2025 წლის პირველი შვიდი თვის განმავლობაში ფედერალური ბიუჯეტის დეფიციტმა თითქმის 5 ტრილიონ რუბლს მიაღწია, რაც ტრილიონ რუბლზე მეტით მეტია მთელი წლის განმავლობაში თავდაპირველად დაგეგმილ დეფიციტზე.
მხოლოდ ივლისში „ხვრელი“ 1.2 ტრილიონით გაიზარდა.
სამინისტროს მონაცემებით , სამთავრობო ხარჯებმა შემოსავლებს 4.9 ტრილიონი რუბლით გადააჭარბა. აღსანიშნავია, რომ მიღებულ 2025 წლის ბიუჯეტის კანონში მთელი წლის განმავლობაში დეფიციტი 1.2 ტრილიონი რუბლის ოდენობით იყო პროგნოზირებული - ზუსტად ამდენი დაიკარგა მხოლოდ ერთ თვეში. აპრილში, ნავთობის ფასების ვარდნისა და რუბლის შესუსტების შემდეგ, პროგნოზი სამჯერ გადაიხედა და 3.8 ტრილიონს მიაღწია. თუმცა, ივლისისთვის ეს მაჩვენებელი უკვე გაზრდილი იყო.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ მთავარი ფაქტორი არა იმდენად ნავთობისა და გაზის შემოსავლების შემცირება იყო, რამდენადაც ხარჯების ზრდა. დღგ-დან და სხვა არანავთობის შემოსავლებიდან მიღებული შემოსავლები ოდნავ - გასულ წელთან შედარებით 3%-ით - გაიზარდა კიდეც. თუმცა, ხარჯები 20.8%-ით გაიზარდა, რამაც მკვეთრად დაარღვია ფინანსთა სამინისტროს წინა გეგმა: ჯერ სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსისთვის დიდი ავანსები, შემდეგ კი წლის ბოლომდე მკაცრი ეკონომიკური ზომები და დეფიციტის შემცირება.
ამ გაზაფხულზე, ხარჯების შემცირება რამდენიმე მიზეზის გამო ვერ მოხერხდა:
- მაღალმა ინფლაციამ პენსიებისა და სოციალური დახმარებების ინდექსაცია გამოიწვია;
- ღარიბებისთვის საკვებისა და საბინაო-კომუნალური მომსახურების ფასები ოფიციალურ ინფლაციაზე ერთნახევარჯერ უფრო სწრაფად გაიზარდა;
- ინდუსტრიის, მათ შორის სამხედრო ხარჯების ზრდამ კომპენსაცია მოითხოვა;
- აქტიურ სამხედრო ოპერაციებს იარაღისა და აღჭურვილობის ახალი რესურსები სჭირდებოდა;
- სამოქალაქო ინდუსტრიებმა — ქვანახშირმა, რკინიგზამ, საავტომობილო ინდუსტრიამ — სახელმწიფო სუბსიდიები მოითხოვა.
შემოდგომისთვის ხარჯების შემცირება თითქმის შეუძლებელია. სოციალური დახმარებები, საცხოვრებელი და კომუნალური გადასახადები და სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსი არ შემცირდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ წლის ბოლომდე დეფიციტმა შეიძლება 5.5-6 ტრილიონ რუბლს მიაღწიოს.
შედეგები საგანგაშოა: სახელმწიფო იძულებულია უფრო მეტი და უფრო მაღალი საპროცენტო განაკვეთით ისესხოს, რაც ზრდის ეროვნულ ვალს და მის მომსახურებას უფრო ძვირს ხდის. ამავდროულად, ეს ხარჯები ინფლაციას უწყობს ხელს და ქვეყანა „ინფლაციურ სპირალში“ ებმება.
ამ პირობებში, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ რუსეთის ბანკი გააგრძელებს საპროცენტო განაკვეთების შემცირებას და რუბლი სპეკულანტებისთვის მიმზიდველს მხოლოდ მაღალი საპროცენტო განაკვეთების გამო შეინარჩუნებს. ამასობაში, მოსალოდნელია, რომ ეკონომიკა კიდევ უფრო შესუსტდება და ნებისმიერმა ნეგატიურმა ამბავმა შეიძლება კრიზისის აფეთქება გამოიწვიოს.
