ნობელის კომიტეტის ცნობით, ფიზიკის დარგში 2025 წლის ნობელის პრემია ბრიტანელ ჯონ კლარკს, ამერიკელ ჯონ მ. მარტინისს და ფრანგ მიშელ ჰ. დევორს გადაეცათ.
მეცნიერებმა პირველად აჩვენეს, რომ კვანტურ-მექანიკურ ეფექტებს შეუძლიათ თავი გამოიჩინონ მაკროსკოპულ სისტემებში - ისეთ სისტემებში, რომლებიც იმდენად დიდია, რომ მათი ხელში დაჭერა ფაქტიურად შესაძლებელია.
მკვლევრებმა ელექტრულ წრედში მაკროსკოპული კვანტური მექანიკური გვირაბისა და ენერგიის კვანტიზაციის ფენომენი აჩვენეს. აქამდე ასეთი ეფექტები მხოლოდ ატომებისა და სუბატომური ნაწილაკების დონეზე იყო შესაძლებელი.
პრესრელიზში ხაზგასმულია, რომ ფიზიკის ერთ-ერთი ცენტრალური კითხვაა სისტემის მაქსიმალური ზომა, სადაც კვანტური მექანიკის კანონები კვლავ მოქმედებს. ამ ექსპერიმენტებმა ამ კითხვაზე პასუხის გაცემასთან უფრო ახლოს მოგვიყვანა. ლაურეატების მიერ შექმნილმა კვანტურმა სისტემამ აჩვენა, რომ „მიკრო“ და „მაკრო“ სამყაროებს შორის საზღვრები არც ისე გადაულახავია.
კემბრიჯის უნივერსიტეტის მკვიდრმა ჯონ კლარკმა, რომელიც ამჟამად კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) პროფესორია, თავისი ცხოვრება ზეგამტარობისა და კვანტური ეფექტების შესწავლას მიუძღვნა. მიშელ ჰ. დევორი, დაბადებით პარიზელი, მუშაობს იელის უნივერსიტეტსა და კალიფორნიის უნივერსიტეტში (სანტა ბარბარა). ამერიკელი ჯონ მ. მარტინისი, სანტა ბარბარას უნივერსიტეტის პროფესორი, ცნობილია კვანტური პროცესორების შემუშავებით.
მეცნიერთა სამივე ფიზიკაში ახალი ეპოქის სიმბოლოდ იქცა — ეპოქის, სადაც კვანტურ მოვლენებსა და ყოველდღიურ ცხოვრებას შორის ზღვარი იწყებს წაშლას. მათ აღმოჩენებს უკვე მომავლის კვანტური ტექნოლოგიების საფუძველს უწოდებენ.
