Ռուս առաջատար հումանիտար գիտությունների գիտնականների դեմ ուղղված լայնածավալ իրավապահ գործողությունը բացահայտեց ակադեմիական համայնքում բյուջետային միջոցների բաշխման վերահսկողության համակարգում առկա խորը ճգնաժամը և հանգեցրեց երկրի առանցքային գիտական ինստիտուտի ղեկավարության արտակարգ արտագաղթի։.
Այս մասին մանրամասնորեն հաղորդում է ՝ հղում անելով գիտական հաստատության իրազեկ աղբյուրներին: Մայիսի 19-ին սկսված հետաքննությունը խոշոր չափի խարդախության քրեական գործի մի մասն է: Իրավապահ մարմինները կենտրոնացել են հին հույն փիլիսոփա Արիստոտելի ստեղծագործությունների ամբողջական ժողովածուի կազմման պետական ֆինանսավորմամբ իրականացվող նախագծի վրա, որի համար պետությունը 2022-2024 թվականներին հատկացրել է մոտ 52 միլիոն ռուբլի: Խուզարկությունների օրը ինստիտուտի առաջին փոխտնօրեն, ակադեմիկոս Անդրեյ Սմիրնովը, որը ղեկավարում էր նախագիծը, շտապ անորոշ ժամանակով մեկնել է իր սեփական միջոցների հաշվին և, գործընկերների խոսքով, լքել է Ռուսաստանի Դաշնությունը:
Հնագիտության մասնագետների խուզարկություններ և նրանց պաշտոնի համար ձերբակալություններ
Հետաքննչական միջոցառումների մի ալիք ազդեց ինչպես դասական և արևմտյան փիլիսոփայության առաջատար մասնագետների բնակարանների, այնպես էլ ինստիտուտի գրասենյակների վրա։ Համակարգված խուզարկության ընթացքում իրավապահ մարմինների աշխատակիցները խուզարկեցին գիտական համայնքի մի շարք ականավոր անդամների տները։.
- Սվետլանա Մեսյացը ինստիտուտի գիտաշխատող է և նախագծի անմիջական ղեկավարը։ Ձերբակալության ժամանակ նա իրավապահ մարմինների աշխատակիցներին ասել է, որ «չի աջակցում պատերազմին», որից հետո դատարանը նրան տնային կալանքի տակ է դրել։
- Նադեժդա Վոլկովան (Հին փիլիսոփայության ամբիոնի վարիչ), Գալինա Վդովինան (առաջատար գիտաշխատող) և Մարիա Սոլոպովան (ավագ գիտաշխատող) մայիսի 19-ի առավոտյան բռնի ուժով բերման են ենթարկվել հարցաքննության, սակայն ցուցմունք տալուց հետո ազատ են արձակվել։
- Նատալյա Իվանովայի բջջային հեռախոսը, և նրան ազատ են արձակել միայն օրվա կեսին։
- Արտեմ Յունուսովը Արևմտյան փիլիսոփայության պատմության ամբիոնի գիտաշխատող
- Աբդուսալամ Հուսեյնովը ակադեմիկոս է և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության ինստիտուտի նախկին տնօրեն, որի տանը նույնպես խուզարկություն է իրականացվել։
Միաժամանակ, Ռուսաստանի քննչական կոմիտեի ներկայացուցիչները խուզարկություններ են անցկացրել ինստիտուտի շենքում: Ականատեսների վկայությամբ, քննիչները ազատորեն տեղաշարժվել են հարկերով, մտել մասնագիտացված տարածքներ և զննել աշխատանքային համակարգիչների պարունակությունը: Սակայն, հաստատության պատկառելի տարիքի պատճառով, կոշտ սկավառակների վրա գործառնական առումով նշանակալի թվային տվյալներ չեն հայտնաբերվել:.
Հորինված հատորներ. ո՞րն է մեղադրանքի տրամաբանությունը։
Իրավապահ մարմինների պնդումների էությունն այն է, որ հատկացված 52 միլիոն դոլարի բյուջեն ծախսվել է, բայց վերջնական, հիմնարար արդյունքը երբեք լույս չի տեսել: Աղբյուրները նշում են, որ հետաքննողները պնդումների արդյունքների զգալի մասը համարում են հորինված կամ հաստատված շրջանակին անհամատեղելի: Ինչպես կտրականապես ամփոփել է աղբյուրը, «ոչ մի ժողովածու չի հրատարակվել: Բացարձակապես ոչ մի»:.
Միասնական, համապարփակ ժողովածուի փոխարեն, ինստիտուտը ներկայացրել է հոդվածների ցրված ժողովածու և առանձին տրակտատների փոքր թարգմանությունների մասին: Ավելին, 2024 թվականի ֆինանսական հաշվետվություններում ներառված էր «Parva Naturalia», որը նշված էր որպես «տպագիր», որն իրականում գոյություն չուներ, նույնիսկ որպես ավարտուն ձեռագիր: Բացի այդ, քանակական տվյալների համար ներառվել են երրորդ կողմի աշխատանքներ՝ բրիտանացի փիլիսոփայության պատմաբան Դեյվիդ Ռոսի գրքի թարգմանությունը, որը Յունուսովը լրացրել էր առանց ինստիտուտի պահանջվող պաշտոնական հաստատման, և Վդովինայի մենագրությունը, որը թեմատիկորեն կապված չէր հնության հետ: Հետաքննիչները նաև հետաքննում են «կրկնակի ֆինանսավորման» դեպքերը, երբ նույն հրատարակությունները սխալմամբ կամ դիտավորյալ կրկնօրինակվել են տարբեր ժամանակահատվածների հաշվետվություններում:
«Օրինակելի մտրակահարության» տարբերակը և ակադեմիական պառակտումը
Ինստիտուտի ներսում շատ գիտնականներ համոզված են, որ Արիստոտելի թարգմանությունների դեմ ֆինանսական պահանջները պարզապես ձևական պատրվակ են: Որոշ աշխատակիցներ իրավիճակը դիտարկում են որպես ակադեմիական ազատությունը ճնշելու միտումնավոր փորձ՝ նպատակ ունենալով հարկադրել փոփոխություն հաստատության ղեկավարության մեջ, որը դարձել է հարմար և խոցելի թիրախ:.
Այս սկանդալը սրվում է երկարատև գաղափարական բախմամբ. դեռևս 2021 թվականին ինստիտուտի աշխատակազմը խոչընդոտեց կառավարությանը հավատարիմ տնօրեն Անատոլի Չերնյաևի նշանակումը, որից հետո ակադեմիական հաստատությունը ենթարկվեց պահպանողական լրատվամիջոցների կոշտ, համակարգային քննադատության: Ընդհանուր պառակտումն էլ ավելի սրեց մահացած ակադեմիկոս Սմիրնովի ընտանիքի դիրքորոշումը. նրա որդին հրապարակավ խոստովանեց, որ վաղուց խզել է կապերը հոր հետ, իսկ նրա անձնական հաղորդագրությունների էջում բացահայտորեն ցուցադրվում էին ուկրաինական խորհրդանիշներ:.