ალცჰაიმერის დაავადება

გრიფიტის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა გამოთქვეს ცხვირის ჩხვლეტასა და დემენციის განვითარების რისკს შორის კავშირი

ბაქტერიები ტვინში პირდაპირ გზას პოულობენ

კვლევა თაგვებზე ჩატარდა და არა ადამიანებზე, რასაც მეცნიერები ხაზს უსვამენ. გუნდმა შეისწავლა ბაქტერია Chlamydia pneumoniae, რომელსაც შეუძლია ადამიანებში პნევმონიის გამოწვევა.

ეს ბაქტერია ადრე აღმოჩენილი იყო გვიანი დემენციის მქონე ადამიანების ტვინის უმრავლესობაში. ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ თაგვებში ბაქტერიას შეუძლია ყნოსვითი ნერვის გავლით პირდაპირ ტვინში გადაადგილება.

ეფექტი განსაკუთრებით გამოხატული იყო ცხვირის ეპითელიუმის დაზიანებისას. ეს არის თხელი ქსოვილი, რომელიც იცავს ცხვირის ღრუსა და ტვინს შორის გასასვლელს. როდესაც ეს დაზიანებულია, ინფექცია უფრო სწრაფად და აგრესიულად ვრცელდება.

ალცჰაიმერის დაავადებასთან დაკავშირებული ცილა

ინფექციის საპასუხოდ, თაგვების ტვინმა აქტიურად დაიწყო ამილოიდ-ბეტას გამომუშავება. ეს ცილა გამოიყოფა ანთებისა და ინფექციის დროს. მისი დაგროვება, ანუ ფოლაქები, კარგად არის ცნობილი ალცჰაიმერის დაავადების კვლევებიდან.

ნეირობიოლოგმა ჯეიმს სენტ-ჯონმა განაცხადა: „ჩვენ პირველები ვართ, ვინც აჩვენა, რომ ქლამიდია პნევმონიას შეუძლია პირდაპირ ცხვირიდან ტვინში გადავიდეს“. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს პროცესი ალცჰაიმერის დაავადების მსგავს პათოლოგიებს იწვევს.

მეცნიერის თქმით, ინფექცია სწრაფად განვითარდა — 24–72 საათის განმავლობაში. „ჩვენ ეს თაგვის მოდელში ვნახეთ და მტკიცებულებები პოტენციურად საშიშია ადამიანებისთვის“, - დასძინა მან.

მკვლევრები აღიარებენ, რომ ჯერჯერობით უცნობია, რეპლიკირდება თუ არა ეს მექანიზმი ადამიანებში. ასევე არ არის დადასტურებული, რომ ამილოიდ-ბეტა დაავადების პირდაპირი გამომწვევი მიზეზია. „ეს კვლევა ადამიანებზე უნდა ჩავატაროთ“, - აღნიშნა სენტ-ჯონმა.

რატომ გვირჩევენ მეცნიერები სიფრთხილეს

გუნდმა ასევე შეისწავლა ყოველდღიური ჩვევები. მათი თქმით, ცხვირის ჩხვლეტა და თმის აკრეფა „კარგი იდეა არ არის“. „ჩვენ არ გვინდა ცხვირის შიდა ნაწილის დაზიანება“, - გააფრთხილა მეცნიერმა.

მან განმარტა: „თუ ლორწოვან გარსს დააზიანებთ, შეგიძლიათ გაზარდოთ ტვინში შემავალი ბაქტერიების რაოდენობა“. მეცნიერები აგრძელებენ მუშაობას იმის გასაგებად, შექცევადია თუ არა ტვინის რეაქცია ინფექციისგან გაწმენდის შემდეგ.

ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის მკვლევართა გუნდმა ათწლიანი მუშაობის სენსაციური შედეგები წარმოადგინა.

როგორც იუწყება , ალცჰაიმერის დაავადება შესაძლოა გამოწვეული იყოს ტვინში ლითიუმის ნაკლებობით და ამ მინერალის შევსებამ შეიძლება არა მხოლოდ დაავადების პროგრესირების პრევენცია, არამედ მისი შეჩერებაც.

კვლევის ავტორებმა აღმოაჩინეს, რომ ლითიუმის დონის შემცირება მომავალი დაავადების ერთ-ერთი ადრეული ნიშანია. თაგვებზე ჩატარებულმა ლაბორატორიულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ლითიუმის ოროტატი იცავს ტვინის უჯრედებს დაზიანებისგან და აღადგენს მეხსიერებას ხანდაზმულ თაგვებშიც კი, რომლებსაც დაავადება შორსწასული ჰქონდათ.

„ის აზრი, რომ ლითიუმის დეფიციტი შესაძლოა ალცჰაიმერის დაავადების გამომწვევი მიზეზი იყოს, ახალია და ახალ თერაპიულ მიდგომას ხსნის“, - ხაზგასმით აღნიშნა გენეტიკისა და ნევროლოგიის პროფესორმა ბრიუს იანკნერმა. მან აღნიშნა, რომ დაავადებასთან მუშაობის მთელი წლების განმავლობაში მსგავსი რამ არ შეხვედრია.

მეცნიერები განსაკუთრებით გაოცებულები დარჩნენ იმით, რომ ახალგაზრდებში ლითიუმის სტაბილური დონე ხელს უშლიდა დაავადების განვითარებას მოგვიანებით ასაკში. ეს ადრეული დიაგნოსტიკის, პრევენციისა და მკურნალობის შესაძლებლობებს ქმნის და ადასტურებს ადრეულ დაკვირვებებს: დემენცია ნაკლებად გავრცელებულია იმ რეგიონებში, სადაც სასმელ წყალში ლითიუმის მაღალი დონეა.

ალცჰაიმერის დაავადება დიდი ხანია აოცებს ექიმებს: სიმპტომების მქონე ყველა პაციენტს არ აღენიშნება ტვინში ამილოიდის დაგროვება და მის მიმართ მიმართული მედიკამენტები მხოლოდ ოდნავ ანელებს მეხსიერების დაქვეითებას. იანკნერი იმედოვნებს, რომ ლითიუმი „უფრო ფუნდამენტურ რამეს გააკეთებს“ - არა მხოლოდ შეაჩერებს, არამედ შეაბრუნებს კოგნიტურ დაქვეითებას.

თუმცა, მეცნიერები აფრთხილებენ: დასკვნები ეფუძნება თაგვებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტებსა და ადამიანის ქსოვილების ანალიზს და საჭიროებს დადასტურებას კონტროლირებად კლინიკურ კვლევებში. „ცხოველებზე მონაცემების ადამიანებზე გადაცემისას სიფრთხილეა საჭირო, თუმცა შედეგები უაღრესად იმედისმომცემია“, - ხაზგასმით აღნიშნა იანკნერმა.