პლანეტარულმა მეცნიერებმა შეძლეს უძველესი მარსის დიდი ხნის კლიმატური პარადოქსის ამოხსნა, რითაც ხსნიან მდინარის სისტემების არსებობას გლობალური გამყინვარების ეპოქაში.
Hi-Tech Mail- ის ცნობით , რომელიც ჟურნალ „გეოფიზიკური კვლევის: პლანეტების“ პუბლიკაციას ეყრდნობა, დაახლოებით 3.6 მილიარდი წლის წინ წითელ პლანეტაზე კლიმატის მკვეთრი ცვლილება მოხდა. ზედაპირული წყლის უმეტესი ნაწილი მუდმივი ყინულის ფენაში ჩაიკეტა და სამხრეთ პოლარულ ქუდში კონცენტრირდა. თუმცა, სწორედ ამ პერიოდში წარმოიქმნა მარსზე მდინარის ხეობებისა და მეანდრიული არხების რთული ქსელი, რაც დღევანდელ ფოტოებზეც კარგად ჩანს.
„ყინულის საბნის“ მოქმედების მექანიზმი
მკვლევარებმა ამ ფენომენის უფრო დამაჯერებელი ახსნა იმ დროის ატმოსფერული პროცესების მახასიათებლებში იპოვეს:
- პლანეტის ბრუნვის ღერძის დახრილობის ცვლილების გამო, ატმოსფერული ნახშირორჟანგის კოლოსალური მოცულობები პოლუსებზე დაახლოებით 600 მეტრის სისქის მშრალი ყინულის სახით დაილექა.
- გაყინული CO2-ის მასიური ფენა ეფექტური თბოიზოლატორის ფუნქციას ასრულებდა და ამავდროულად კოლოსალურ მექანიკურ ზეწოლას ახდენდა მის ქვეშ მდებარე წყლის ყინულის მრავალკილომეტრიან ფენებზე.
- შეკუმშვისა და თბოიზოლაციის კომბინაციამ გამოიწვია მყინვარქვეშა მასიური დნობა, რამაც გამოიწვია თხევადი წყლის ღრმა, ფარული რეზერვუარების წარმოქმნა.
მარსის მდინარეებისა და ზღვების დაბადება
მეცნიერთა გამოთვლებით, ყინულის საფარქვეშ დაგროვილი წყლის მასები თანდათანობით ამოიფრქვა ზედაპირზე. მიუხედავად იმისა, რომ გამომავალი ნაკადულების ზედა ფენა სწრაფად გაიყინა მარსის სიცივეში, თბილი მიწისქვეშა აუზებიდან უწყვეტი შევსება უზრუნველყოფდა ხანგრძლივ და სტაბილურ დინებას. ამ პროცესების შედეგად, მარსის ზედაპირზე ათასობით კილომეტრის სიგრძის მდინარეები მოედინებოდა და წარმოიქმნა გიგანტური ტბა, რომლის ფართობი ხმელთაშუა ზღვას შეედრება.
კომენტარის დამატება
კომენტარის დასატოვებლად გაიაროთ ავტორიზაცია.