სივრცე

  • კოსმოსში მომხდარმა აფეთქებამ ფიზიკის ყველა კანონი დაარღვია

    კოსმოსში მომხდარმა აფეთქებამ ფიზიკის ყველა კანონი დაარღვია

    მეცნიერებმა დააფიქსირეს კოსმოსური ფენომენი, რომელიც ასტროფიზიკოსებს ქარს უკიდებს.

    საუბარია გამა-გამოსხივების აფეთქებაზე GRB 250702B – ყველაზე ძლიერ კოსმოსურ აფეთქებაზე, რომელიც დაახლოებით ერთი დღე გაგრძელდა, რაც მას დაკვირვებების მთელი 50-წლიანი ისტორიის რეკორდულ მაჩვენებლად აქცევს.

    გამა-გამოსხივების აფეთქებები, როგორც წესი, წამის მეასედებიდან რამდენიმე წუთამდე გრძელდება და ხდება მაშინ, როდესაც ვარსკვლავი სუპერნოვად ფეთქდება ან შავი ხვრელი მას ნაწილებად აქცევს. თუმცა, GRB 250702B სხვაგვარად იქცეოდა: სიგნალი დედამიწაზე რამდენიმე საათის განმავლობაში სამჯერ ჩავიდა და აღმოჩნდა, რომ წყარო წინა დღეს აქტიური იყო.

    თავდაპირველად, მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ ფენომენი ჩვენს გალაქტიკაში ხდებოდა. თუმცა, ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპით დაკვირვებებმა საპირისპირო აჩვენა: ობიექტი ექსტრაგალაქტიკური იყო, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის კიდევ უფრო ძლიერი იყო. „ის, რაც აღმოვაჩინეთ, გაცილებით საინტერესო იყო: ეს ობიექტი ჩვენი გალაქტიკის გარეთ მდებარეობს, რაც მას მნიშვნელოვნად უფრო ძლიერს ხდის“, - აღნიშნა ანტონიო მარტინ-კარილიომ, დუბლინის უნივერსიტეტის კვლევის თანაავტორმა.

    პრობლემა ის არის, რომ ვარსკვლავები მხოლოდ ერთხელ კვდებიან. „თუ ეს მასიური ვარსკვლავის კოლაფსია, ეს ყველაფერი ისეთია, როგორიც აქამდე გვინახავს“, - ხაზგასმით აღნიშნა რადბუდის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა ენდრიუ ლევანმა. შავი ხვრელის მიერ უჩვეულო ვარსკვლავის დაშლის სცენარი თეორიულად შესაძლებელია, მაგრამ ჯერ არ დადასტურებულა.

    მეცნიერებმა კიდევ ერთი ჰიპოთეზა წამოაყენეს: მსხვერპლი შესაძლოა თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავი ყოფილიყო, რომელიც შუალედურმა შავმა ხვრელმა გაანადგურა - იშვიათი და ნაკლებად შესწავლილი ტიპის კოსმოსური ურჩხული. შესაძლოა, მათი უცნაური გრავიტაციული თვისებები იყოს გასაღები.

    „ჩვენ ჯერ არ ვიცით, რა არის ეს ობიექტი, მაგრამ ამ უჩვეულო და საინტერესო ფენომენის გაგებისკენ უზარმაზარი ნაბიჯი გადავდგით“, - დაასკვნა მარტინ-კარილიომ.

  • ცოცხალი სამყარო: მეცნიერები არამიწიერი სიცოცხლის აღმოჩენის ზღვარზე არიან

    ცოცხალი სამყარო: მეცნიერები არამიწიერი სიცოცხლის აღმოჩენის ზღვარზე არიან

    ასტრონომიული სენსაცია: კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორ ნიკკუ მადჰუსუდჰანის ხელმძღვანელობით საერთაშორისო ჯგუფმა პლანეტა K2-18b-ის ატმოსფეროში აღმოაჩინა გაზი, რომელსაც დედამიწაზე მარტივი საზღვაო ორგანიზმები წარმოქმნიან.

    ეს ფაქტი შეიძლება იყოს გადამწყვეტი ნაბიჯი იმის დასამტკიცებლად, რომ ჩვენ სამყაროში მარტო არ ვართ.

    მადჰუსუდჰანი აღმოჩენას „უკიდურესად მნიშვნელოვანს“ უწოდებს დედამიწის მიღმა სიცოცხლის არსებობის ფუნდამენტურ კითხვაზე პასუხის ძიებისას. ის ხაზს უსვამს, რომ ეს მხოლოდ დასაწყისია: მეცნიერებმა უნდა დაადგინონ, არის თუ არა აღმოჩენილი გაზი არაბიოლოგიური წარმოშობის.

    საინტერესოა, რომ სიცოცხლის ისტორიული ძიება ძირითადად მარსზე იყო ორიენტირებული. თუმცა, 1992 წლიდან, როდესაც პირველი ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს, ყურადღება გადატანილია შორეულ პლანეტებზე, ეგრეთ წოდებულ „ოქროსფერ ზონაში“ — ადგილებში, სადაც პირობები შესაძლოა სიცოცხლისთვის იდეალური იყოს. ამჟამად ცნობილია თითქმის 6000 ასეთი პლანეტა.

    ამ ახალი აღმოჩენის მთავარი ინსტრუმენტი 2021 წელს გაშვებული ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი იყო. მომდევნო წლებში მის შესაძლებლობებს გააფართოვებს NASA-ს „დასახლებული სამყაროების ობსერვატორიის“ პროექტი და ჩილეში მდებარე ხმელეთზე განლაგებული უკიდურესად დიდი ტელესკოპი, 39 მეტრიანი სარკით. ეს ტექნოლოგიები საშუალებას მოგვცემს უფრო ზუსტად დავაკვირდეთ ეგზოპლანეტების ატმოსფეროს და აღმოვაჩინოთ ბიოხელმოწერები.

    თუმცა, მაშინაც კი, თუ მადჰუსუდჰანის გუნდი ორ წელიწადში დამაჯერებელ მონაცემებს წარმოადგენს, სამეცნიერო დებატები გარდაუვალია. პროფესორი კეტრინ ჰეიმანსი ხაზს უსვამს: „ჩვენ დანამდვილებით ვერ გავიგებთ, ეს სიცოცხლეა თუ არა. მაგრამ რაც უფრო მეტი მონაცემი გვექნება, მით უფრო მეტი ნდობა გვექნება“.

    ამავდროულად, მზის სისტემაში სიცოცხლის ძიებისადმი ინტერესი იზრდება. ESA ამზადებს ExoMars-როვერს (2028), ჩინეთი - Tianwen-3 მისიას, ხოლო NASA გეგმავს Dragonfly ზონდის გაგზავნას სატურნის თანამგზავრ ტიტანზე. პროფესორ მიშელ დოერტის თქმით, იუპიტერის ან სატურნის ყინულოვან თანამგზავრებზე სითბოს, წყლისა და ორგანული ნივთიერებების არსებობა იქ სიცოცხლის არსებობას მაღალ ალბათობას უქმნის.

    მეცნიერები თვლიან, რომ არამიწიერი სიცოცხლის აღმოჩენამ, თუნდაც მისი უმარტივესი ფორმებით, შეიძლება შეცვალოს არა მხოლოდ მეცნიერება, არამედ კაცობრიობის თვითშეგნებაც. მადჰუსუდჰანი თვლის, რომ ეს იქნება „ევოლუციის ნაბიჯი“ და გააერთიანებს ადამიანებს, წაშლის ენობრივ და პოლიტიკურ ბარიერებს.

  • ჯეიმს უებმა აღმოაჩინა გალაქტიკა, რომლის ასაკი თითქმის 13.5 მილიარდი წელია

    ჯეიმს უებმა აღმოაჩინა გალაქტიკა, რომლის ასაკი თითქმის 13.5 მილიარდი წელია

    ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა ახალი რეკორდი დაამყარა და ყველაზე შორეული და უძველესი ცნობილი გალაქტიკა, JADES-GS-z14-0 აღმოაჩინა.

    მეცნიერებმა ეს დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 290 მილიონი წლის შემდეგ დაინახეს, როდესაც სამყაროს ასაკი ამჟამინდელი ასაკის მხოლოდ 2%-ს შეადგენდა.

    წინა რეკორდი ეკუთვნოდა გალაქტიკას, რომელიც კოსმოსის დაბადებიდან 325 მილიონი წლის შემდეგ იქნა დაფიქსირებული. თუმცა, JADES-GS-z14-0 შთამბეჭდავია არა მხოლოდ თავისი ასაკით — ის უზარმაზარია: 1600 სინათლის წელზე მეტი დიამეტრის. უფრო მეტიც, ასტრონომების გამოთვლებით, მისი სიკაშკაშე გამოწვეულია არა შავი ხვრელით, არამედ ახალგაზრდა ვარსკვლავების სიმრავლით.

    ასტრონომებმა სტეფანო კარნიანიმ (პიზას უმაღლესი ნორმალური სკოლა) და კევინ ჰეინლაინმა (არიზონას უნივერსიტეტი) განაცხადეს: „ვარსკვლავების სინათლის ეს რაოდენობა ასობით მილიონი მზის ტოლ მასაზე მიუთითებს! როგორ შეძლო ბუნებამ ასეთი კაშკაშა და მასიური გალაქტიკის შექმნა 300 მილიონ წელზე ნაკლებ დროში?“

    ვების ინსტრუმენტებმა ჟანგბადის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დააფიქსირეს, რაც მოულოდნელი იყო. „ჟანგბადის არსებობა გალაქტიკის ისტორიის ასე ადრეულ ეტაპზე იმაზე მიუთითებს, რომ ძალიან მასიური ვარსკვლავების რამდენიმე თაობა უკვე გავიდა“, - აღნიშნავენ მკვლევარები.

    გალაქტიკამ სახელი JWST-ის გაფართოებული ღრმა ექსტრაგალაქტიკური კვლევის პროგრამიდან მიიღო. „z14“ ასტრონომიაში მანძილის საზომს, წითელ წანაცვლებას აღნიშნავს: რაც უფრო მაღალია წითელი წანაცვლება, მით უფრო შორეული და უძველესია ობიექტი. ასეთი გალაქტიკებიდან წამოსული სინათლე ინფრაწითელ დიაპაზონში გადაჭიმულია, რაზეც ვებია მორგებული.

    პროფესორ ბრენტ რობერტსონის (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, სანტა კრუზი) თქმით, ვებს შეუძლია ასეთი გალაქტიკის აღმოჩენა 10-ჯერ უფრო მკრთალიც კი, რაც გზას უხსნის დიდი აფეთქებიდან 200 მილიონი წლის შემდეგ ობიექტების ძებნისკენ.

  • დედამიწიდან ოთხი წლის მანძილზე მდებარე გაზის კოლოსი საცხოვრებლად ვარგისი თანამგზავრების შანსს იძლევა

    დედამიწიდან ოთხი წლის მანძილზე მდებარე გაზის კოლოსი საცხოვრებლად ვარგისი თანამგზავრების შანსს იძლევა

    BBC- ის რეპორტაჟი ალფა კენტავრის სისტემაში სენსაციურ აღმოჩენას ავრცელებს.

    სულ რაღაც 4,5 სინათლის წლის მოშორებით, ჯეიმს ვების ტელესკოპმა ახალი იმედი გააჩინა უზარმაზარი გაზის პლანეტის არსებობის შესახებ, რომელზეც შესაძლოა საცხოვრებლად ვარგისი თანამგზავრები იყოს.

    ასტრონომებმა ობიექტის კვალი პირველად 2024 წლის აგვისტოში შენიშნეს, თუმცა შემდგომი დაკვირვებების დროს ის გაქრა. ახლა მეცნიერები მისი არსებობის დადასტურებას ახალი ინსტრუმენტების გამოყენებით გეგმავენ. განსაკუთრებით საინტერესოა იმ ვარსკვლავის მსგავსება, რომლის გარშემოც პლანეტა ბრუნავს, ჩვენს მზესთან - ტემპერატურისა და სიკაშკაშის თვალსაზრისით. „ოთხი წელი დიდი დროა, მაგრამ გალაქტიკური თვალსაზრისით, ის ჩვენს სამეზობლოშია“, - აღნიშნა ოქსფორდის უნივერსიტეტის დოქტორმა კარლი ჰოუეტმა.

    ობიექტის სტრუქტურა იუპიტერს ან სატურნს წააგავს — უზარმაზარ სფეროს, რომელიც მკვრივი გაზის ღრუბლებითაა დაფარული. მის ზედაპირზე სიცოცხლე შეუძლებელია, მაგრამ შესაძლოა, მას სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი თანამგზავრები ჰქონდეს. ევროპისა და ჩვენი მზის სისტემის სხვა ყინულოვანი თანამგზავრების მსგავსად, მათ შეიძლება მყინვარქვეშა ოკეანეები ჰქონდეთ.

    მტკიცებულება მოპოვებული იქნა პირდაპირი ვიზუალიზაციის გამოყენებით — იშვიათი მეთოდი შორეული ობიექტების „ფოტოგრაფირებისთვის“. „ეს წარმოუდგენლად რთული დაკვირვებებია, თუნდაც ყველაზე მძლავრი კოსმოსური ტელესკოპით, რადგან ვარსკვლავები ძალიან კაშკაშაა, ძალიან ახლოსაა და ძალიან სწრაფად მოძრაობს ცაზე“, - ხაზგასმით აღნიშნა NASA-ს რეაქტიული ძრავის ლაბორატორიის წარმომადგენელმა ჩარლზ ბეიხმანმა.

    ვარსკვლავის კაშკაშა შუქს შეუძლია ახლომდებარე ობიექტების დაფარვა, რის გამოც პლანეტა შესაძლოა უხილავი ყოფილიყო — ან ის ვარსკვლავის უკან იმყოფებოდა, ან მასთან ძალიან ახლოს. „ამაში ცოტაოდენი იღბალიც არის ჩართული“, - განმარტა ჰოუეტმა.

    მომდევნო წლებში ასტრონომები ახალი მონაცემების მიღებას ვარაუდობენ ნენსი გრეის რომანის კოსმოსური ტელესკოპის გამოყენებით, რომლის გაშვებაც 2027 წელს არის დაგეგმილი. ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი ასევე გააგრძელებს ობიექტის შესწავლას სპექტრული გამოსახულების გამოყენებით, რათა გაიგოს მისი შემადგენლობა და შეაფასოს მისი თანამგზავრების პოტენციალი.

    ეს შემთხვევა მეცნიერებისთვის იშვიათი შანსია, ჩაუღრმავდეს ჩვენი უახლოესი ვარსკვლავური მეზობლის „ეზოს“ და, შესაძლოა, პირველად დაინახოს პლანეტები, რომლებზეც შესაძლოა სიცოცხლე იყოს.

  • კომეტა ზამთარი: ზღვის ფსკერზე კლიმატის შემცვლელი ნივთიერება აღმოაჩინეს

    კომეტა ზამთარი: ზღვის ფსკერზე კლიმატის შემცვლელი ნივთიერება აღმოაჩინეს

    დასავლელმა მეცნიერებმა, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის რუს გეოფიზიკოსთან ერთად, ჟურნალ PLOS One-ში განაცხადეს, რომ ზღვის ფსკერზე აღმოაჩინეს დაახლოებით 12 800 წლის წინ დედამიწაზე დაცემული კომეტის მასალის კვალი.

    კვლევა ნათელს ჰფენს ახალგაზრდა დრიას საიდუმლოს — გაციების ნაკადს, რომლის დროსაც ტემპერატურა ერთ წელიწადში 10 გრადუსი ცელსიუსით დაეცა და კლიმატი დაახლოებით 1200 წლის განმავლობაში ცივი დარჩა.

    კოსმოსური ზემოქმედების ჰიპოთეზა ჯერ კიდევ 2012 წელს წამოაყენეს, როდესაც დიდი ციური სხეულის აფეთქების შესაძლო კვალი ხმელეთსა და ყინულზე არსებულ ნალექებში აღმოაჩინეს. თუმცა, აქამდე მსგავსი მტკიცებულებები ღრმა ზღვაში არ იყო ნაპოვნი. სამხრეთ კაროლინას უნივერსიტეტის კრისტოფერ მურის გუნდმა ეს ხარვეზი შეავსო გრენლანდიის დასავლეთ სანაპიროსთან, ბაფინის ყურის ფსკერიდან 2.4 კილომეტრის სიღრმეზე აღებული ოთხი ბირთვის შესწავლით.

    ანალიზისთვის გამოყენებული იქნა მეთოდების ყოვლისმომცველი ნაკრები, სკანირებადი ელექტრონული მიკროსკოპიიდან დაწყებული ინდუქციურად შეწყვილებული პლაზმური მას-სპექტრომეტრიით დამთავრებული. აღმოჩნდა, რომ ნიმუშებში ნიკელითა და რკინით მდიდარი ნაწილაკები აღმოჩნდა, რაც შეესაბამება კომეტური მტვრის შემადგენლობას. ასევე აღმოჩენილია სილიციუმისა და რკინის შემცველი სფეროულები, რაც მიუთითებს შერეულ ხმელეთულ და არამიწიერ წარმოშობაზე.

    კიდევ ერთი აღმოჩენაა მიკრონაწილაკები, რომლებიც შეიცავს პლატინის, ირიდიუმის, ნიკელისა და კობალტის მაღალ შემცველობას. მათი ქიმიური შემადგენლობა არამიწიერი წყაროს მიუთითებს. მეცნიერები თვლიან, რომ ასეთი წარმონაქმნები შესაძლოა წარმოიქმნას კომეტის ატმოსფეროში აფეთქების დროს ან დედამიწასთან შეჯახების დროს, რამაც ქანების დნობა გამოიწვია.

    ზღვის ნალექებში აღმოჩენილი პირველი ქიმიური ანომალია დაემთხვა ახალგაზრდა დრიასის სავარაუდო შეჯახებას. „ამრიგად, ამ კვლევის შედეგები ადასტურებს ახალგაზრდა დრიასის შეჯახების ჰიპოთეზას“, - აღნიშნავენ ავტორები. მათი თქმით, დიდ კომეტასთან და მის ნამსხვრევებთან შეჯახებამ მასშტაბური კლიმატური და გარემო ცვლილებები გამოიწვია.

    კვლევის თანაავტორმა, ვლადიმერ ცელმოვიჩმა, განმარტა: „ატმოსფეროში კომეტური მტვრის რაოდენობა საკმარისი იყო ხანმოკლე „შეჯახების ზამთრის“ გამოსაწვევად, რასაც 1400-წლიანი გაგრილების პერიოდი მოჰყვებოდა“. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ბაფინის ყურეში ნაპოვნი მიკროსკოპული კომეტის ნაშთები პირდაპირ მტკიცებულებას წარმოადგენდა კატასტროფის შესახებ, რომელმაც შეცვალა დედამიწის კლიმატის ისტორიის მიმდინარეობა

  • ხილვადობის 65 კილომეტრი: მარსი გადაღებულია ისე, როგორც არასდროს

    ხილვადობის 65 კილომეტრი: მარსი გადაღებულია ისე, როგორც არასდროს

    2025 წლის 26 მაისს, მარსზე მოხდა მოვლენა, რომელსაც NASA-ს მისიის სპეციალისტები უნიკალურს უწოდებენ.

    NASA- ს ცნობით , Perseverance-მა ჯეზეროს კრატერში 96 სურათი გადაიღო, რაც პლანეტაზე ოდესმე გადაღებულ ერთ-ერთ ყველაზე მკაფიო პანორამას წარმოადგენს. ხილვადობა იმდენად კარგი იყო, რომ 65 კილომეტრამდე მანძილიდან ობიექტები გარჩევადი იყო.

    ჰორიზონტს თითქმის ყოველთვის მტვერი ფარავს, ამიტომ მარსზე ასეთი „მკაფიო დღე“ იშვიათია. პანორამა ორი ვერსიით არის წარმოდგენილი: ბუნებრივი ფერის ვერსია, ტრადიციულად მოწითალო ცა, და გაუმჯობესებული ვერსია, მატყუარა ლურჯი ელფერით, რომელიც დედამიწის ცას მოგვაგონებს.

    პანორამაზე ასევე აღმოჩენილი იყო რამდენიმე იდუმალი აღმოჩენა. მკვლევარები განსაკუთრებით მიიპყრო „მცურავმა ლოდმა“ - ნახევარმთვარის ფორმის დიუნაზე მწოლიარე დიდმა ქვამ. შესაძლოა, ის იქ მეწყრის, წყლის ან ქარის შედეგად დაეყარა. მნიშვნელოვანია, რომ მეცნიერები თვლიან, რომ ქვა დიუნას წარმოქმნამდე იყო.

    კიდევ ერთი დეტალი კლდეზე კაშკაშა თეთრი წრეა, რომელიც როვერის ბურღმა 22 მაისს დატოვა. ამ ნიშანმა ჯგუფს საშუალება მისცა, შეესწავლა მტვრის ფენის ქვეშ არსებული ქანები და გადაეწყვიტა, შეეგროვებინათ თუ არა ნიმუში ტიტანის კაფსულაში. ორი დღის შემდეგ, როვერის მკლავზე დამონტაჟებულმა ინსტრუმენტებმა ჩაატარეს ამ ადგილის საფუძვლიანი ანალიზი, რომელიც ჯეზეროს რეგიონში ერთ-ერთ უძველესად ითვლება.

    პანორამის მარჯვენა კიდეზე კარგად ჩანს როვერის კვალი ბურღვის ადგილისკენ. დაახლოებით 90 მეტრის დაშორებით, ისინი მკვეთრად ბრუნდებიან და წინა გაჩერების წერტილში ბრუნდებიან. ამასობაში, გამოსახულების მთელ სიგანეზე მკაფიო გეოლოგიური საზღვარი გადის: კამერასთან უფრო ახლოს ოლივინის მქონე ღია ფერის ქანები ადგილს უთმობენ მუქ თიხიან ქანებს, რომლებიც გეოლოგების შეფასებით, მნიშვნელოვნად უფრო ძველია.

  • ამერიკა მთვარეზე რეაქტორს ათავსებს: ენერგია და ბირთვული შფოთვა

    ამერიკა მთვარეზე რეაქტორს ათავსებს: ენერგია და ბირთვული შფოთვა

    NASA აჩქარებს მთვარეზე 2030 წლისთვის ბირთვული რეაქტორის განთავსების გეგმებს.

    პროექტი უფრო ამბიციური მიზნის ნაწილია: მთვარის მუდმივი, ეკიპაჟიანი ბაზის შექმნა. NASA-ს მოვალეობის შემსრულებელი ადმინისტრატორის, შონ დაფის თქმით, ეს აუცილებელია მომავალი მთვარის ეკონომიკისთვის, მარსზე ენერგეტიკული დამოუკიდებლობისთვის და კოსმოსში აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების უზრუნველყოფისთვის.

    NASA-ს მოთხოვნა მოიცავს კერძო კომპანიებისთვის შეთავაზებას, ააშენონ კომპაქტური რეაქტორი, რომლის სიმძლავრე მინიმუმ 100 კილოვატია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტიპიურ ქარის ტურბინაზე ათობითჯერ პატარაა, მას შეუძლია მთვარეზე ენერგიის წარმოების გარღვევა წარმოადგინოს. მიზეზი მთვარის მკაცრი პირობებია: ერთი მთვარის დღე დედამიწის ოთხ კვირას გრძელდება, რომელთაგან ორი აბსოლუტურ სიბნელეშია. მზის პანელები ვერ უმკლავდებიან ამ პირობებს.

    დაფიმ ხაზი გაუსვა, რომ „სააგენტომ სწრაფად უნდა იმოქმედოს“ და გაიხსენა, რომ ჩინეთმა და რუსეთმა ასევე გამოაცხადეს 2035 წლისთვის მთვარეზე ავტომატიზირებული ატომური ელექტროსადგურის აშენების გეგმები. მან ასევე მიანიშნა, რომ წარმატების შემთხვევაში, ამ ქვეყნებს შეუძლიათ მთვარის ზედაპირზე „აკრძალული ზონების გამოცხადება“, რითაც შეერთებულ შტატებს წვდომა არ ექნება.

    ბევრი ექსპერტი მიიჩნევს, რომ ატომური ენერგია მთვარეზე მდგრადი ენერგიის ერთადერთი სიცოცხლისუნარიანი წყაროა. „ეს არა მხოლოდ სასურველია, არამედ გარდაუვალიც“, - აღნიშნა სურეის უნივერსიტეტის დოქტორმა სეონგვუ ლიმმა. თუმცა, სხვები, როგორიცაა დოქტორი სიმეონ ბარბერი, აღნიშნავენ, რომ რადიოაქტიური მასალების კოსმოსში გაშვება როგორც ძვირი, ასევე საშიშია. საჭიროა სპეციალური ლიცენზიები და მკაცრი უსაფრთხოების ზომები.

    ტექნიკური და ფინანსური ბარიერების მიღმა, მეცნიერები შიშობენ, რომ მთვარისთვის ბრძოლა პოლიტიკურ დაპირისპირებაში გადაიზრდება. „მზის სისტემის ერთობლივი კვლევის ნაცვლად, ჩვენ მთვარის კონკურენციის დღეებს ვუბრუნდებით“, - აღნიშნა ბარბერმა. ეს განსაკუთრებით აქტუალურია NASA-ს ბიუჯეტის 24%-ით შემცირებისა და მარსზე ნიმუშების დაბრუნების მისიის წარუმატებლობის გათვალისწინებით.

    ეს ყველაფერი NASA-ს გეგმებს არასტაბილურს ხდის. ჯერ კიდევ გაურკვეველია, რეალურად მიიყვანს თუ არა Artemis 3 პროგრამა — პროექტის მთავარი ელემენტი — ადამიანებსა და აღჭურვილობას მთვარეზე 2027 წლისთვის. „თუ გაქვთ რეაქტორი, მაგრამ მასთან მისასვლელი გზა არ გაქვთ, ეს დიდად არ გამოგადგებათ“, — აღნიშნა ბარბერმა.

  • „ყველაფერი გვაქვს“: მარსი კლიპერს ევროპასთან შეხვედრისთვის ამზადებს

    „ყველაფერი გვაქვს“: მარსი კლიპერს ევროპასთან შეხვედრისთვის ამზადებს

    ისტორიაში პირველად, მარსის ზედაპირთან ახლოს წარმატებით გამოსცადეს REASON-ის მყინვარქვეშა რადარი, რომელიც Europa Clipper-ის პლანეტათშორის სადგურზე იყო დამონტაჟებული

    როგორც იტყობინება , მოწყობილობამ სულ რაღაც 40 წუთში 60 გიგაბაიტი უნიკალური მონაცემი შეაგროვა და ახლა მზადაა თავისი მთავარი მიზნისთვის: იუპიტერის თანამგზავრის, ევროპის, შესწავლა.

    მარსთან მიახლოებისას, Europa Clipper-ი ზედაპირიდან დაახლოებით 884 კილომეტრის დაშორებით გაიარა. ამან იდეალური შესაძლებლობა მისცა REASON სისტემის შესამოწმებლად ისეთ პირობებში, რაც მაქსიმალურად მიახლოებული იქნებოდა ევროპის ყინულოვანი ქერქის მახლობლად მოსალოდნელთან. პროექტის წამყვანმა მეცნიერმა, პროფესორმა დონ ბლანკენშიპმა, განაცხადა: „ამ შეხვედრიდან ყველაფერი მივიღეთ, რაზეც შეგვეძლო გვეოცნება“.

    REASON სისტემა შედგება 17.6 მეტრის სიგრძის ორი წყვილი ანტენისგან, რომლებიც დამონტაჟებულია კალათბურთის მოედნის ზომის გიგანტურ მზის პანელებზე. ის შექმნილია ზედაპირისა და მიწისქვეშა სტრუქტურის შესასწავლად რადიოტალღების გამოყენებით. მთავარი მიზანია ევროპის ყინულის ქვეშ თხევადი წყლის კვალის პოვნა და სიცოცხლის არსებობის ალბათობის შეფასება.

    „ევროპა კლიპერი“ 2024 წლის 1 ოქტომბერს გაუშვეს კოსმოსში და მას შემდეგ 450 მილიონ კილომეტრზე მეტი გაიარა. ის იუპიტერს 2030 წელს მიაღწევს. NASA-ს მეცნიერები ამ მისიას მზის სისტემის შესწავლის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ამბიციურ მისიად მიიჩნევენ.

    მარსთან ახლოს წარმატებულმა ტესტმა ექსპერტების იმედი გააძლიერა, რომ მოწყობილობა ევროპის ყინულის ქვეშ სიცოცხლის კვალის „დანახვას“ — ან სულ მცირე იმ პირობებს, რომლებშიც მისი გაჩენა შეიძლებოდა — შეძლებს. კაცობრიობა ახლა ერთი ნაბიჯით მიუახლოვდა ერთ-ერთი უდიდესი კოსმოსური საიდუმლოს ამოხსნას.

  • ჰარვარდი ეჭვობს, რომ დედამიწის გვერდით უცხოპლანეტური ხომალდი დაფრინავს

    ჰარვარდი ეჭვობს, რომ დედამიწის გვერდით უცხოპლანეტური ხომალდი დაფრინავს

    ჰარვარდის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკის პროფესორმა ავი ლოებმა arXiv-ზე გამოქვეყნებულ პრეპრინტში შოკისმომგვრელი წინადადება წამოაყენა : ვარსკვლავთშორისი ობიექტი 3I/ATLAS, რომელიც 1 ივლისს ჩილეში ATLAS ტელესკოპმა აღმოაჩინა, შესაძლოა არა მხოლოდ კომეტა, არამედ შენიღბული უცხოპლანეტური ზონდი იყოს. გარდა ამისა, ლოები არ გამორიცხავს იმის შესაძლებლობას, რომ მისი შექმნის უკან აგრესიული არამიწიერი ცივილიზაცია დგას.

    ლობის თქმით, ობიექტი რეტროგრადულ ორბიტაზე მოძრაობს, რაც დედამიწისას მხოლოდ 0,2%-იანი ალბათობით ემთხვევა. მისი სიკაშკაშე 20 კილომეტრის დიამეტრზე მიუთითებს, რაც ტიპიური ვარსკვლავთშორისი ობიექტისთვის ძალიან დიდია. გარდა ამისა, ასტრონომი 3I/ATLAS-ის ვენერასთან, მარსთან და იუპიტერთან მიახლოების ტრაექტორიას საეჭვოდ ზუსტად მიიჩნევს. „ეს შესაძლოა განზრახ იყოს, რათა თავიდან იქნას აცილებული დედამიწიდან დეტალური დაკვირვება“, - ამტკიცებს ის.

    ლოები ასევე აღნიშნავს ობიექტზე გაზის ნიშნების არარსებობას — რაც კომეტების დამახასიათებელი ატრიბუტია. ასტრონომებმა უკვე გამოთვალეს, რომ მზესთან მისი ყველაზე ახლოს მიახლოება ოქტომბრის ბოლოს მოხდება, როდესაც ობიექტი დაკვირვებისთვის მიუწვდომელი გახდება.

    თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოება, მთლიანობაში, სკეპტიკურად არის განწყობილი. ევროპის კოსმოსური სააგენტოს პლანეტარული დაცვის ხელმძღვანელმა, რიჩარდ მოიზმა, ლოების თეორია დაუმტკიცებლად უარყო და მიანიშნა, რომ ობიექტი ბუნებრივი წარმოშობისაა. „ობიექტი, სავარაუდოდ, სხვა ვარსკვლავური სისტემიდან წარმოიშვა“, - დასძინა პროფესორმა პოლ ვაიგერტმა.

    ასტრონომმა დერილ სელიგმანმა აღნიშნა: „3I/ATLAS-ზე მრავალი ტელესკოპური დაკვირვება არსებობს, რომლებიც მის ტიპურ კომეტურ ქცევას ადასტურებს“. მან აღნიშნა, რომ ობიექტი მზისგან ჯერ კიდევ შორსაა, ამიტომ გაზის კვალის არარსებობა გასაკვირი არ არის.

    მიუხედავად ამისა, მეცნიერები, მათ შორის სვინბერნის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის წარმომადგენელი სარა უები, აღიარებენ, რომ უცხოპლანეტელების ზონდები თეორიულად შესაძლებელია. „ვოიაჯერ 1-მა და 2-მა უკვე დატოვეს მზის სისტემა. რატომ არ გააკეთებენ იგივეს სხვა ცივილიზაციები?“ - ფიქრობს ის.

    ვები თვლის, რომ მისი ხელოვნური წარმოშობის დასადასტურებლად საჭიროა რადიოსიგნალები, ბიძგის მტკიცებულება ან დედამიწის გარშემო სტაბილური ორბიტა. თუმცა, მისი თქმით, ამ ეტაპზე 3I/ATLAS უბრალოდ „უძველესი, სწრაფი და ყინულოვანი სტუმარია შორეული ვარსკვლავური სისტემიდან“.

  • კოსმოსური რულეტკა: „ქალაქის მკვლელი“ ასტეროიდი შესაძლოა მთვარეს 2032 წელს დაეჯახოს

    კოსმოსური რულეტკა: „ქალაქის მკვლელი“ ასტეროიდი შესაძლოა მთვარეს 2032 წელს დაეჯახოს

    როდესაც NASA-მ „ქალაქის მკვლელად“ წოდებული პოტენციურად საშიში ასტეროიდის ტრაექტორიის განახლებული გამოთვლები გამოაცხადა, მსოფლიო სუნთქვაშეკრული დარჩა.

    წყარო NASA-ს ოფიციალური ვებგვერდია, რომელიც ამტკიცებს, რომ 2032 წლის დეკემბერში მთვარესთან მისი შეჯახების ალბათობა 4.3%-მდე გაიზარდა.

    საუბარია პიზის დახრილი კოშკის ზომის ციურ სხეულზე (53-დან 67 მეტრამდე), რომელიც დედამიწაზე ჩამოვარდნის შემთხვევაში ჰიროსიმაზე ჩამოგდებული ასობით ატომური ბომბის მსგავს განადგურებას გამოიწვევდა. თუმცა, დედამიწა ამჟამად საფრთხის გარეშეა: ახალმა დაკვირვებებმა სრულიად გამორიცხა ჩვენს პლანეტაზე ზემოქმედების შესაძლებლობა.

    მონაცემების განახლებაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა, რომელმაც მაისში ასტეროიდის ტრაექტორიის სასწრაფო ინფრაწითელი სკანირებისთვის გამოიყენა. ამან მისი კურსის მნიშვნელოვანი დახვეწა და ახალი რისკების იდენტიფიცირება შესაძლებელი გახადა. „ახალი მონაცემების ხელმისაწვდომობისას, შეჯახების ალბათობა შეიცვლება“, - ხაზგასმით აღნიშნეს NASA-ს სპეციალისტებმა.

    მთვარე კი საფრთხის ქვეშაა. შეჯახების შემთხვევაში, ის დიდ კრატერს შექმნის, თუმცა დედამიწის თანამგზავრისთვის კატასტროფული შედეგები არ მოჰყვება. შეჯახება მეცნიერებისთვის ნამდვილი სენსაცია შეიძლება იყოს. როგორც ბელფასტის ქუინსის უნივერსიტეტის პროფესორმა ალან ფიცსიმონსმა განაცხადა: „ჩვენ თითებს ვაჯვარედინებთ მთვარის შეჯახებისთვის“.

    ასტეროიდი, რომლის წონაც მეოთხედი მილიონი ტონაა, ამჟამად ხილვადობის საზღვრებს სცილდება და მზის სისტემის გარე ნაწილისკენ მიემართება. თუმცა, მისი მონიტორინგი კვლავ გრძელდება მიწაზე განლაგებული ტელესკოპებისა და JWST-ის გამოყენებით. ევროპის კოსმოსური სააგენტო ადასტურებს მის დამანგრეველ პოტენციალს, თუ მისი კურსი დედამიწისკენ შეიცვლება.

    და მიუხედავად იმისა, რომ კაცობრიობა შესაძლოა შვებით ამოისუნთქოს, მეცნიერების ინტერესი მხოლოდ იზრდება. პოტენციური შეჯახება უნიკალურ შესაძლებლობას გვპირდება, შევისწავლოთ მთვარის სტრუქტურა და ციური სხეულების ქცევა შეჯახებისას - და ამან შეიძლება სამუდამოდ შეცვალოს ჩვენი წარმოდგენა კოსმოსის შესახებ.