ევროპაში სიკვდილის ყოველი რვიდან ერთი დაკავშირებულია ჰაერის დაბინძურებასთან, ხმაურთან, წყლის უხარისხობასთან და ქიმიკატების ზემოქმედებასთან.
ეს ევროპის გარემოსდაცვითი სააგენტოს (EEA) ახალი ანგარიშიდან გამომდინარეობს
სააგენტო აღნიშნავს, რომ ევროპაში სიკვდილიანობის 13% შეიძლება დაკავშირებული იყოს გარემოს დეგრადაციასთან. ყველაზე მეტად ღარიბი ადამიანები და დაუცველი ჯგუფები ზარალდებიან. სააგენტომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ ადამიანების დასაცავად ახლა გადამწყვეტი ქმედებებია საჭირო.
„გარემოს მდგომარეობასა და ჩვენი მოსახლეობის ჯანმრთელობას შორის აშკარა კავშირი არსებობს. ყველამ უნდა გაიგოს, რომ ჩვენს პლანეტაზე ზრუნვით ჩვენ არა მხოლოდ ეკოსისტემებს, არამედ სიცოცხლესაც ვიხსნით“, - აღნიშნა ევროკავშირის გარემოს დაცვის კომისარმა ვირჯინიუს სინკევიჩიუსმა.
რა წერია ანგარიშში?
მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ 2012 წელს ევროკავშირში ნაადრევი სიკვდილის 630 000 შემთხვევა გარემო ფაქტორებს უკავშირდებოდა. ეს არის უახლესი წელი, რომლის მონაცემებიც ხელმისაწვდომია.
ჰაერის დაბინძურება ყოველწლიურად 400 000 ადამიანის სიკვდილის, ხოლო ხმაურის დაბინძურება 12 000-ის მიზეზი ხდება. დარჩენილი სიკვდილიანობა ექსტრემალურ ამინდის პირობებს, როგორიცაა სიცხეები, უკავშირდებოდა.
„ადამიანები ნებისმიერ დროს მრავალი რისკის წინაშე დგანან ჰაერის, წყლის, ხმაურისა და ქიმიური დაბინძურებისგან“, - ნათქვამია ანგარიშში.
ვინ იტანჯება ყველაზე მეტად?
ჰაერის დაბინძურება და ექსტრემალური ამინდის პირობები (სიცხე და უკიდურესი სიცივე) ყველაზე დიდ გავლენას ახდენს ღარიბ ადამიანებზე. ეს განპირობებულია იმით, თუ სად ცხოვრობენ, დადიან სკოლაში და მუშაობენ. ეს, როგორც წესი, ურბანული ტერიტორიებია, რომლებიც მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტებთან ახლოს მდებარეობს.
აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნები ყველაზე მეტად განიცდიან არახელსაყრელ გარემო პირობებს. მიუხედავად იმისა, რომ ნორვეგიასა და ისლანდიაში სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 9%-ია, ალბანეთში ის 23%-ს, ხოლო ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში 27%-ს აღწევს. ევროკავშირის ფარგლებში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი, 19%-ით, რუმინეთს აქვს.
ყველაფერი ასე ცუდადაა და რა შეიძლება გაკეთდეს?
ანგარიშში აღნიშნულია რამდენიმე დადებითი მოვლენა. მაგალითად, ჰაერის დაბინძურებასთან დაკავშირებული ნაადრევი სიკვდილიანობის რიცხვი 1990 წელს არსებული 1 მილიონიდან დღეს 400 000-მდე შემცირდა. წყლის ხარისხი ასევე გაუმჯობესდა ევროპის უმეტეს ნაწილში და ამჟამად კარგ დონეს მიაღწია.
„აღმოსავლეთ ევროპა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპა უფრო ღარიბი და დაბინძურებულია, რადგან ისინი ექვემდებარებიან სივრცის გათბობისა და საჭმლის მომზადებისთვის მყარი საწვავის წვის შედეგად გამონაბოლქვებს“, - ნათქვამია ანგარიშში.
ევროკავშირი აცხადებს, რომ გარემოს გაუმჯობესების მიზნით, ქვეყნებმა უნდა შეამცირონ საგზაო მოძრაობა და გააუქმონ წიაღისეული საწვავის სუბსიდიები. ის ასევე გვთავაზობს ელექტრომობილების გამოყენების წახალისების ზომების შემოღებას.
