ვილნიუსი

20 მაისის დილით ლიეტუვაში საჰაერო თავდასხმის მასშტაბური განგაში გამოცხადდა, რაც საგანგებო სიტუაციების სამსახურებისა და რიგითი მოქალაქეების მზადყოფნის მოულოდნელ და სერიოზულ გამოცდად იქცა.

, რომლის შედეგადაც დედაქალაქის საჰაერო სივრცე დროებით დაიკეტა. გაავრცელეს ინფორმაცია განგაში მას შემდეგ გამოცხადდა, რაც სამხედრო რადარებმა საზღვართან ახლოს ბელარუსიდან მოახლოებული უპილოტო საფრენი აპარატის (UAV) მახასიათებლების მქონე ამოუცნობი ობიექტი დააფიქსირეს. ნატოს საჰაერო პოლიციის გამანადგურებლები დაუყოვნებლივ აფრინდნენ და ეროვნულმა კრიზისების მართვის ცენტრმა პრევენციული ყვითელი განგაში გამოაცხადა, რასაც მოჰყვა წითელი განგაში.

წარმოქმნილმა საფრთხემ უმაღლეს სამთავრობო დონეზე საგანგებო ზომების მიღება გამოიწვია, რომელთა დეტალები გააშუქეს . რესპუბლიკის უმაღლესი თანამდებობის პირები - პრეზიდენტი გიტანას ნაუსედა, პრემიერ-მინისტრი ინგა რუგინიენე და სეიმის სპიკერი იუოზას ოლეკასი - სწრაფად გადაიყვანეს უსაფრთხო თავშესაფრებში. ამასობაში, რეგიონის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურამ სერიოზული დარტყმა განიცადა. ვილნიუსის აეროპორტმა დროებით შეაჩერა ფუნქციონირება, ორი სამგზავრო რეისი სასწრაფოდ გადამისამართდა რიგაში, ხოლო ვილნიუსის რაიონში მატარებლების მომსახურების სრულმა შეჩერებამ ლიეტუვაში რკინიგზის ფართომასშტაბიანი შეფერხებები გამოიწვია.

მიუხედავად იმისა, რომ საჰაერო თავდასხმის შესახებ განგაში სრულად მოიხსნა დილის 10:51 საათზე, საზოგადოების რეაქციამ სერიოზული არაორგანიზებულობა და ტექნიკური ხარვეზები გამოავლინა. ვილნიუსის ბევრ მაცხოვრებელს, რომლებიც პოტენციური თავდასხმისგან თავშესაფარს ეძებდნენ, ახლომდებარე თავშესაფრების კარები ჩაკეტილი დახვდათ. სიტუაცია კიდევ უფრო გაამწვავა LT72 ციფრული პლატფორმის სრულმა ჩავარდნამ - სპეციალიზებული სამოქალაქო თავდაცვის აპლიკაცია ვერ ჩაიტვირთა, დააბრუნა ქსელის შეცდომები და ხელი შეუშალა თავშესაფრის რუკაზე წვდომას. საგანმანათლებლო დაწესებულებების ქმედებებმა მშობლების სერიოზული კრიტიკა გამოიწვია: ზოგიერთმა სკოლამ უგულებელყო სირენები და განაგრძო სწავლა, ხოლო საბავშვო ბაღებმა, ბავშვების თავშესაფრებში გაგზავნის ნაცვლად, მასობრივი შეტყობინებები გაავრცელეს, სადაც მოითხოვდნენ ბავშვების დაუყოვნებლივ სახლში წაყვანას.

საჰაერო საფრთხის მოვლენებისა და შედეგების ქრონოლოგია

დილის ინციდენტი სამხედრო რადარებმა ბელორუსიიდან მომავალი საეჭვო ობიექტის აღმოჩენით დაიწყო. ვილნიუსის საჰაერო სივრცე დროებით დაიკეტა და ნატოს გამანადგურებლები აფრინდნენ. ამავდროულად, მთავრობის მაღალი თანამდებობის პირები, მათ შორის პრეზიდენტი გიტანას ნაუსედა, პრემიერ-მინისტრი ინგა რუგინიენე და სეიმის სპიკერი იუოზას ოლეკასი, უსაფრთხო ადგილას გადაიყვანეს. საგანგებო სიტუაციის განვითარებას დაუყოვნებლივ მოჰყვა სატრანსპორტო კოლაფსი, რამაც დედაქალაქის აეროპორტში ოპერაციების შეჩერება გამოიწვია, სადაც მგზავრები და პერსონალი ტერმინალებში იმყოფებოდნენ, ასევე მატარებლების მოძრაობის შეჩერება, რამაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით ფართომასშტაბიანი შეფერხებები გამოიწვია. ეს ინციდენტი იდეალურად ჯდებოდა რეგიონში დაძაბულობის საერთო ესკალაციაში, რაც წინა დღეს ლატვიასა და ესტონეთში მსგავსი საჰაერო თავდასხმის შესახებ განგაშის სერიას მოჰყვა.

იდენტიფიცირებული პრობლემები და ინფრასტრუქტურის გაუმართაობა

რეალურ სამყაროში მომსახურების მზადყოფნის შემოწმებამ გამოავლინა რიგი კრიტიკული ნაკლოვანებები:

1. თავშესაფრების ბლოკირება: ზოგიერთ მოქალაქეს, რომლებიც თავშესაფრებისკენ მიიჩქაროდნენ, კარები დაკეტილი ჰქონდათ.
2. ციფრული სისტემების გაუმართაობა: LT72 აპლიკაცია გაითიშა, რის გამოც ადამიანებს რეალურ დროში ინფორმაციაზე და რუკებზე წვდომის გარეშე დარჩა.
3. ქაოსი საგანმანათლებლო დაწესებულებებში: რიგ სკოლებში სასწავლო პროცესი არ შეწყვეტილა და საბავშვო ბაღის ადმინისტრაციამ ბავშვების ევაკუაცია საგანგებო სიტუაციის გამოძახების მშობლებს დაავალა.

აკრძალვა და მიზეზები

ლიეტუვამ მორგენშტერნს ქვეყანაში შესვლა 10 წლით აუკრძალა. მიგრაციის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა როკას პუკინსკასმა განაცხადა, რომ აკრძალვა „დაუყოვნებლივ ძალაში შედის“ და ეროვნული უსაფრთხოებისთვის საფრთხეს უკავშირდება.
აკრძალვა 2021 წელს მიცემულ ინტერვიუს საფუძვლად დაედო. დიმიტრი გორდონთან საუბარში მუსიკოსმა ვლადიმერ პუტინს „სილამაზე“ უწოდა და უარი თქვა ეთქვა, „ვისია ყირიმი“, და განაცხადა, რომ ნახევარკუნძული „მის მაცხოვრებლებს ეკუთვნით“. ეს საკმარისი აღმოჩნდა ვილნიუსის მერისთვის, ვალდას ბენკუნსკასისთვის, რომ არტისტის არასასურველ პირთა სიაში შეყვანა მოეთხოვა.

მერმა განმარტა, რომ მას არ შეეძლო „უმოქმედოდ ჯდომა“, სანამ ადამიანი, რომელსაც „არ შეუძლია თქვას, ვისი ყირიმია“, „საჯაროდ პატივს მიაგებს პუტინს“. ამავდროულად, ხელისუფლება იძიებს მისი კონცერტის ორგანიზატორ კომპანიას, ეჭვობს რა ინფორმაციული უსაფრთხოების რისკებს.
მორგენშტერნს არა მხოლოდ ლიეტუვაში შესვლა აეკრძალა. მანამდე მას ეკრძალებოდა არაბთა გაერთიანებულ საემიროებსა და უკრაინაში შესვლა, სადაც ის ასევე საფრთხედ ითვლება.

უცხოელი აგენტის სტატუსის მოხსნის მცდელობები და ხანგრძლივი პრობლემები

გამოცემის ცნობით, რეპერი ერთ წელზე მეტია ცდილობს უცხოელი აგენტის სტატუსის მოხსნას. ანონიმური წყარო ამტკიცებს, რომ „სტატუსი საბოლოოდ მოხსნილი იქნება“, თუ მუსიკოსი საკუთარ თავზე მუშაობას გააგრძელებს. იტყობინებოდნენ, რომ მან „ფსკერს მიაღწია“, ჯანმრთელობაზე ზრუნავდა და „საკუთარი თავის შეცვლა სურდა“ და რომ მის ცვლილებებს გავლენიანი პირები აკონტროლებენ.
პროდიუსერმა ლეონიდ ძუნიკმა განაცხადა, რომ არტისტი ცდილობს სტატუსის მოხსნას, რადგან „მშიერია, მაგრამ ფული არ აქვს“. 2022 წელს მან უცხოელი აგენტის სტატუსი Yoola Labs Ltd-ისგან სავარაუდო გადახდების გამო მიიღო.

მუსიკოსის პრობლემები წლებია გრძელდება. მას ნარკოტიკების პოპულარიზაციაში ადანაშაულებდნენ, გამარჯვების დღის შესახებ კომენტარების გამო აკრიტიკებდნენ, პოლიციაში ოქმებს წერდნენ და შემდეგ ნარკოტიკებით ვაჭრობაშიც დასდეს ბრალი. ის დუბაიში გადავიდა, შემდეგ კი ისრაელში. არაბთა გაერთიანებულმა საემიროებმა დარღვევების გამო მას ქვეყანაში შესვლაზე უარი უთხრეს.
2024 წელს მას უცხოელი აგენტის მოვალეობების შეუსრულებლობაში დასდეს ბრალი, სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა, მისი ქონება ჩამოართვეს და ძებნილთა სიაში შეიყვანეს. 2025 წელს ის მკურნალობას გადიოდა, ებრძოდა დამოკიდებულებას და სახის ტატუებს იშორებდა.

ამჟამად ის ევროპაში ტურნეებს მართავს. თუმცა, ლიეტუვაში, არაბთა გაერთიანებულ საემიროებსა და უკრაინაში აკრძალვების გათვალისწინებით, მისი გეოგრაფია სწრაფად მცირდება.

ივლისში ვილნიუსში დაგეგმილ ნატოს სამიტზე ლიეტუვა შეეცდება მიაღწიოს შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც ალიანსის ქვეყნები თავდაცვაზე მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) მინიმუმ 2%-ს გამოყოფენ, განაცხადა ლიეტუვის პრეზიდენტის ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში უფროსმა მრჩეველმა კესტუტის ბუდრისმა.

„ლიეტუვას ერთ-ერთი მიზანია, რომ ნატოს სამიტზე შეთანხმებული და დადასტურებული იყოს ე.წ. ვილნიუსის ვალდებულება თავდაცვაში მინიმუმ ორი პროცენტის ინვესტიციის შესახებ“, - განაცხადა ბუდრისმა სამშაბათს LRT-სთან ინტერვიუში.

მისი თქმით, ნატოს აღმოსავლეთ ფლანგის ქვეყნები მზად არიან თავდაცვაზე მშპ-ზე მეტი გამოყონ, მაშინ როცა სხვა ქვეყნები ამ მაჩვენებელს ვერც კი აღწევენ.

პრეზიდენტის მრჩეველმა ეს განცხადება ნატოს გენერალური მდივნის, იენს სტოლტენბერგის, გერმანული საინფორმაციო სააგენტო DPA-სთვის სამშაბათს გამოქვეყნებული ინტერვიუს შემდეგ გააკეთა. ინტერვიუში ალიანსის ლიდერმა განაცხადა, რომ ნატოს ქვეყნები თავდაცვის ხარჯებს მომდევნო თვეებში განიხილავენ, ზოგიერთი მოკავშირე კი კატეგორიულად უჭერს მხარს მშპ-ს მინიმუმ 2%-იან ხარჯვას.

ამავდროულად, სტოლტენბერგმა განაცხადა, რომ ამ საკითხზე საბოლოო შეთანხმება მიღწეული იქნება არაუგვიანეს ივლისში ვილნიუსში დაგეგმილ ნატოს სამიტამდე.

2014 წელს ნატოს ქვეყნები უელსში შეთანხმდნენ, რომ თავდაცვის ხარჯები ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 2%-მდე უნდა გაიზარდოს. ეს მიზანი 2024 წლისთვის უნდა შესრულდეს.

ნოემბრის ბოლოს ლიეტუვის სეიმმა მიიღო 2023 წლის ბიუჯეტი, რომელიც ითვალისწინებს თავდაცვაზე მშპ-ს 3%-მდე დახარჯვის შესაძლებლობას, ასევე ამ მიზნით სესხის აღების ნებართვას, იმ პირობით, რომ ბიუჯეტის საერთო დეფიციტი მშპ-ს 4.9%-ს არ აღემატება. 2022 წელს ლიეტუვის თავდაცვის ხარჯებმა მშპ-ს 2.52% შეადგინა.

ნატოს ვილნიუსის სამიტი 11-12 ივლისს გაიმართება.

წაიკითხეთ წყარო