ჟურნალ „Frontiers in Neuroscience“-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს შესაძლო კავშირი ნაწლავის ბაქტერიებსა და ძილის დარღვევებს შორის. მკვლევარებმა ტვინში აღმოაჩინეს ბაქტერიული უჯრედის კედლების ფრაგმენტები - პეპტიდოგლიკანები - და დააკვირდნენ, რომ მათი კონცენტრაცია იზრდებოდა ძილის ნაკლებობის ან ძილის რეჟიმის ცვლილების დროს.
ბაქტერიული კვალი ტვინში
პეპტიდოგლიკანი არის მყარი, ბადისებრი ფენა, რომელიც ბაქტერიების უმეტესობის უჯრედის მემბრანის გარეთა მხარეს მდებარეობს და ხელს უწყობს მათი ფორმის შენარჩუნებას. კვლევის ფარგლებში, ეს ფრაგმენტები ტვინის რამდენიმე უბანში აღმოაჩინეს, მათ შორის ტვინის ღეროში, ყნოსვით ბოლქვსა და ჰიპოთალამუსში - ძილის რეგულირებაში ჩართულ უბნებში. ექსპერიმენტი ცხრა ზრდასრულ მამრ თაგვზე ჩატარდა. ცხოველები 12-საათიან სინათლის/სიბნელის ციკლზე იმყოფებოდნენ და მათი ტვინის აქტივობა 48 საათის განმავლობაში კონტროლდებოდა. ექსპერიმენტის შემდეგ, მეცნიერებმა შეისწავლეს ტვინის ცალკეული უბნები პეპტიდგლიკანის დონის გასაზომად.
რატომ ბადებს შედეგები კითხვებს
მიუხედავად ზედმიწევნითი მეთოდოლოგიისა, კვლევას სერიოზული შეზღუდვები აქვს. ის მხოლოდ მამრ თაგვებზე ჩატარდა, რაც ავტომატურად გამორიცხავს პოპულაციის თითქმის ნახევარს - მდედრებს. გარდა ამისა, ცხოველებზე მიღებული შედეგები ყოველთვის პირდაპირ არ ვრცელდება ადამიანებზე. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ თაგვებისა და ადამიანების მიკრობიოტა მნიშვნელოვნად განსხვავდება ჰაბიტატისა და ცხოვრების წესის განსხვავებების გამო. ამიტომ, ასეთი ექსპერიმენტები მხოლოდ შესაძლო მექანიზმებზე მიუთითებს, მაგრამ სულაც არ წინასწარმეტყველებს ადამიანის ორგანიზმისთვის რეალურ შედეგებს.
რას ნიშნავს ეს ძილის მეცნიერებისთვის?
ადრე ითვლებოდა, რომ ტვინი ბაქტერიებისგან დაცული იყო ე.წ. ჰემატოენცეფალური ბარიერით — სისტემით, რომელიც ბლოკავს მიკრობებისა და დიდი მოლეკულების შეღწევას. თუმცა, მცირე ბაქტერიული ფრაგმენტები, როგორიცაა პეპტიდ გლიკანი ან ლიპოპოლისაქარიდები, შეუძლიათ ამ ბარიერის გავლა. მკვლევარები ასევე აღნიშნავენ, რომ ძილის ნაკლებობამ, ანთებამ, დაბერებამ ან ინტენსიურმა ფიზიკურმა აქტივობამ შეიძლება გაზარდოს ნაწლავის და სისხლძარღვთა ბარიერების გამტარიანობა. ამ პირობებში, ნაწლავებიდან მოლეკულებს შეუძლიათ სისხლში მოხვედრა და პოტენციურად ტვინამდე მიღწევა. თუმცა, მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ ამ ჰიპოთეზების დასადასტურებლად საჭიროა ფართომასშტაბიანი ადამიანებზე კვლევები.
