ევროკავშირის საბჭომ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მე-12 პაკეტი მიიღო. ევროკომისიის მიერ ამ პაკეტის შესახებ წინადადებების წარდგენიდან ერთ თვეზე ოდნავ მეტი გავიდა. მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, ახალი სანქციების დამტკიცებას წინ უძღოდა ბლოკის შიდა უთანხმოებები; მაგალითად, ავსტრიამ ერთ დროს ისინი დაბლოკა. ახალი პაკეტი ხაზს უსვამს „რუსეთის წინააღმდეგ იმპორტსა და ექსპორტზე დამატებით აკრძალვებს, სანქციების გვერდის ავლის წინააღმდეგ ბრძოლას და კანონმდებლობის ხარვეზების აღმოფხვრას“, განაცხადა ევროკომისიამ.
ბრილიანტები
2024 წლის 1 იანვრიდან რუსეთიდან ევროკავშირის ქვეყნებში არასამრეწველო ბუნებრივი ბრილიანტების, ხელოვნური ბრილიანტების და ბრილიანტის შემცველი სამკაულების იმპორტის პირდაპირი აკრძალვა ამოქმედდება (ამ დროისთვის, ევროკომისიის მასალების თანახმად, დიდი შვიდეულის ყველა ქვეყანას ასეთი აკრძალვა ექნება შემოღებული).
2024 წლის 1 მარტიდან აიკრძალება მესამე ქვეყნებში დამუშავებული რუსული წარმოშობის ბრილიანტების იმპორტი, რომელთა წონა თითო ქვაზე 1 კარატზე მეტია. 2024 წლის 1 სექტემბრიდან ემბარგო გავრცელდება მესამე ქვეყნებში დამუშავებულ რუსულ სინთეზურ ბრილიანტებზე, სამკაულებსა და მესამე ქვეყნებში 0.5 კარატზე მეტი წონის რუსული ბრილიანტების გამოყენებით წარმოებულ მაჯის/ჯიბის საათებზე. ეს თანმიმდევრული აკრძალვები კოორდინირებული იქნება დიდი შვიდეულის დონეზე.
ევროკომისიის მონაცემებით, ბელგიამ გასულ წელს 1.39 მილიარდი ევროს ღირებულების რუსული ბრილიანტი იმპორტირება მოახდინა, თუმცა გლობალური ბრილიანტების ბაზარი ისეა სტრუქტურირებული, რომ რუსეთში მოპოვებული ქვების დაჭრა ინდოეთში და შემდეგ ბელგიაში, ანტვერპენის ბრილიანტების ბირჟაზე გაგზავნაა შესაძლებელი, სადაც მათი გაყიდვა და სხვა ბაზრებზე (აშშ, ჰონგ-კონგი და ა.შ.) გაგზავნაა შესაძლებელი, იტყობინება RBK.
თხევადი გაზი, თუჯი
ევროკავშირი რუსეთიდან თუჯის, სფერული თუჯის, ფეროშენადნობების, რკინის, სპილენძისა და ალუმინის მავთულის, ფოლგისა და გარკვეული მილების იმპორტზე აკრძალვას აწესებს. ევროკავშირის საბჭოს მონაცემებით, ეს აკრძალვა ყოველწლიურად 2.2 მილიარდი ევროს ღირებულების საქონელზე იმოქმედებს (წელი, რომელზეც ეს მაჩვენებელია დაფუძნებული, არ არის მითითებული; ამ პროდუქტების რუსეთიდან იმპორტის ფაქტობრივი მოცულობა, სავარაუდოდ, მნიშვნელოვნად შემცირდა გასულ წელს „მეგობრულ“ ბაზრებზე გადამისამართების გამო). მაგალითად, გასულ წელს ევროკავშირის ქვეყნებმა რუსული თუჯის 628 მილიონი ევროს ღირებულების, სპილენძისა და ალუმინის მავთულის 288 მილიონი ევროს ღირებულების და ფეროშენადნობებისა და რკინის 950 მილიონი ევროს ღირებულების შეიძინეს (ევროკომისიის სტატისტიკა).
გარდა ამისა, რუსეთიდან თხევადი ნავთობის აირების (პროპანის, ბუტანის და მათი ნარევების) იმპორტი აიკრძალა. გასულ წელს ევროკავშირის ქვეყნებმა რუსეთიდან 336 მილიონი ევროს ღირებულების პროპანი და 661 მილიონი ევროს ღირებულების პროპან-ბუტანის ნარევები შეიძინეს. ევროკომისია აცხადებს, რომ ემბარგო გავლენას მოახდენს წელიწადში 1 მილიარდი ევროს ღირებულების რუსული ნავთობის გაზის იმპორტზე. ამ მარაგებისთვის შემოღებულია „სამეფო პუნქტი“, რომელიც რუსული პროპანის იმპორტის გაგრძელებას არსებული კონტრაქტებით მაქსიმუმ 12 თვის განმავლობაში საშუალებას იძლევა: 19 დეკემბრამდე დადებული მიწოდების კონტრაქტები შეიძლება გაფორმდეს 2024 წლის 20 დეკემბრამდე. მსგავსი გარდამავალი პერიოდი შემოღებულია რუსული ფეროშენადნობებისთვისაც.
ლითიუმის ბატარეები ევროკავშირიდან
ევროკავშირი კრძალავს რუსეთში რიგი საქონლის ექსპორტს, რამაც შეიძლება ხელი შეუწყოს თავდაცვისა და უსაფრთხოების სექტორის „ტექნოლოგიურ გაუმჯობესებას“ და ქვეყნის სამრეწველო სექტორის განვითარებას, მათ შორის ლითიუმის აკუმულატორების, თერმოსტატების, მუდმივი დენის ძრავების და უპილოტო საფრენი აპარატების სერვოძრავების, ასევე გარკვეული დანადგარების, სამშენებლო პროდუქტებისა და ლაზერების. ევროკომისიის მონაცემებით, ეს ემბარგო ვრცელდება ევროპულ ექსპორტზე, რომლის ღირებულება ყოველწლიურად 2.3 მილიარდ ევროს შეადგენს.
პირადი სანქციები
ევროკომისიამ აღნიშნა, რომ ევროკავშირმა სანქციების სიაში (აქტივების გაყინვა) 140-ზე მეტი ფიზიკური პირი და ორგანიზაცია შეიყვანა. მათ შორის არიან „როსფინმონიტორინგის“ ხელმძღვანელი იური ჩიხანჩინი და თავად სააგენტო; „სამშობლოს დამცველთა ფონდის“ თავმჯდომარე ანა ცივილევა და თავად ფონდი; უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილის, დიმიტრი მედვედევის ვაჟი ილია; ხერსონისა და ზაპოროჟიეს რეგიონებში მოქმედი ტელეკომის ოპერატორი „მირტელეკომი“; რამდენიმე კვლევითი ინსტიტუტი; „კრიმტელეკომი“; „ალფა სტრახოვანიეს ჯგუფი“; ჩელიაბინსკის ტრაქტორების ქარხანა; სსს „ტუპოლევი“; კომპანია „ზნანიე“; ფსბ-ს მიერ ლიცენზირებული რამდენიმე IT კომპანია; „წმინდა ანდრიას ჯვრის“ სპეციალური სამმართველო (ევროკავშირის ცნობით, 2017 წელს რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის მიერ შექმნილი); და კიდევ რამდენიმე „კერძო სამხედრო კომპანია“; სპასისა და ცარგრადის ტელევიზიები; და ალაბუგას სპეციალური ეკონომიკური ზონა თათრეთში.
სანქციების ახალი კრიტერიუმები
ევროკავშირმა რუსეთის ფიზიკური პირების სანქციების სიაში შეტანის ახალი კრიტერიუმი დააწესა: ისინი, ვინც სარგებლობენ ევროპული კომპანიების რუსული შვილობილი კომპანიების საკუთრების ან კონტროლის „იძულებითი გადაცემით“. მომავალში, ევროკავშირის სანქციები შეიძლება გავრცელდეს თავად რუსულ კომპანიებზე, რომლებსაც ადრე ევროპული კორპორაციები აკონტროლებდნენ, მაგრამ რუსეთის ხელისუფლების მარეგულირებელი აქტებით „იძულებითი გადაცემით“ იყვნენ დაკავებულნი; ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებზე, რომლებმაც ისარგებლეს ასეთი გადაცემებით; და პირებზე, რომლებიც დანიშნულნი არიან ასეთი რუსული ორგანიზაციების მმართველ ორგანოებში მათი ყოფილი ევროპელი მფლობელების თანხმობის გარეშე.
გასული წლის ივლისში, პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა გამოსცა ბრძანებულება, რომლითაც ევროპული კომპანიების Danone-ისა და Carlsberg-ის წილები მათ რუსულ სუბიექტებში ფედერალური ქონების მართვის სააგენტოს (როსიმუშჩესტვო) დროებით მართვაში გადაეცა. ფინანსთა სამინისტრომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს გადაცემა საკუთრების სტრუქტურის რაიმე ცვლილებას არ გამოიწვევს. ფინანსთა მინისტრმა ანტონ სილუანოვმა ამ კვირაში განაცხადა, რომ Carlsberg-ის საკუთრებაში არსებული Baltika Breweries-ის ნაციონალიზაცია ამჟამად არ იგეგმება.
სანქციების სიებში შეტანილი სიკვდილიანობა
ევროკავშირის საბჭო დაეთანხმა, რომ მას შეუძლია შეინარჩუნოს გარდაცვლილი პირების სახელები სანქციების სიიდან, თუ ჩათვლის, რომ მათი ამოღება „შეიძლება საფრთხეს შეუქმნას ევროკავშირის შემზღუდავი ზომების მიზნებს“. ეს გადაწყვეტილება შეიძლება მიღებულ იქნას, თუ ევროკავშირი მიიჩნევს რისკს, რომ გარდაცვლილი პირების აქტივები შეიძლება გამოყენებულ იქნას უკრაინაში სამხედრო მოქმედებების ან ამ ქვეყანაში სხვა დესტაბილიზაციის გამომწვევი ქმედებების დასაფინანსებლად.
ამჟამად, ევროკავშირის საბჭო, როგორც წესი, გარდაცვლილ პირებს სანქციების სიიდან ამოიღებს სანქციების რეგულარული გაგრძელებისას, ამბობს ბრიუსელში დაფუძნებული იურიდიული ფირმა Acquis-ის პარტნიორი და სანქციების სპეციალისტი იური შუმილოვი. მაგალითად, ევროკავშირს შეუძლია გარდაცვლილი ბიზნესმენი ევგენი პრიგოჟინი სიიდან ამოიღოს მომავალი გაგრძელების დროს.
აქტივების კონფისკაციის პროლოგი
შუმილოვი ყურადღებას ამახვილებს ახალ მუხლზე, რომელიც ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს საშუალებას აძლევს, განსაკუთრებულ შემთხვევებში ჩამოართვან სანქცირებული პირის აქტივები. ჩვეულებრივ, სანქციების სიაში შემავალი ფიზიკური პირის ან ორგანიზაციის ევროპული აქტივები და ეკონომიკური რესურსები გაყინული რჩება, მაგრამ ახლა, თუ შესაბამის გადაწყვეტილებას მიიღებს ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს ადმინისტრაციული ან სასამართლო ორგანო, ასეთი აქტივები (მაგალითად, წილი ევროპულ კომპანიაში) შეიძლება ჩამოერთვას „საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე“, იმ პირობით, რომ ასეთი ჩამორთმევის კომპენსაცია გაიყინება (რაც თეორიულად ნიშნავს, რომ თუ სანქციები ოდესმე მოიხსნება, შემდგომში კომპენსაცია შეიძლება გადაეცეს ბენეფიციარს).
გარდა ამისა, ევროკავშირის საბჭომ დააწესა მიზნობრივი გამონაკლისები გარკვეული სანქცირებული პირების (კერძოდ, არკადი როტენბერგი, პეტრ ავენი, მიხაილ ფრიდმანი, გენადი ტიმჩენკო, გერმან ხანი, ალექსეი კუზმიჩევი, იგორ კესაევი, ბორის როტენბერგი და ტექნოპრომექსპორტი) საკუთრებაში არსებული ევროპული კომპანიების გაყიდვისთვის. ასეთი ტრანზაქციები უნდა დასრულდეს 2024 წლის შუა პერიოდამდე და ამ კომპანიების გაყიდვიდან მიღებული შემოსავალი უნდა გაიყინოს. ნოემბერში ფინურმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ასეთი გამონაკლისები საშუალებას მისცემდა რუსი ბიზნესმენების წილების გაყიდვას ჰელსინკის ჰოლის სპორტულ არენაზე, შემოსავლების გაყინვის პარალელურად.
ექსპორტის პუნქტი „რუსეთს არ აქვს“
ევროკავშირის საბჭომ ევროპელ ექსპორტიორებს დაავალდებულა, მესამე ქვეყნებისთვის (გარდა შეერთებული შტატების, გაერთიანებული სამეფოს, ავსტრალიის, იაპონიისა და სხვა „პარტნიორი ქვეყნებისა“) გარკვეული მგრძნობიარე საქონლის მიწოდების კონტრაქტებში რუსეთში რეექსპორტის აკრძალვის პუნქტი დაამატონ. შუმილოვის თქმით, ამ ზომას მიზანმიმართული გავლენა ექნება, რადგან ის საქონლის შეზღუდულ კატეგორიაზე გავრცელდება (რუსეთის შეიარაღების სისტემებში გამოყენებული კომპონენტები, გარკვეული საავიაციო საქონელი და ა.შ.). ევროკავშირის რეგულაციის თანახმად, ახალი კონტრაქტებისთვის ასეთი სახელშეკრულებო პუნქტები 2024 წლის 20 მარტამდე უნდა შემოღებულ იქნას.
შეტყობინება ევროკავშირიდან თანხების გატანისას
ევროკავშირმა შემოიღო ახალი რეგულაცია, რომელიც ევროპულ კომპანიებსა და ორგანიზაციებს, რომელთა 40%-ზე მეტი რუსული იურიდიული პირების ან რუსეთის მოქალაქეების (რეზიდენტების) საკუთრებაა, 2024 წლის 1 მაისიდან ავალდებულებს, აცნობონ ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოს, სადაც ისინი დარეგისტრირებულნი არიან, ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ კვარტალში 100 000 ევროზე მეტი თანხების ყველა გადარიცხვის შესახებ. ფინანსური ინსტიტუტები ასევე ვალდებულნი იქნებიან, ევროკავშირის ორგანოებს მიაწოდონ ინფორმაცია რუსეთის მონაწილეობით ზემოაღნიშნული ევროპული სუბიექტების ინტერესებიდან გამომდინარე განხორციელებული ასეთი გადარიცხვების შესახებ.
ევროკავშირის ქვეყნებს მოეთხოვებათ ამ გზით მიღებული ინფორმაციის გადამოწმება სანქციების რეჟიმის პოტენციური დარღვევების დასადგენად. ევროკავშირის საბჭოს დოკუმენტების თანახმად, ასეთ გადარიცხვებზე კონკრეტული შეზღუდვები არ არის დაწესებული. ექსპერტების თქმით, ოქტომბერში მსხვილ რუს ექსპორტიორებს (რომლებიც სპეციალურ სიაში შედიან) კვლავ დაევალათ უცხოური ვალუტის შემოსავლების გაყიდვა და ეს ასევე ეხება რუსული კომპანიების უცხოურ შვილობილ კომპანიებს.
