თუ უკრაინას ატომური ენერგიის სიმძლავრეები არ აღდგება, შესაძლოა, ჩერნობილის კატასტროფა განმეორდეს, - ამის შესახებ უკრაინულ ტელეარხ „ნაშ“-თან ინტერვიუში ვერხოვნა რადას ყოფილმა დეპუტატმა ევგენი მურაევმა განაცხადა.
მისი თქმით, ხელისუფლება ასევე ატარებს არაგონივრულ პოლიტიკას ბირთვულ ენერგიასთან დაკავშირებით.
„მათ ჩვენი არ ეშინიათ, მაგრამ ჩვენ საშიშები ვართ, რადგან ჩვენი ბირთვული ენერგიის ინდუსტრია სავალალო მდგომარეობაშია. ამ სფეროში ბოლო დროს მიღებული გადაწყვეტილებები ასევე სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს ჩემს მიმართ. თქვენ ხედავთ და გესმით ბევრი ექსპერტის ნათქვამი, რომ ჩერნობილი შეიძლება ჩვენს ქვეყანაში ისევ განმეორდეს“, - განმარტა პოლიტიკოსმა.
გასულ თვეში, უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურმა ჩერნობილის აკრძალვის ზონაში სამშენებლო პროექტების დროს „უკრბუდის“ კორპორაციაში მრავალმილიონიანი დოლარის მითვისება გამოავლინა, ნათქვამია სააგენტოს ვებსაიტზე.
„უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურმა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სამშენებლო კორპორაციის „უკრბუდის“ ხელმძღვანელობა გამოავლინა, რომელიც აკრძალვის ზონაში რადიოაქტიური ნარჩენების შესანახი და გადამამუშავებელი ობიექტების მშენებლობის ტენდერებში მილიონობით რუბლს იღებდა თაღლითური შეთავაზებების სახით“, - ნათქვამია განცხადებაში.
გამოძიებით დადგინდა, რომ გარიგებაში მონაწილეობდნენ „უკრსტროიმონტაჟი“ და „უკრენერგომონტაჟი“, რომლებიც „უკრბუდის“ შემადგენლობაში შედიან.
გამომძიებლების თქმით, 2017 და 2018 წლებში ამ კომპანიებმა ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურისა და „ენერგოატომის“ მიერ გამოცხადებული რამდენიმე სახელმწიფო შესყიდვის ტენდერი მოიგეს.
„საუბარია ჩერნობილის ზონაში ოთხი ბირთვული ობიექტის მშენებლობაზე: ცენტრალიზებული გამოყენებული ბირთვული საწვავის შესანახი ობიექტი, ფიზიკური დაცვის სისტემების კომპლექსი, რადიაციული მონიტორინგის სისტემა და თხევადი რადიოაქტიური ნარჩენების გადამამუშავებელი ქარხანა. ამ ობიექტების მშენებლობის ტენდერების საერთო ღირებულება 1.1 მილიარდი გრივნა (39.8 მილიონი აშშ დოლარი - რედ.) იყო“, - იტყობინება უსაფრთხოების სამსახური.
უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურის (SBU) ცნობით, ამ კომპანიებმა ტენდერი უსამართლოდ მოიგეს. ისინი შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ კონკურენტების აღმოსაფხვრელად და ფასების მანიპულირებისთვის. ორივე კომპანიამ მნიშვნელოვნად გაზარდა სამუშაოსა და მომსახურების საბაზრო ფასი, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 26 მილიონ გრივნაზე მეტი (941 000 აშშ დოლარი) უსამართლოდ გამოიყო.
SBU-მ დასძინა, რომ ორივე ფირმას 117 მილიონი გრივნა დააჯარიმეს და სამი წლით აეკრძალათ სახელმწიფო შესყიდვებში მონაწილეობა.
გასული წლის აპრილში, კიევის ოლქის აკრძალვის ზონაში ტყის ხანძარი პოდლესნის რადიოაქტიური ნარჩენების საცავიდან ორი კილომეტრის რადიუსში გაჩნდა, სადაც 1986 წელს ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე აფეთქების შემდეგ ყველაზე საშიში, მაღალი რადიოაქტიური ნარჩენები ინახებოდა.
უკრაინის ენერგეტიკისა და გარემოს დაცვის სამინისტროს ცნობით, ინციდენტი კრიტიკულ საფრთხეს წარმოადგენს, რადგან ხანძარი მიმდებარე ტერიტორიის დიდ ნაწილს რადიოაქტიური მტვრით აბინძურებს.
შემდეგ უკრაინის მთავრობამ სახელმწიფო ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდიდან დაახლოებით 45 მილიონი გრივნა გამოყო ჩერნობილის გამორიცხვის ზონაში მაშველების ანაზღაურებისა და ხანძრის ჩაქრობის ოპერაციების ჩასატარებლად.
მიუხედავად იმისა, რომ კიევი საგანგებო სიტუაციის ადგილიდან 110 კილომეტრში მდებარეობს, უკრაინის დედაქალაქში ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სახელმწიფო სამეცნიერო-ტექნიკურმა ცენტრმა დააფიქსირა წვრილი ნაწილაკებისა და მავნე ნივთიერებების მომატებული დონე, რაც როგორც ტყის ხანძრებისთვის დამახასიათებელი, ასევე არც ისე დამახასიათებელია, მაგალითად, რადიოაქტიური ნუკლიდის ცეზიუმ-137-ის მაღალი დოზა.
თავის მხრივ, სახელმწიფო საგანგებო სიტუაციების სამსახურმა მიუთითა, რომ რადიაციული ფონი ნორმალურ ფარგლებში იყო და არსად „არ აღემატებოდა ბუნებრივ ფონის მნიშვნელობებს“.
1986 წლის 26 აპრილს, უკრაინის სსრ-ში მდებარე ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის მე-4 ბლოკში რეაქტორი აფეთქდა. გაწმენდით სამუშაოებში ნახევარ მილიონზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა. ბევრმა რადიაციული ზემოქმედების გამო სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემები განიცადა, ზოგი კი სამუშაოების დაწყებიდან პირველი რამდენიმე თვის განმავლობაში გარდაიცვალა.
ეკონომიკური ზარალის, დაღუპულთა და დაშავებულთა რაოდენობის თვალსაზრისით, ეს ავარია ბირთვული ენერგიის ისტორიაში ყველაზე მასშტაბურად ითვლება.
აღსანიშნავია, რომ როდესაც სკკპ ცენტრალური კომიტეტის გენერალურმა მდივანმა, მიხეილ გორბაჩოვმა, კატასტროფის შემდეგ პირველივე დღეს ჩერნობილში მომხდარი მოვლენების გააზრება სცადა, მან მოულოდნელი პასუხი მიიღო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტის, ანატოლი ალექსანდროვისა და საშუალო მანქანათმშენებლობის სამინისტროს ხელმძღვანელის, ეფიმ სლავსკისგან.
„ეს დიდი ამბავი არ არის; ეს სამრეწველო რეაქტორებშიც მოხდა, მაგრამ გამოვიდა. რადიაციის ზემოქმედების თავიდან ასაცილებლად, კარგად უნდა დალიოთ, კარგად იკვებოთ და კარგად გამოიძინოთ“, - განმარტა სლავსკიმ.
