უზბეკეთის სახელმწიფო ვალმა 2025 წლის 1 აპრილის მონაცემებით, რეკორდულ ნიშნულს - 42.4 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია.
ამის შესახებ ეკონომიკისა და ფინანსთა სამინისტრომ თავის ოფიციალურ ვებგვერდზე განაცხადა. ვალი 2025 წლის პირველ კვარტალში 2.22 მილიარდი დოლარით გაიზარდა. ახალი სესხის აღების მთავარი მიზანი სახელმწიფო ბიუჯეტის მხარდაჭერაა.
საერთო ვალის მკვეთრი ზრდის მიუხედავად, ვალის მშპ-სთან თანაფარდობა რეალურად შემცირდა: 35%-დან 33.5%-მდე. თუმცა, ეს შემცირება თავად მშპ-ს ზრდით იყო განპირობებული და არა ვალის ტვირთის შემცირებით. უფრო მეტიც, სახელმწიფო ვალის 84% საგარეოა, რაც ქვეყანას განსაკუთრებით დაუცველს ხდის ვალუტის რყევების მიმართ. ერთ სულ მოსახლეზე ვალი ამჟამად 1,125 აშშ დოლარს შეადგენს, რაც იანვრის 1,070 აშშ დოლართან შედარებით ნაკლებია.
მსოფლიო ბანკი კვლავ უმსხვილესი კრედიტორია, შემდეგ მოდის აზიის განვითარების ბანკი და საერთაშორისო ინვესტორები, რომლებმაც უზბეკური ევრობონდები შეიძინეს. ჩინური ინსტიტუტები ასევე ძირითად კრედიტორებს შორის არიან, თუმცა მათი წილი ოდნავ შემცირდა. იაპონიის მიმართ ვალი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, კვარტალში 181 მილიონი დოლარით.
რაც შეეხება ვალის სტრუქტურას, 47% ფიქსირებული განაკვეთითაა გაცემული, ხოლო 37% - მცურავი განაკვეთით. ყველა სესხის 81% უცხოურ ვალუტაშია, რაც მნიშვნელოვნად ზრდის ეკონომიკისთვის გაცვლითი კურსის რყევების რისკს. ვალის ყველაზე დიდი მოცულობა ენერგეტიკის სექტორშია - თითქმის 5.9 მილიარდი აშშ დოლარი, შემდეგ მოდის სოფლის მეურნეობა და წყლის მართვა 3 მილიარდი აშშ დოლარით.
საინტერესოა პოლიტიკური ასპექტიც: 2024 წელს პარლამენტმა დაამტკიცა მთავრობის სესხის ლიმიტის 5 მილიარდი დოლარიდან 7.3 მილიარდ დოლარამდე გაზრდა. ხელისუფლება უკვე პროგნოზირებს, რომ 2027 წლისთვის ვალი 55.9 მილიარდ დოლარს მიაღწევს. თუმცა, ოფიციალური პირები ამტკიცებენ, რომ ამ ზრდის მიუხედავად, მშპ-სთან თანაფარდობა „უმნიშვნელო“ დარჩება.
საერთაშორისო სააგენტო „სტანდარტ ენდ პურსი“ ვარაუდობს, რომ სახელმწიფო ვალი 2028 წლისთვის მშპ-ს 40%-ს მიაღწევს. ანალიტიკოსები შეშფოთებას გამოთქვამენ, რომ სახელმწიფო საწარმოების ვალის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რომელიც ჯერ კიდევ არ არის ოფიციალურად გარანტირებული სახელმწიფოს მიერ, მომავალში შეიძლება ბიუჯეტისთვის ტვირთად იქცეს. განსაკუთრებით საგანგაშოა სახელმწიფო საწარმოების მიერ გარე სესხების ზრდა.