Re:Baltica-ს მიერ მოპოვებული კრემლის დოკუმენტების თანახმად, ბალტიისპირეთის ქვეყნებისთვის კრემლის სტრატეგიული გეგმები სამი ქვეყნის ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის ხელშეშლას ისახავს მიზნად. 2025 წლისთვის ბალტიისპირეთის ქვეყნები რუსეთისა და ბელორუსის ელექტროქსელებისგან გათიშვას გეგმავენ. ამისათვის სისტემა უნდა აღდგეს. საბოლოო ნაბიჯი თითოეული ქვეყნისთვის მძლავრი აკუმულატორების დამონტაჟებაა. Augstsprieguma tīkls-ის მიერ ორგანიზებულ შესყიდვას მხოლოდ ერთი კომპანია გამოეხმაურა, რომელმაც მოსალოდნელზე ორჯერ მეტი ფასი წარადგინა. მაუწყებელი Nekā personīga-ს ცნობით, ამ კვირაში კომპანიამ კონკურსიდან გამოეთიშა.
ბალტიისპირეთის ქვეყნების ელექტროქსელები დაკავშირებულია რუსეთთან და ბელარუსთან. ისინი ერთი და იგივე სიხშირით მუშაობენ და მოსკოვი აკონტროლებს მათ. ევროკავშირში გაწევრიანების შემდეგ, არსებობს გეგმა, რომ ბალტიისპირეთის ენერგეტიკული კუნძული ევროპასთან დაკავშირდეს და საბჭოთა მემკვიდრეობისგან - BRELL ქსელისგან - გათიშულიყო.
აშენდა კავშირები პოლონეთთან, შვედეთთან და ფინეთთან. ბალტიისპირეთის ქსელების განვითარებისთვის გამოიყო ევროკავშირის სახსრები.
2018 წელს ბალტიისპირეთის ქვეყნების ლიდერებმა და ევროკომისიის პრეზიდენტმა ჟან-კლოდ იუნკერმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც რუსეთთან კავშირის გაწყვეტა და ევროპულ ქსელში რეინტეგრაცია 2025 წლის ბოლოს მოხდებოდა.
მანამდე კი, სამ ქვეყანას ჯერ კიდევ ბევრი საშინაო დავალება აქვს გასაკეთებელი. ლატვიაში ამ სამუშაოს სახელმწიფო საწარმო „Augstsprieguma tīkls“ შეასრულებს. ქვეყნებს შორის არსებული კავშირების განმტკიცება უკვე დასრულებულია. გასული წლის ოქტომბერში კომპანიამ სამი სინქრონული კომპენსატორის მიწოდების შესახებ კონტრაქტი გააფორმა. ასევე საჭიროა მაღალი სიმძლავრის აკუმულატორების შეძენა. ისინი ენერგიას დააგროვებენ ქსელის გადაჭარბებული გაჯერების შემთხვევაში და დეფიციტს წამებში ანაზღაურებენ, როდესაც ის დაბალია. აკუმულატორების სიმძლავრე 160 მეგავატ-საათს შეადგენს.
გასული წლის ივლისში, Augstsprieguma tīkls-მა შესყიდვის შესახებ გამოაცხადა. აკუმულატორების შეძენა დაახლოებით 59 მილიონ ევროდ იყო მოსალოდნელი. ტენდერში მონაწილეთა აქტივობა დაბალი იყო და შესყიდვის ვადა გაგრძელდა. ტენდერების მიღება მარტში დასრულდა. მრავალმილიონიანი შესყიდვისთვის მხოლოდ ერთმა კომპანიამ წარადგინა წინადადება.
Fluence Energy GmbH-მ აკუმულატორების მიწოდება და მონტაჟი Augstsprieguma tīkls-ის მიერ დაგეგმილზე ორჯერ მეტ ფასად - 113 მილიონ ევროდ შესთავაზა. ეს თანხა ლატვიისთვის ევროკავშირისგან ხელმისაწვდომ თანხაზე სამჯერ მეტია. 2 მაისს Augstsprieguma tīkls-მა შესყიდვები შეაჩერა.
ლიეტუვაში მსგავსი აკუმულატორების კონკურსის გამარჯვებულად ამერიკული ენერგეტიკული კომპანია AES Corporation-ისა და გერმანული ტექნოლოგიური გიგანტის, Siemens-ის ერთობლივი საწარმო, Fluence Energy შეირჩა.
შესყიდვის გამოცხადებამდე ერთი თვით ადრე გამოქვეყნებულ პრეზენტაციაში პროექტის ვიზუალიზაციისთვის გამოყენებული იყო Fluence Energy-ის სურათები. Augstsprieguma tīkls უარყოფს ამ კომპანიის რაიმე გავლენას შესყიდვის წესების შემუშავებაზე.
როგორც ლატვიაში მაღალი სიმძლავრის აკუმულატორების პირველი შენაძენი, ამან ინდუსტრიაში დიდი ინტერესი გამოიწვია.
დავის მედინშმა შეისწავლა მაღალი სიმძლავრის აკუმულატორების ბაზარი, მუშაობდა როგორც ლატვიაში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ. შესყიდვამ მისი ყურადღება მიიპყრო მას შემდეგ, რაც მან რამდენიმე აკუმულატორის მწარმოებლისგან შეიტყო, რომ ისინი არ აპირებდნენ ლატვიურ ტენდერში მონაწილეობას. მიზეზი ტექნიკური სპეციფიკაციები იყო.
შესყიდვის დოკუმენტებში მითითებულია, რომ Fluence Energy-მ სამუშაოს უმეტესი ნაწილის ოთხი სუბკონტრაქტორისთვის დათმობა დაგეგმა, თითოეულს სამუშაოს 20% ეკისრებოდა. ეს სუბკონტრაქტორები ლატვიური კომპანიებია: Latvijas Energoceltnieks, EnergoPro, K2 Projekts და Reck.
ექსპერტებს განსხვავებული მოსაზრებები აქვთ სატენდერო ფასის ადეკვატურობასთან დაკავშირებით. ზოგი ამტკიცებს, რომ მათ შეეძლოთ პროდუქტის სხვა მომწოდებლისგან უფრო იაფად მიღება. სხვები აღნიშნავენ, რომ ბაზარზე ელემენტები უფრო ძვირი ხდება.
ელემენტების დამოუკიდებლად შეძენა მხოლოდ ერთ-ერთი შესაძლო გამოსავალია. კიდევ ერთი ვარიანტია ენერგიის შენახვისა და სიხშირის დაბალანსების სერვისების შეძენა ბაზრის მონაწილეებისგან. ისინი შეიძენენ ელემენტებს და Augstsprieguma tīkls გადაიხდის მხოლოდ გამოყენებული რაოდენობისთვის.
„აუგსთსპრიეგუმა ტიკლსმა“ მინისტრთა კაბინეტს 2021 წელს აკუმულატორების შეძენის ნებართვა სთხოვა. ეს აუცილებელი იყო, რადგან ევროპის ენერგეტიკული დირექტივა სისტემის ოპერატორებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აძლევს მათი დამონტაჟების უფლებას, თუ კერძო ბაზარი ამის გაკეთებას ვერ შეძლებს. „აუგსთსპრიეგუმა ტიკლსმა“ თავისი გადაწყვეტილება ბაზრის კვლევას დააფუძნა, რომლის დასკვნის თანახმადაც, არცერთი ენერგეტიკული კომპანია არ გეგმავს საჭირო მაღალი სიმძლავრის აღჭურვილობის შეძენას 2025 წლისთვის. თუმცა, „ენეფიტი“ ხაზს უსვამს, რომ თუ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ კომპანიას განსაზღვრული ჰქონდა, რა იყო საჭირო და რა ფასად შეიძენდა ამ მომსახურებას კერძო კომპანიებისგან, ენერგეტიკული კომპანიები უკვე დაამონტაჟებდნენ ამ აკუმულატორებს.
Augstsprieguma tīkls-ის გამოთვლები აჩვენებს, რომ აკუმულატორების შეძენა ტარიფს 15-დან 36%-მდე ზრდის. ჯერჯერობით უცნობია, როდის გამოაცხადებს კომპანია შემდეგ შესყიდვას. კომპანიის აქციონერმა, ახლადშექმნილმა კლიმატისა და ენერგეტიკის სამინისტრომ, Nekā personīga-სთან ინტერვიუზე უარი თქვა და წერილობით უპასუხა, რომ შესყიდვაზე კომენტარის გაკეთება არ შეუძლია.
