რუსეთი აქტიურად იყენებს სოციალურ მედიას, ყალბი ამბების საიტებს და დეზინფორმაციის კამპანიებს აფრიკასა და ევროპაში საზოგადოებრივ აზრზე გავლენის მოხდენისთვის, იუწყება დაყრდნობით აფრიკის სტრატეგიული კვლევების ცენტრისა და ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის სამსახურის კვლევაზე
როგორ მუშაობს საინფორმაციო კამპანიები?
აფრიკის ქვეყნებში იქმნება ანონიმური ანგარიშები და ყალბი ამბების ვებსაიტები, რომლებიც აქვეყნებენ პრორუსულ მასალებს, დამახინჯებულ ფაქტებსა და აშკარა ყალბ ინფორმაციას. ერთ-ერთი მაგალითია Facebook-ის ანგარიში, რომელიც თავს საინფორმაციო საშუალებად წარმოაჩენს, მაგრამ ავრცელებს ტყუილს, მაგალითად, მტკიცებას, რომ „რუსულმა ლაზერულმა ქვემეხმა“ 750 ამერიკული თვითმფრინავი გაანადგურა.
კიდევ ერთი საქმე ეხებოდა ჩრდილოეთ აფრიკის მედიასაშუალების სახით შენიღბული ყალბი ამბების ვებსაიტის ჰაკერულ თავდასხმას. ჰაკერული თავდასხმის შემდეგ გამოვლინდა, რომ რესურსს აკონტროლებდნენ რუსული სტრუქტურები, რომლებიც საინფორმაციო გავლენის სფეროში იყვნენ ჩართულნი.
როგორ იყენებს კრემლი აფრიკის საინფორმაციო სივრცეს?
კვლევები აჩვენებს, რომ აფრიკაში 200 დოკუმენტირებული გავლენის მომხდენი კამპანიიდან 80 რუსეთის მთავრობასთან არის დაკავშირებული. თუმცა, ეს ყოველთვის არ არის აშკარა ყალბი ინფორმაცია. ხშირად, ანგარიშები რეალურ ფაქტებს ეფუძნება, წარმოდგენილია გარკვეული მიკერძოებით - მნიშვნელოვანი დეტალები გამოტოვებულია, ხოლო დადებითი ნარატივები გაძლიერებულია.
ანალიტიკოსების აზრით, აღმოსავლეთ-დასავლეთის დაძაბულობა აფრიკაში ფართოდაა გავრცელებული, დასავლეთი ტრადიციულად კოლონიზატორად და პრობლემების წყაროდ აღიქმება. რუსული პროპაგანდა ამას იყენებს იმისათვის, რომ რუსეთი „დასავლეთის ალტერნატივად“ წარმოაჩინოს, ფაქტების აშკარა დამახინჯების გარეშეც კი.
რუსეთი ევროკავშირში დეზინფორმაციის მთავარი წყაროა
საზოგადოებრივი აზრის მანიპულირება ასევე აქტიურად გამოიყენება ევროპაში. ევროკავშირის საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების საბჭოს მონაცემებით, 2015 წლიდან კრემლის მხარდამჭერი დეზინფორმაციის 17 000 შემთხვევა დაფიქსირდა, ხოლო 2024 წელს - 1500-ზე მეტი.
ასეთი კამპანიების ძირითადი თემებია:
- ანტიდასავლური ნარატივები - ევროკავშირისა და აშშ-ს კრიტიკა, კრიზისებში ბრალდებები.
- უკრაინაზე ბოლო თავდასხმები ომის შესახებ მონაცემების გაყალბებაა.
- „ალტერნატიული“ მედიის შექმნა დასავლური გამოცემების კლონირებული ვებსაიტების შექმნაა, რომლებიც რეალურს ჰგვანან, მაგრამ დამახინჯებულ ამბებს აქვეყნებენ.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ დეზინფორმაციის გამოვლენილი შემთხვევები მხოლოდ აისბერგის მწვერვალია, რადგან კვლევის მთავარი მიზანი არა ყალბი ინფორმაციის დათვლა, არამედ იმის ანალიზია, თუ ვინ და როგორ ავრცელებს ცრუ ინფორმაციას.
რატომ არის ეს საშიში?
დეზინფორმაციული კამპანიები არსებულ კონფლიქტებსა და სოციალურ დაყოფას აღვივებს, რაც უკმაყოფილებას იწვევს ევროკავშირის ქვეყნებში. მაგალითად, კრემლის მხარდამჭერი ნარატივები ისეთ თემებს იყენებს, როგორიცაა მიგრაცია, უკრაინაში ომი, ლგბტქ+ საკითხები და „ელიტების წინააღმდეგ ბრძოლა“. ზოგიერთ ევროპულ ქვეყანაში ადგილობრივი პოლიტიკოსები ამ თემებს იყენებენ და ცრუ ნარატივებს საარჩევნო კამპანიის ინსტრუმენტებად აქცევენ.
ევროკავშირის ოფიციალური პირები მიიჩნევენ, რომ რუსეთი კვლავ ევროპაში სამართლიანი არჩევნების მთავარ საფრთხედ რჩება, მისი საინფორმაციო თავდასხმებით, რომლებიც მიზნად ისახავს საზოგადოების დესტაბილიზაციას 2025 წლის ივნისში ევროპარლამენტში დაგეგმილ არჩევნებამდე.
