მეცნიერებმა ეს ზედაპირზე დარჩენილი ცვეთისა და ნარჩენების კვალით დაადგინეს.
მეცნიერებმა გერმანიის ბალტიის სანაპიროსთან მდებარე გვიანი მეზოლითური და ნეოლითური ხანის ჩაძირულ ადგილას, ნეიშტადტ LA-156-ში აღმოჩენილი 11 ქვის ფილა შეისწავლეს. არტეფაქტების ზედაპირზე შემონახული ცვეთის კვალისა და ნარჩენების საფუძველზე, მათ დაადგინეს, რომ ზოგიერთი ნივთი მცენარეული მასალების, მაგალითად, თხილის დასამუშავებლად გამოიყენებოდა, ზოგი კი ტყავის დასამუშავებლად, ძვლის, რქისა და მყესების გასაპრიალებლად ან დასაფქვავად. ჟურნალ „არქეოლოგიური მეცნიერების რეპორტაჟებში“ , ეს ნივთები დაახლოებით 5800–6400 წლისაა.
ჩრდილოეთ გერმანიაში, ნოიშტადტის ყურის ძირში მდებარეობს უძველესი ადგილი ნოიშტადტი LA-156, რომელიც ბალტიის ზღვის დონის აწევის შედეგად დაიტბორა. 2000 წლიდან 2006 წლამდე მეცნიერებმა ჩაატარეს წყალქვეშა გათხრები ამ ადგილას და აღმოაჩინეს, რომ ეს იყო ახლომდებარე დასახლების მაცხოვრებლების ნაგავსაყრელი. აღმოჩენებს შორის არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ათასობით კაჟის არტეფაქტი, კერამიკული ჭურჭლის ფრაგმენტები, ხის ნივთების ნაშთები და სხვადასხვა გარეული და შინაური ცხოველების, მათ შორის ხმელეთის და ზღვის ძუძუმწოვრების, თევზებისა და ფრინველების ათასობით ძვალი.
ნოიშტადტ LA-156-ის ძეგლზე აღმოჩენილი ნივთების რადიონახშირბადული დათარიღებით დადგინდა, რომ დასახლება იქ დაახლოებით 600 წლის განმავლობაში, ძვ. წ. 4400-დან 3800 წლამდე არსებობდა. მისი მაცხოვრებლები თავდაპირველად გვიანი მეზოლითის (ანუ სუბნეოლითის) პერიოდის ერტებიოლეს კულტურის ფანელბიკერის კულტურის . ამ ძეგლთან დაკავშირებული ერთ-ერთი საინტერესო აღმოჩენა მეცნიერებმა ადგილობრივ კერამიკაში შემონახული საკვების ნარჩენების შესწავლისას გააკეთეს. სხვა საკითხებთან ერთად, მათ აღმოაჩინეს , რომ ამ დასახლების უძველესი მაცხოვრებლები ნივრის ცინკფოილს (Alliaria petiolata) სანელებლად იყენებდნენ.
კიოლნის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა დანიელა ჰოლსტმა, გერმანელ და იტალიელ კოლეგებთან ერთად, ნოიშტადტ-ლა-156-ის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ქვის არტეფაქტების შესწავლის შედეგები წარმოადგინა. მეცნიერებმა ყურადღება გაამახვილეს 16 ქვის ფილაზე, რომელთა ზომები 75 × 73 × 30 მილიმეტრიდან 210 × 184 × 28 მილიმეტრამდე მერყეობდა. ხუთი მათგანი, როგორც ჩანს, ბუხრების ასაშენებლად გამოიყენებოდა, რასაც შავი საფარი და ფურიეს გარდაქმნის სპექტროსკოპიის მონაცემები მიუთითებს. ახალი სტატია დანარჩენ 11 არტეფაქტს იკვლევს.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ყველა ნაპოვნი ნივთი სხვადასხვა ჯიშის ქვიშაქვის ნატეხებს წარმოადგენდა. ამ არტეფაქტების ფუნქციის დასადგენად, მკვლევარებმა გამოიყენეს ცვეთისა და გამოყენების კვალის ანალიზი, ასევე ობიექტების ზედაპირზე შემონახული ნარჩენების მიკროსკოპული, ბიოქიმიური და სპექტროსკოპიული ანალიზი.
მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ მცენარეული მასალების დასამუშავებლად სულ მცირე სამი (და შესაძლოა ოთხი) არტეფაქტი გამოიყენებოდა. კერძოდ, ორი ხელსაწყო გამოიყენებოდა ცხიმითა და ცილებით მდიდარი ხილის, მაგალითად, თხილის დასაფქვავად. სამ ფილაზე არსებული კვალი და ნარჩენები მიუთითებს, რომ ეს ხელსაწყოები, სავარაუდოდ, ცხოველური მასალების დასამუშავებლად გამოიყენებოდა (ნაკლებად დამაჯერებელია, რომ ამ მიზნით კიდევ ერთი არტეფაქტი გამოიყენებოდა). მეცნიერებმა აღნიშნეს, რომ ყველა მათგანს ერთი პატარა სამუშაო ზედაპირი ჰქონდა, რომლის ფართობი 50 კვადრატულ სანტიმეტრზე ნაკლები იყო. ამიტომ, ისინი ვარაუდობენ, რომ ეს ხელისგულის ზომის ნივთები მუშაობის დროს ხელში ეჭირათ. მკვლევარების თქმით, ამ არტეფაქტებიდან ერთ-ერთი ცხოველის ტყავის ან რბილი ქსოვილების დასამუშავებლად გამოიყენებოდა. მეორე ხელსაწყო, სავარაუდოდ, ძვლის ან რქის გასაპრიალებლად ან დასაფქვავად გამოიყენებოდა, ხოლო მესამე - ძვლის ან მყესების დასაქუცმაცებლად.
