შეერთებულ შტატებში რასობრივად მოტივირებული პოლიციის სკანდალი მწვავდება. მინეაპოლისში აფროამერიკელი ჯორჯ ფლოიდის მკვლელობის შემდეგ, მასობრივი არეულობა მესამე დღეა და სხვა ქალაქებსა და შტატებშიც გავრცელდა. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ პრეზიდენტობის ფავორიტები ტრაგედიისა და საპროტესტო აქციების საკუთარი სარგებლისთვის გამოყენებას შეეცდებიან, თუმცა ეს ამერიკული საზოგადოების წინაშე არსებულ ერთ-ერთ ყველაზე აქტუალურ პრობლემას ვერ გადაჭრის.
ორშაბათს, ნიუ-იორკის სამართალდამცავებმა მინეაპოლისში, მინესოტას შტატში, პოლიციის მხრიდან ძალადობის შედეგად გარდაცვლილი აფროამერიკელი ჯორჯ ფლოიდის გარდაცვალების გამო გამართულ მასობრივ საპროტესტო აქციებში 40-ზე მეტი მონაწილე დააკავეს.
მომიტინგეებმა დაცვის თანამშრომელს ნაგვის ურნით თავში ჩაარტყეს. საპროტესტო აქციების დროს ოთხი პოლიციელი დაშავდა და საავადმყოფოებში გადაიყვანეს. 40 დაკავებულიდან ერთ-ერთს დანა აღმოაჩნდა.
გარდა ამისა, პარასკევს, მერმა ჯეიკობ ფრეიმ მინეაპოლისში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, ხოლო მინესოტას გუბერნატორმა ტიმ უოლცმა ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლის მიხედვითაც უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ეროვნული გვარდიის ჯარები განლაგდნენ. თუმცა, ამან ხელი არ შეუშალა მომიტინგეებს პოლიციის განყოფილების დაწვაში. ამასობაში, შტატის პოლიციამ დააკავა CNN-ის რეპორტიორი, რომელიც პირდაპირ ეთერში აშუქებდა საპროტესტო აქციებს. ამრიგად, რასობრივი ნიშნით გამოწვეული პოლიციის სკანდალი რამდენიმე შტატში კვლავ მწვავდება, რასაც ორივე მხრიდან ძალადობა ახლავს თან.
გაზეთ „ვზგლიადმა“ ადრე აღნიშნა, რომ მინეაპოლისში მომხდარმა ინციდენტმა კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ შავკანიანების მიმართ სისასტიკის პრაქტიკა ჯერ კიდევ არ არის აღმოფხვრილი ამერიკულ სამართალდამცავ ორგანოებში. სისხლის სამართლის სისტემა, მრავალი თვალსაზრისით, რასობრივი ტერორის თანამედროვე განსახიერებას წარმოადგენს.
ამას სტატისტიკა ადასტურებს. მაგალითად, 2012 წლიდან 2018 წლამდე, ამერიკული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ჟურნალის მონაცემებით, შეერთებულ შტატებში პოლიცია დღეში საშუალოდ 2.8 ადამიანს კლავდა. გარდა ამისა, არათეთრკანიანი მოქალაქეები უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან: დაკავებულ 100 000 ადამიანზე 2.4-მდე აფროამერიკელი და 1.2-მდე ესპანური წარმოშობის ადამიანი იღუპება, ხოლო თეთრკანიანებისთვის ეს მაჩვენებელი 0.7-მდეა. გარდა ამისა, შეერთებულმა შტატებმა შექმნა სპეციალური ვებსაიტი „სასიკვდილო შეტაკებები“, პოლიციის მიერ მკვლელობების თვალყურის დევნებისთვის, სადაც შესაძლებელია გარდაცვლილთა რასისა და ეთნიკური კუთვნილების თვალყურის დევნება.
ამერიკელი პოლიტოლოგის, ბორის მეჟუევის თქმით, აფროამერიკელების მიმართ პოლიციის სისასტიკე ნაწილობრივ რასობრივი ცრურწმენებით არის განპირობებული. „შავკანიანების უმეტესობა ძალიან ღარიბი, ფიზიკურად ძლიერი და იზოლირებულია თავის ქალაქებში. როდესაც პოლიციას მათთან კონფლიქტში შესვლა უწევს, ისინი ფსიქოლოგიურად დაძაბულები ხდებიან. ეს რასობრივი ცრურწმენების შედეგია“, - განუცხადა მეჟუევმა გაზეთ „ვზგლიადს“.
„ამავდროულად, აშშ-ში პოლიცია საკუთარ თავს განსაკუთრებულ კასტად მიიჩნევს. მათ ბევრი რამის კეთების უფლება აქვთ, თუნდაც იმაზე მეტი, ვიდრე ბრიტანეთში პოლიციელებს. და ეს სიმკაცრე ზოგჯერ იწვევს იმას, რასაც ახლა მინეაპოლისში ვხედავთ“, - აღნიშნა წყარომ.
ამავდროულად, რუსეთის საერთაშორისო საქმეთა საბჭოს გენერალური დირექტორი ანდრეი კორტუნოვი მიიჩნევს, რომ ძალადობის ბოლოდროინდელი მატება შეერთებულ შტატებში ძალიან ღრმა განხეთქილების დასტურია. „სიტუაცია დაძაბული და დაძაბულია. მიუხედავად იმისა, თუ ვინ გაიმარჯვებს ნოემბერში საპრეზიდენტო არჩევნებში, ეს დაძაბულობა, სავარაუდოდ, შენარჩუნდება“, - განუცხადა კორტუნოვმა გაზეთ „ვზგლიადს“.
ამერიკელი პოლიტოლოგი მალეკ დუდაკოვი ეთანხმება ამ აზრს. „მინეაპოლისსა და ნიუ-იორკში მიმდინარე მოვლენები ობამას პრეზიდენტობის ბოლო წლებს მოგვაგონებს, რომლებიც სენტ-ლუისსა და სხვა ქალაქებში არეულობებით აღინიშნა. ტრამპის სამწლიანი მმართველობის განმავლობაში ეს პირველი ასეთი ინციდენტია, თუ არ ჩავთვლით შარლოტსვილში მომხდარს, სადაც ულტრამემარჯვენეები ულტრამემარცხენეებს დაუპირისპირდნენ“, - განუცხადა ექსპერტმა გაზეთ „ვზგლიადს“.
„ნათელია, რომ პროტესტი ფლოიდის გარდაცვალებამ გამოიწვია, თუმცა პროტესტის მიზეზები უფრო ღრმაა.“.
„პირველ რიგში, ეს არის ეკონომიკური კრიზისი. კორონავირუსის გამო, 40 მილიონმა ადამიანმა, ანუ მოსახლეობის 25%-მა, სამსახური დაკარგა. ეს ყველა დროის რეკორდია, თუნდაც 1933 წლის დიდ დეპრესიასთან შედარებით“, - მიაჩნია დუდაკოვს.
„მეორეც, თუ მინეაპოლისში მიმდინარე არეულობას ყურადღებით დააკვირდებით, დაინახავთ, რომ შავკანიანებს პოლიციის სისასტიკის წინააღმდეგ თეთრკანიანი ადამიანები შეუერთდნენ. თუმცა, ისინი ასევე უკმაყოფილონი არიან სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობით. ასე რომ არ ყოფილიყო, ფლოიდის მკვლელობას ასეთი ფართომასშტაბიანი არეულობა არ გამოუწვევია“, - ამტკიცებს პოლიტოლოგი.
გაზეთ „ვზგლიადის“ მიერ გამოკითხული ექსპერტების თქმით, მინეაპოლისში არსებული ვითარება უკვე აშშ-ის საპრეზიდენტო კამპანიის ნაწილი გახდა. მაგალითად, დუდაკოვმა აღნიშნა, რომ მინესოტა ლიბერალური შტატია, სადაც ძალაუფლების უმეტესი ნაწილი დემოკრატებისა და ულტრამემარცხენეების ხელშია კონცენტრირებული. „რესპუბლიკელებიც აღშფოთებულები არიან პოლიციის საქციელით, თუმცა ისინი მოითხოვენ, რომ მემარცხენეებმა შეწყვიტონ გაბატონებული ძარცვა, ძარცვა და მკვლელობები“, - აღნიშნა წყარომ.
„რა თქმა უნდა, დემოკრატები საპრეზიდენტო კამპანიის დროს ტრამპის წინააღმდეგ „რასობრივი ბარათის“ გამოყენებას შეეცდებიან. თუმცა, რესპუბლიკელებს ახსოვთ, რომ შტატში ძალაუფლება დემოკრატებს უჭირავთ. ამიტომ, ისინი არიან პასუხისმგებელნი პოლიციის სისასტიკესა და არეულობაში. ამის გამო, დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორის დაძაბულობა გაიზრდება“, - პროგნოზირებს წყარო.
კორტუნოვი, თავის მხრივ, აღნიშნავს, რომ აშშ „საარჩევნო პრეფერენციების გასაოცარ სტაბილურობას“ სარგებლობს. „ისინი, ვინც ადრე ტრამპს უჭერდნენ მხარს, გააგრძელებენ მის მხარდაჭერას. ეს ამომრჩეველთა დაახლოებით 42%-ია და ისინი ურყევი არიან. დაახლოებით იგივე რაოდენობა არ უჭერს მხარს პრეზიდენტს. ამიტომ, ბრძოლა მიმდინარეობს მათთვის, ვისაც ჯერ არ გადაუწყვეტია“, - თქვა კორტუნოვმა.
„ამჟამინდელ სიტუაციაში, ტრამპი არა იმდენად შავკანიანებს, როგორც ეთნიკურ ჯგუფს, არამედ შავკანიანთა იმ კატეგორიას მოეწონება, რომლებიც ტრადიციული საშუალო კლასის ნაწილად შეიძლება ჩაითვალოს. თუმცა, რამდენად დამაჯერებელი იქნება ეს ლოგიკა, ძნელი სათქმელია, რადგან საშუალო კლასი არჩევანის წინაშე დგას: სამსახურში დაბრუნება, როგორც ამას ტრამპი ცდილობს, ან სოციალური შეღავათებით ცხოვრების გაგრძელება, როგორც ამას დემოკრატები გარანტირებულს აძლევენ“, - დასძინა წყარომ.
„თუმცა, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ბაიდენი ამ ამბავზე ქულებს მოიპოვებს. რადიოწამყვან ლეონარდ მაკკელვისთან ინტერვიუში ბაიდენმა განაცხადა, რომ ტრამპს არ შეუძლია საკუთარ თავს შავკანიანი უწოდოს, თუ ის ტრამპს მხარს უჭერს. ამიტომ, აშშ-ის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი არ არის ღირსეული პასუხი რასიზმისა და ეთნიკური დაძაბულობის გამოწვევებზე“, - პროგნოზირებს დუდაკოვი.
თუმცა, ექსპერტების თქმით, პოლიციის ქმედებებზე რეაგირების საკითხი კვლავ გადაუჭრელი რჩება. პარასკევს დონალდ ტრამპმა დაწერა Twitter-ზე: „ეს ხულიგნები ჯორჯ ფლოიდის ხსოვნას შეურაცხყოფენ და მე ამას არ დავუშვებ. ახლახან ვესაუბრე გუბერნატორ ტიმ უოლცს და ვუთხარი, რომ სამხედროები სრულ მხარდაჭერას გაუწევენ მას. თუ რაიმე სირთულე წარმოიქმნება, ჩვენ კონტროლს ავიღებთ“.
„ტრამპს ესმის, რომ პოლიციელები მისი ამომრჩევლები არიან. მას შეუძლია ერთი პოლიციელის დაგმობა, მაგრამ არა მთელი პოლიციის. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ტრამპი უბრალოდ დაკარგავს რეპუტაციას. ამიტომ, დემოკრატები, ბოდიშს გიხდით, თითს გაიშვირებენ მასზე და რასისტს უწოდებენ. ასე მიმდინარეობს პოლიტიკური დაპირისპირება აშშ-ში“, - დაასკვნა მეჟუევმა.
