღებენ, რადგან ინვესტიციების გარეშე იაფ გაზს იღებენ. ამასობაში, რუსეთი უზარმაზარი ხარჯებისა და „ენერგეტიკული გამარჯვების“ ილუზიის წინაშე რჩება.