ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა ახალი რეკორდი დაამყარა და ყველაზე შორეული და უძველესი ცნობილი გალაქტიკა, JADES-GS-z14-0 აღმოაჩინა.
მეცნიერებმა ეს დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 290 მილიონი წლის შემდეგ დაინახეს, როდესაც სამყაროს ასაკი ამჟამინდელი ასაკის მხოლოდ 2%-ს შეადგენდა.
წინა რეკორდი ეკუთვნოდა გალაქტიკას, რომელიც კოსმოსის დაბადებიდან 325 მილიონი წლის შემდეგ იქნა დაფიქსირებული. თუმცა, JADES-GS-z14-0 შთამბეჭდავია არა მხოლოდ თავისი ასაკით — ის უზარმაზარია: 1600 სინათლის წელზე მეტი დიამეტრის. უფრო მეტიც, ასტრონომების გამოთვლებით, მისი სიკაშკაშე გამოწვეულია არა შავი ხვრელით, არამედ ახალგაზრდა ვარსკვლავების სიმრავლით.
ასტრონომებმა სტეფანო კარნიანიმ (პიზას უმაღლესი ნორმალური სკოლა) და კევინ ჰეინლაინმა (არიზონას უნივერსიტეტი) განაცხადეს: „ვარსკვლავების სინათლის ეს რაოდენობა ასობით მილიონი მზის ტოლ მასაზე მიუთითებს! როგორ შეძლო ბუნებამ ასეთი კაშკაშა და მასიური გალაქტიკის შექმნა 300 მილიონ წელზე ნაკლებ დროში?“
ვების ინსტრუმენტებმა ჟანგბადის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დააფიქსირეს, რაც მოულოდნელი იყო. „ჟანგბადის არსებობა გალაქტიკის ისტორიის ასე ადრეულ ეტაპზე იმაზე მიუთითებს, რომ ძალიან მასიური ვარსკვლავების რამდენიმე თაობა უკვე გავიდა“, - აღნიშნავენ მკვლევარები.
გალაქტიკამ სახელი JWST-ის გაფართოებული ღრმა ექსტრაგალაქტიკური კვლევის პროგრამიდან მიიღო. „z14“ ასტრონომიაში მანძილის საზომს, წითელ წანაცვლებას აღნიშნავს: რაც უფრო მაღალია წითელი წანაცვლება, მით უფრო შორეული და უძველესია ობიექტი. ასეთი გალაქტიკებიდან წამოსული სინათლე ინფრაწითელ დიაპაზონში გადაჭიმულია, რაზეც ვებია მორგებული.
პროფესორ ბრენტ რობერტსონის (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, სანტა კრუზი) თქმით, ვებს შეუძლია ასეთი გალაქტიკის აღმოჩენა 10-ჯერ უფრო მკრთალიც კი, რაც გზას უხსნის დიდი აფეთქებიდან 200 მილიონი წლის შემდეგ ობიექტების ძებნისკენ.
