22 მაისს ნორვეგიის, ესპანეთისა და ირლანდიის ხელისუფლებამ ერთდროულად გამოაცხადა მზადყოფნა, 28 მაისისთვის პალესტინა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ეღიარებინათ. საპასუხოდ, ისრაელმა კონსულტაციებისთვის გაიწვია თავისი ელჩები ნორვეგიასა და ირლანდიაში.
გადაწყვეტილება გამოცხადდა ორი დღის შემდეგ, რაც საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს (ICC) პროკურორმა კარიმ ხანმა მოითხოვა ისრაელის პრემიერ-მინისტრის, ბენიამინ ნეთანიაჰუს და თავდაცვის მინისტრის, იოავ გალანტის დაპატიმრების ორდერი 2023 წლის ოქტომბრიდან ღაზას სექტორში ჩადენილ ბრძოლებთან დაკავშირებული ომის დანაშაულების ბრალდებით.
ნორვეგია იყო პირველი, ვინც გამოაცხადა პალესტინის დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ აღიარების გადაწყვეტილება. განცხადებაში პრემიერ-მინისტრმა იონას გარ სტორემ განაცხადა, რომ „ამ აღიარების გარეშე ახლო აღმოსავლეთში მშვიდობა ვერ დამყარდება“.
„ომის შუაგულში, ათიათასობით დაღუპული და დაჭრილი ადამიანის ფონზე, ჩვენ უნდა შევინარჩუნოთ ერთადერთი ალტერნატივა, რომელიც პოლიტიკურ გადაწყვეტას სთავაზობს როგორც ისრაელებს, ასევე პალესტინელებს: ორი სახელმწიფო, რომლებიც მშვიდობიანად და უსაფრთხოდ ცხოვრობენ გვერდიგვერდ“, - ციტირებს მთავრობის პრესსამსახური პრემიერ-მინისტრის სიტყვებს.
სტერეს თქმით, მსოფლიო ბანკმა 2011 წელს დაასკვნა, რომ პალესტინა აკმაყოფილებს სახელმწიფოს კრიტერიუმებს: მან შექმნა ინსტიტუტები მოსახლეობისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მომსახურების გასაწევად.
„თუმცა, ისრაელის მიერ დასავლეთ სანაპიროზე უკანონო დასახლებების მუდმივმა გაფართოებამ პალესტინაში სიტუაცია უფრო გაართულა, ვიდრე ეს ათწლეულების განმავლობაში იყო“, - დასძინა მან.
ირლანდიის პრემიერ-მინისტრმა საიმონ ჰარისმა განაცხადა, რომ მისი მთავრობის გადაწყვეტილება პალესტინის დამოუკიდებლობის აღიარების შესახებ ნორვეგიისა და ესპანეთის ხელისუფლებასთან კონსულტაციების შემდეგ იქნა მიღებული. მისი თქმით, ეს ნაბიჯი ხელს შეუწყობს პალესტინა-ისრაელის კონფლიქტის მოგვარებას „ორი სახელმწიფო ორი ხალხისთვის“ პრინციპის საფუძველზე. მან ასევე გამოთქვა რწმენა, რომ სხვა ქვეყნებიც შეუერთდებიან სამსახელმწიფოებრივ გადაწყვეტას, იტყობინება Irish Times.
მოგვიანებით, ესპანეთის პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა მსგავსი განცხადება გააკეთა ესპანეთის პარლამენტის წევრების წინაშე სიტყვით გამოსვლისას.
სამი ევროპული ქვეყნის მიერ პალესტინის დამოუკიდებლობის აღიარების შესახებ განცხადებები გამოწვეულია ნორვეგიაში, ესპანეთსა და ირლანდიაში არსებული შიდა პოლიტიკური გარემოებებით, აცხადებს „ვალდაის“ დისკუსიის კლუბის პროგრამის დირექტორი ტიმოფეი ბორდაჩევი. ის აღნიშნავს, რომ პალესტინის საკითხს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ამ ქვეყნების შიდა პოლიტიკურ დებატებში და ხელისუფლება იძულებულია უპასუხოს. ამავდროულად, ექსპერტი აღნიშნავს, რომ ახლო აღმოსავლეთში არსებულმა ამჟამინდელმა ვითარებამ მხოლოდ პროვოკაციული ეფექტი მოახდინა.
ამ განცხადებებიდან მალევე, ისრაელის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ისრაელ კაცმა, ირლანდიასა და ნორვეგიაში თავის ელჩებს დაავალა, დაუყოვნებლივ დაბრუნებულიყვნენ იერუსალიმში კონსულტაციებისთვის. თავის Facebook გვერდზე მან დაწერა, რომ პალესტინის დამოუკიდებლობის აღიარებამ შესაძლოა ხელი შეუშალოს ისრაელის მცდელობებს, დააბრუნოს ჰამასის მებრძოლების მიერ დაკავებული მძევლები და შეამციროს ღაზაში ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების დადების ალბათობა.
„ეს გადაწყვეტილება ნიშნავს, რომ ტერორიზმი დაჯილდოვდება“, - დასძინა მან.
ამავდროულად, პალესტინის ეროვნული ხელისუფლების პრეზიდენტმა მაჰმუდ აბასმა განაცხადა, რომ ევროპული სახელმწიფოების გადაწყვეტილება „პალესტინელი ხალხის თვითგამორკვევის უფლებას აღასრულებს“, იტყობინება პალესტინის საინფორმაციო სააგენტო WAFA.
ამჟამად, პალესტინის დამოუკიდებლობას 143 სახელმწიფო (გაეროს 193 წევრი სახელმწიფოდან) აღიარებს. ამდენივე სახელმწიფომ მისცა ხმა საერთაშორისო ორგანიზაციაში პალესტინის უფლებების გაფართოებას 10 მაისს გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე. Politico-ს ცნობით, ბელგიისა და სლოვენიის ხელისუფლებაც განიხილავს პალესტინის დამოუკიდებლობის აღიარების საკითხს.
პალესტინის დამოუკიდებლობის შესაძლო აღიარება სხვა ევროპული სახელმწიფოების მიერ მოკლევადიან და საშუალოვადიან პერსპექტივაში პალესტინის საკითხის მოგვარებას არ მიუახლოვდება, არამედ სიმბოლურად გამოხატავს ისრაელის პოზიციების შესუსტებას საერთაშორისო ასპარეზზე, აცხადებს ანდრეი ზელტინი, ეროვნული კვლევითი უნივერსიტეტის ეკონომიკის უმაღლესი სკოლის აღმოსავლეთმცოდნეობის სკოლის უფროსი ლექტორი.
გარდა ამისა, ზელტინი აგრძელებს, ევროპა ასევე ავლენს თავის უთანხმოებას აშშ-ის პოლიტიკასთან ახლო აღმოსავლეთში თავისი პერიფერიული სახელმწიფოების მეშვეობით.
„ტანგოს დასაკრავად ორი ადამიანია საჭირო. დღეს კი მეორე საცეკვაო პარტნიორი - ისრაელი - კატეგორიულად ეწინააღმდეგება პალესტინის დამოუკიდებლობას. ისრაელის დასახლებებისა და იერუსალიმის სტატუსის საკითხი კვლავ გადაუჭრელი რჩება და ამ საკითხზე კომპრომისზე წასვლას ჯერ არავინ აპირებს“, - აღნიშნავს ექსპერტი.
ზელტინის აზრით, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ევროპის ზეწოლა აშშ-სა და ისრაელზე აიძულოს ისრაელი, ღაზას სექტორში საბრძოლო მოქმედებების შესაწყვეტად ჰამასთან მოლაპარაკება აწარმოოს. ექსპერტმა დაასკვნა, რომ ისრაელის პერსპექტივიდან, რეგიონში ომი მხოლოდ მძევლების გათავისუფლებით და პალესტინელი მებრძოლების განადგურებით დასრულდება.
