սահմանադրություն

Ղազախստանի Սահմանադրական դատարանը պաշտոնապես վերականգնել է գործող նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևի նախորդ նախագահական լիազորությունները՝ հնարավորություն տալով նրան վերընտրվելու։.

Այս մասին հաղորդում է Current Time լրատվական կայքը (Azattyk Asia-ին հղում անելով՝ վերլուծելով սահմանադրական վերանայման մարմնի հրապարակված պարզաբանումները: Որոշման համաձայն՝ 2026 թվականի հուլիսի 1-ից առաջ իշխանության ղեկին գտնվելու բոլոր ժամանակահատվածները չեն հաշվարկվում, քանի որ Հիմնական օրենքի սահմանափակումները այժմ վերաբերում են բացառապես նոր կանոններով անցկացված ընտրություններին: Համապատասխանաբար, Տոկաևի ներկայիս մանդատը, որը լրանում է 2029 թվականի նոյեմբերին, չի ճանաչվում որպես առաջինը՝ թարմացված իրավական շրջանակի համաձայն, որը տեսականորեն թույլ է տալիս նրան մնալ ազգի առաջնորդ մինչև 2036 թվականը:

Ըստ Forbes ամսագրի, մարմնի պաշտոնական դիրքորոշումն այսպիսին է. «Այն փաստը, որ անձը 1995 թվականի Սահմանադրության ժամանակահատվածում զբաղեցրել է նշված պաշտոններից մեկը, ինքնին չի հանդիսանում սահմանադրական և իրավական խոչընդոտ, ինչպես սահմանված է Հիմնական օրենքով, նրա ընտրության կամ համապատասխան պաշտոնում նշանակման համար՝ Ղազախստանի Հանրապետության Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ 2026 թվականի հուլիսի 1-ին»։Հատկանշական է, որ 2024 թվականին Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը հրապարակավ հերքեց սահմանադրական բարեփոխումներից հետո կրկին առաջադրվելու իր ծրագրերը։ «Էգեմեն Ղազախստան»-ին տված հարցազրույցում նա վճռականորեն հայտարարել է. «Մեկ նախագահի ժամկետը սահմանափակող նախագահական ընտրություններ անցկացնելու կանոնը երբեք չի փոխվի»։ Այնուամենայնիվ, փաստաթղթի նոր տարբերակը, որը փոփոխել է նախորդ տեքստի մոտավորապես 84%-ը, պահպանել է մեկ ժամկետի պաշտոնական դրույթը, բայց ամբողջությամբ զրոյացրել է ընտրական հաշվիչը։

Նախագահի նոր լիազորություններ և խորհրդարանական բարեփոխումներ

2026 թվականի սկզբին գործող ղեկավարի նախաձեռնությամբ և անմիջական մասնակցությամբ մշակվեց լայնածավալ բարեփոխումների նախագիծ, որը մարտի 15-ին հաստատվեց համազգային հանրաքվեով, որին կողմ քվեարկեց ընտրողների ավելի քան 87%-ը։ Նոր Սահմանադրությունը արմատապես վերանայեց Ղազախստանի կառավարման համակարգը՝ ամրագրելով հետևյալ հիմնական նորամուծությունները.

• Երկպալատ խորհրդարանի վերափոխումը միապալատ մարմնի՝ Կուրուլթայի, որը բաղկացած է 145 անդամից, որոնք ընտրվում են համամասնական համակարգով (կուսակցական ցուցակներով) հինգ տարի ժամկետով։
• Պետության ղեկավարին բացառիկ իրավունք տալով ինքնուրույն, առանց պատգամավորների համաձայնության, նշանակել գլխավոր դատախազին, Սահմանադրական և Գերագույն դատարանների, Ազգային բանկի և Ազգային անվտանգության կոմիտեի ղեկավարներին։
• Նախագահին իրավունք տալով լուծարել Կուրուլթայը, եթե օրենսդիրները երկու անգամ մերժեն փոխնախագահի, վարչապետի կամ խոսնակի առաջարկվող թեկնածուներին։
• Նախագահին լիազորություն տալով ինքնուրույն օրենքի ուժ ունեցող հրամանագրեր հրապարակել գործող խորհրդարանի ժամանակավոր բացակայության ընթացքում։
• Բարձրագույն պաշտոնի թեկնածուների համար լրացուցիչ պահանջների ներմուծում, որոնցից այժմ պահանջվում է առնվազն հինգ տարի աշխատել պետական ​​ծառայության մեջ կամ զբաղեցնել ընտրովի պաշտոններ։.

Եկեք ամփոփենք երկրում նախագահական ժամկետների էվոլյուցիան. Տոկաևը պաշտոնը ստանձնեց 2019 թվականին, երբ ուժի մեջ էր երկու անընդմեջ հնգամյա ժամկետի կանոնը: 2022 թվականին նա նախաձեռնեց բարեփոխում, որը սահմանեց յոթ տարվա մեկ ժամկետ՝ առանց վերընտրվելու իրավունքի, և նույն թվականի նոյեմբերին նա հաղթեց արտահերթ ընտրություններում: Այժմ, 2026 թվականի հուլիսի 1-ին նոր Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելով, Ղազախստանի քաղաքական դաշտը ենթարկվել է ևս մեկ հիմնարար վերափոխման:

Ղազախստանը մտնում է պետական ​​բարեփոխումների պատմական փուլ՝ երկրի նոր Հիմնական օրենքի պաշտոնական ներդրմամբ։.

Պետական ​​«Կազինֆորմ» լրատվական գործակալությունը հաղորդում է այս լայնածավալ քաղաքական անցման մասին ՝ հղում անելով արդարադատության նախարար Երլան Սարսեմբաևի բացատրություններին: Նախարարի խոսքով՝ բոլոր անցումային մեխանիզմները հստակ կարգավորվում են նոր Սահմանադրության 94-րդ, 95-րդ և 96-րդ հոդվածներով, որը պաշտոնապես ուժի մեջ է մտնում հուլիսի 1-ից:

Անհապաղ կարևորագույն միջոցառումներից մեկը կլինի իշխանության բարձրագույն էշելոններում կարճաժամկետ, լայնածավալ կադրային ռոտացիան։ Արդարադատության նախարարը կառավարության միջանցքներում պարզաբանեց. «Նոր Սահմանադրությունն ուժի մեջ է մտնում հուլիսի 1-ից։ Սա նշանակում է, որ վաղվանից սկսած՝ երկու ամսվա ընթացքում վեց պաշտոնյաներ կվերանշանակվեն»։ Այս փոփոխություններից տուժածների թվում էին կարգավորող, դատական, մարդու իրավունքների և ֆինանսական հիմնական հաստատությունների ղեկավարները։.

Կադրային վերադասավորումներին զուգահեռ, հանրապետությունում կծավալվի լայնածավալ ընտրարշավ, որի նպատակն է վերանայել ժողովրդական ներկայացուցչության համակարգը: Խորհրդարանի խոսնակը կիսվել է առաջիկա քաղաքական սեզոնի վերաբերյալ իր սպասումներով. «Վաղվանից սկսած՝ պետության ղեկավարը, հավանաբար, կհայտարարի Կուրուլթայի ընտրարշավի մեկնարկի մասին: Այնուհետև, սեպտեմբերին, կառավարությունը կհրաժարվի իր լիազորություններից նորընտիր Կուրուլթային»: Հետագայում, այս մարմնի նոր կազմը անմիջականորեն կմասնակցի գործադիր իշխանության թարմացված կազմի և փոխնախագահի ինստիտուտի հաստատմանը:.

Հարկ է նշել, որ սահմանադրական փոփոխությունների գործնական մեկնարկին նախորդել են գերատեսչական մակարդակով զգալի նախապատրաստական ​​աշխատանքներ: Նախկինում Ղազախստանի արդարադատության նախարարությունը բովանդակային քննարկումներ է անցկացրել թարմացված Հիմնական օրենքի դրույթների իրականացման, ինչպես նաև Պետական ​​իրավական քաղաքականության նոր հայեցակարգի նախագծի վերանայման վերաբերյալ:.

Քաղաքական փոփոխությունների և կարևոր նշանակումների ժամանակագրությունը

Հաստատված անցումային դրույթների համաձայն, Ղազախստանի քաղաքական համակարգը առաջիկա ամիսներին կանցնի մի շարք կառուցվածքային քայլերի

• Կադրային փոփոխություններ երկու ամսվա ընթացքում. վեց պաշտոնյաների վերանշանակում, այդ թվում՝ գլխավոր դատախազի, Ազգային բանկի նախագահի, Գերագույն դատարանի նախագահի, Բարձրագույն դատական ​​խորհրդի նախագահի և մարդու իրավունքների հանձնակատարի։
• Ընտրական գործընթացի մեկնարկ. պետության ղեկավարի կողմից Կուրուլթայի ընտրարշավի մեկնարկի մասին հայտարարություն։
• Նախարարների կաբինետի հրաժարականը. կառավարության հրաժարականը նորընտիր Կուրուլթայի առջև՝ սեպտեմբերին։
• Նոր ուղղահայաց իշխանության կառուցվածքի ձևավորում. փոխնախագահի, կառավարության անդամների և այլ պաշտոնյաների նշանակում՝ նորացված Կուրուլթայի համաձայնությամբ։

Ղազախստանի սենատորները առաջին ընթերցմամբ քննարկել են օրենսդրական փոփոխությունների փաթեթը, որը ժամանակավորապես վերացնում է կալանքի կիրառումը քրեական հանցագործությունների համար։.

Այս մասին հայտնել է Tengrinews.kz լրատվական կայքը, որը պարզաբանել է, որ այս տեսակի պատժի մորատորիումը երկարաձգվում է մինչև 2030 թվականի հունվարի 1-ը: Օրինագիծը նախաձեռնել են խորհրդարանականները այն բանից հետո, երբ նախագահը հայտարարեց քրեական և վարչական համաներման մասին, որը համընկավ նոր Սահմանադրության ընդունման հետ: Համապատասխան հանձնաժողովը հետաձգման հիմնական պատճառ է նշում «այս տեսակի պատժի կատարման համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների բացակայությունը», քանի որ պետությանը լրացուցիչ ժամանակ է անհրաժեշտ ձերբակալվածների համար հատուկ կալանավայրեր կառուցելու համար:

Նախաքննության բարեփոխում և բյուրոկրատիայի կրճատում

Բացի ենթակառուցվածքային խնդիրներից, նոր փաստաթուղթը զգալիորեն փոխում է քրեական գործերի ընթացքը: Օրինագծի հեղինակները առաջարկում են նախաքննության մարմիններին իրավունք տալ ինքնուրույն կազմել մեղադրական եզրակացություններ, որոնք այնուհետև կհաստատվեն դատախազի կողմից: Այս միջոցառումը նախատեսված է գործառույթների կրկնապատկումը վերացնելու, դատախազների բեռը թեթևացնելու և դատական ​​գործընթացը արդյունավետ դարձնելու համար:.

Կարգավորող ակտի մշակողները Քրեական դատավարության օրենսգրքում նախատեսել են նաև մի շարք այլ կարևոր նորամուծություններ

• Անհրաժեշտ ընթացակարգային ընթացակարգերի կրճատում;
• Դատախազների լիազորությունների և քրեական գործերը դատարան ուղարկելու կարգի պարզաբանում։
• Քրեական գործերի տարածքային իրավասության կարգավորումը։
• Անչափահաս կասկածյալների և մեղադրյալների օրինական ներկայացուցիչների իրավունքների պարզաբանում։.

Ավտոմատացված համաներում և նոր կանոններ հանցագործների համար

Նշանակալի փոփոխությունները կանդրադառնան նաև Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքին, մասնավորապես՝ համաներման կիրառման մեխանիզմներին: Նոր դրույթների համաձայն՝ համաներում իրականացնելու համար այլևս անհրաժեշտ չի լինի իրավախախտի կամ տուժող կողմի համաձայնությունը: Ավելին, միայն համաներման գոյությունը կդառնա վարչական վարույթի բացարձակ բացառում:.

Հիմնական քայլը կլինի այս ընթացակարգերի ամբողջական թվայնացումը: Նախատեսվում է, որ համաներման ենթակա անձանց գրանցամատյանները կկազմվեն ավտոմատ կերպով՝ Վարչական վարույթների միասնական գրանցամատյանի միջոցով, իսկ որոշումները կկայացվեն էլեկտրոնային եղանակով: Ակնկալվում է, որ այս բարեփոխումը կարագացնի համաներման մասին օրենքների կիրառումը, որոնք նոր Սահմանադրության ընդունումից հետո կարող են ազդել ավելի քան 15,000 դատապարտյալների վրա: Քննարկումից հետո Սահմանադրական օրենսդրության, դատական ​​համակարգի և իրավապահ մարմինների հարցերով հանձնաժողովը Սենատին առաջարկեց առաջին ընթերցմամբ հաստատել այս օրինագիծը:.

Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ջապարովը հանդիսավոր ելույթով դիմեց ժողովրդին՝ նվիրված Սահմանադրության օրվան։.

«24.kg» լրատվական գործակալությունը հրապարակել է նրա շնորհավորական ուղերձի ամբողջական տեքստը, որում պետության ղեկավարը ընդգծել է Հիմնական օրենքի պատմական նշանակությունը։ Նա հիշեցրել է, որ ուղիղ 33 տարի առաջ այս փաստաթղթի ընդունումը հիմք դրեց ինքնիշխանությանը և մարդու իրավունքները հռչակեց որպես երկրի բարձրագույն արժեք։

Իր ելույթում Սադիր Ջապարովը ընդգծել է, որ գործող Սահմանադրությունը ոչ միայն իրավական ակտ է, այլև «մեր ազգային գաղափարախոսության աղբյուրը»։ Հանրապետության ղեկավարը համոզված է. «Դա մեր ազգային գաղափարախոսության աղբյուրն է և ազգային ինքնության հիմնարար բնութագրերը սահմանող փաստաթուղթ»։ Նրա խոսքով՝ բազմազգ հասարակությունում օրենքը ծառայում է որպես գաղափարախոսական միջուկ՝ երաշխավորելով կայունություն և վստահություն ապագայի նկատմամբ։.

Զարգացման հիմք փոփոխությունների դարաշրջանում

Պետության ղեկավարը նշել է, որ համաշխարհային անկայունության պայմաններում Սահմանադրությունը մնում է իրավական համակարգի անսասան հիմքը։ Նա ընդգծել է. «Նոր Ղրղզստանի կառուցման ճանապարհին մեր Սահմանադրությունը ապահովում է, որ մենք շարժվենք ժամանակին համընթաց՝ միաժամանակ հետապնդելով ազգային շահերը»։ Փաստաթուղթը մարմնավորում է ազգը սահմանող իդեալները՝ թե՛ հիմա, թե՛ երկարաժամկետ հեռանկարում։.

Երկրի զարգացման համար ռազմավարական առաջնահերթություններ են սահմանվել հետևյալ ոլորտները

• Իրավական և ժողովրդավարական պետության ձևավորում։.
• Օրենքի բացարձակ գերակայության ապահովումը։.
• Երիտասարդներին կրթել Հիմնական օրենքի և ազգային ժառանգության նկատմամբ խորը հարգանքի ոգով։.

Միասնության և ստեղծագործության կոչ

Սադիր Ջապարովը հատուկ շեշտադրեց յուրաքանչյուր քաղաքացու պատասխանատվությունը օրենքի առջև։ Նա նշեց. «Մեր ամենակարևոր խնդիրն է ճշգրիտ ընկալել և խստորեն պահպանել Սահմանադրության յուրաքանչյուր տառը և բարձր ոգին՝ ապագա սերունդներին դաստիարակելով Հիմնական օրենքի նկատմամբ հարգանքի ոգով»։ Նախագահը հայտնեց իր անսասան վստահությունը, որ Սահմանադրության դրույթների և ժողովրդական իմաստության համադրությունը հնարավորություն կտա հաջողությամբ ավարտել անվտանգ և բարգավաճ պետության կառուցումը։.

Եզրափակելով իր խոսքը՝ նախագահը մաղթեց իր հայրենակիցներին բարգավաճում և առողջություն։ Նա հույս հայտնեց, որ Հիմնական օրենքը կշարունակի ծառայել որպես «զարգացման հիմնական ուղեցույց և հիմք» Ղրղզստանի բոլոր բնակիչների համար։.

DW-ի դիտորդները վերլուծում են հայ հասարակության մեջ աճող լարվածությունը, որն առաջացել է Հիմնական օրենքի նոր տարբերակի պատրաստման պատճառով՝ Բաքվի կողմից հնչող վերջնագրերի ֆոնին։

2026 թվականի հունիսի 7-ին նախատեսված խորհրդարանական ընտրություններից առաջ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը լուրջ դիլեմայի առջև է կանգնել. կամ երկիրը պետք է ընդունի բարեփոխումներ և հրաժարվի նախկին գաղափարախոսությունից, կամ Հայաստանը կբախվի պատերազմի անխուսափելի վերսկսմանը արդեն այս տարվա սեպտեմբերին։.

Հարևանի թելադրանքով. Բաքվի «ստվերը» հիմնական օրենքի վրա

Հիմնական խոչընդոտը Սահմանադրության նախաբանն էր։ Պաշտոնական Բաքուն հստակորեն նշում է, որ Հայաստանի օրենսդրության փոփոխությունները 2025 թվականի ամռանը Վաշինգտոնում նախաստորագրված խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հիմնական պայմանն են։ Ադրբեջանական կողմը պահանջում է բացառել 1990 թվականի Անկախության հռչակագրի վերաբերյալ որևէ հղում, որը հիմնված է Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին բանաձևի վրա։.

Չնայած Երևանի փորձերին՝ բարեփոխումը ներկայացնել որպես ինքնիշխան գործընթաց, փաստերը հակառակն են ցույց տալիս

• Իրավական պատրաստվածություն. Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը հաստատել է, որ «նոր սահմանադրությունը իրավական տեսանկյունից լիովին պատրաստ է, և քաղաքական համատեքստը ներկայումս մշակվում է»։
• Անցյալի գրաքննությունը. արտահոսած նախագծերում Անկախության հռչակագրի հղումները հանվել են նախաբանից և փոխարինվել «խաղաղ հայրենիքի» մասին ընդհանուր լեզվով։
• Արտաքին ազդակ. Վերլուծաբան Բորիս Նավասարդյանը նշում է, որ «սահմանադրական փոփոխությունների թեման լրացուցիչ իմաստ է ձեռք բերել՝ կապված Ադրբեջանի հետ անվտանգության և խաղաղության հասնելու հետ», ինչը իշխանությունների համար հիմնական խթանն է։

Գաղափարախոսական շրջադարձ. հրաժեշտ Ղարաբաղի երազանքին

Խորհրդարանում ելույթ ունենալով՝ Փաշինյանը, ըստ էության, հայտարարեց պետական ​​օրենսգրքի փոփոխության մասին՝ կոչ անելով ազգին հրաժարվել կորցրած տարածքների համար պայքարից։ Վարչապետը պնդում է, որ հին իդեալներին հավատարիմ մնալը Հայաստանը դարձնում է խոցելի և կախված արտաքին հովանավորներից։.

«Ես մերժում եմ պատմական արդարության վերականգնման օրակարգը։ Ես կարծում եմ, որ մենք պետք է հետապնդենք արդար իրականություն... Որովհետև որքան շատ էինք հետապնդում պատմական արդարությունը, այնքան շատ էինք բախվում նոր անարդարությունների», - հայտարարել է կառավարության ղեկավարը։.

Վարչապետի խոսքով՝ Անկախության ներկայիս հռչակագիրը «հակամարտության հռչակագիր» է, որն անխուսափելիորեն հանգեցնում է պատերազմի և անհնար է դարձնում անկախ պետության գոյությունը առանց «արտաքին օգնության»։.

Ընդդիմադիր ճակատ. «Պատերազմական շանտաժի» մեղադրանքներ

Հայկական ընդդիմությունը թշնամաբար է արձագանքել նախաձեռնությանը՝ վարչապետի հռետորաբանությունը դիտարկելով որպես ընտրողների վրա ուղղակի հոգեբանական ճնշում: Բարեփոխման հակառակորդները պնդում են, որ Փաշինյանը դարձել է Իլհամ Ալիևի կամքի կատարող: Սահմանադրական հանձնաժողովի աշխատանքը բոյկոտող «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Էդմոն Մարուքյանը բացահայտորեն հայտարարում է, որ «մեր իշխանությունները, ըստ էության, որպես Ալիևի հրամանների կատարողներ, շարունակել են կատարել դրանք»:.

Քննադատները ընդգծում են, որ Բաքվի օրինական պահանջներին հանձնվելը չի ​​կանգնեցնի Ադրբեջանին, այլ միայն կառաջացնի նոր վերջնագրեր: Այս ֆոնին սոցիոլոգները փաստագրում են բարեփոխման նկատմամբ հանրային բացասական վերաբերմունքը. նույնիսկ փոփոխությունների կողմնակիցները այն համարում են նվաստացուցիչ արտաքին ճնշում, որը «մարդկանց դուր գալ հնարավոր չէ»:.

1730 թվականի հունվարը Ռուսաստանի համար նշանավորվեց քաղաքական անորոշության հազվագյուտ և վտանգավոր պահով։ 14-ամյա կայսր Պետրոս II-ի հանկարծակի մահից հետո երկիրը մնաց առանց անմիջական ժառանգորդի, իսկ Ռոմանովների տոհմի արական գիծը վերացավ։ Տասնամյակների ընթացքում առաջին անգամ նախապես նշանակված իրավահաջորդ չկար, և իշխանությունը փաստացի անցավ Գերագույն գաղտնի խորհրդի ձեռքը։ Այս իրավիճակը հնարավորություն տվեց ոչ միայն միապետի փոփոխության, այլև պետական ​​կառավարման սկզբունքների վերանայման։.

Բարձրագույն ազնվականությունը հասկանում էր, որ բացարձակ ինքնակալությանը վերադարձը նշանակում է անարգանքի, մահապատժի և կամայական որոշումների պրակտիկայի շարունակություն: Հետևաբար, նոր միապետի իշխանությունը սահմանափակելու գաղափարը ընկալվեց որպես էլիտային պաշտպանելու և Պետրոս Մեծի փորձի կրկնությունը կանխելու փորձ, երբ մարդկանց ճակատագրերը որոշվում էին ցարի ակնթարթային զայրույթով: Առաջին անգամ «օգտակար օրենքների» և գերագույն իշխանության սահմանների հարցը ձևակերպվեց ոչ թե մասնավոր զրույցներում, այլ պաշտոնական պետական ​​մարմնի մակարդակով:.

Պետրոս II

Պայմաններ ավտոկրատիայի դեմ

Աննա Իոանովնայի թեկնածությունը թվում էր հարմար լուծում այս ծրագրի համար։ Նա երկար ժամանակ ապրել էր Կուրլանդիայում, չուներ իր սեփական քաղաքական հենարանը Ռուսաստանում և ընկալվում էր որպես մանիպուլացված դեմք։ Արքայազն Դմիտրի Գոլիցինի հրահրմամբ նրան առաջարկվեց գահը այն պայմանով, որ նա ստորագրի «Պայմանները»՝ մի փաստաթուղթ, որը կտրուկ սահմանափակում էր կայսրուհու լիազորությունները։ Կայսրուհին զրկվեց պատերազմ և խաղաղություն հայտարարելու, հարկեր սահմանելու, կոչումներ և կալվածքներ շնորհելու, պետական ​​եկամուտներ կառավարելու և ազնվականներին առանց դատավարության պատժելու իրավունքից։.

Միտաուում Աննա Իոանովնան ստորագրեց այս պայմանները առանց առարկության՝ խոստանալով պահպանել դրանք «առանց բացառության»։ Ձևականորեն սա ներկայանում էր որպես ապագա կայսրուհու կամավոր համաձայնություն՝ կառավարելու իր հպատակների «խորհրդով»։ Իրականում փաստաթուղթը դարձավ գործիք բարդ քաղաքական խաղում, որտեղ յուրաքանչյուր կողմ հույս ուներ օգտագործել այն իր օգտին։.

կայսրուհի Աննա Իոանովնա

Ազնվականության պառակտումը և նախագծերի պայքարը

Առաջնորդների գլխավոր սխալն այն էր, որ նրանք չկարողացան իրենց նախաձեռնությունը վերածել ազգային նախագծի: Ազնվականությունն ու զորավարները հետագայում տեղեկացան ստեղծված պայմանների մասին և դրանք ընկալեցին ոչ թե որպես ազատության ուղղությամբ քայլ, այլ որպես իշխանությունը արիստոկրատների փոքր շրջանակին փոխանցելու փորձ: Սա բուռն արձագանք առաջացրեց: Մոսկվայում սկսվեցին քննարկումներ, որոնք ժամանակակիցները ընկալեցին որպես քաղաքական գլասնոստի աննախադեպ դրսևորում:.

Կառավարության կառուցվածքի այլընտրանքային ծրագրեր ի հայտ եկան։ Առավել աչքի ընկնողը Վասիլի Տատիշչևի ծրագիրն էր, որը նախատեսում էր ընտրովի մարմինների և Հիմնադիր ժողովի ստեղծում։ Այն աջակցվեց հարյուրավոր ազնվականների կողմից, այդ թվում՝ փորձառու պաշտոնյաների և զինվորականների։ Կայսրության պատմության մեջ առաջին անգամ քննարկվեց խորհրդարանական կառավարման հնարավորությունը, թեկուզև կալվածքային ձևով։ Սակայն բարեփոխիչների շրջանում միասնություն չկար, և Գերագույն գաղտնի խորհուրդը պատրաստ չէր կիսել նախաձեռնությունը կամ ընդլայնել իր դաշնակիցների շրջանակը։.

Վասիլի Տատիշչև

Պահակը որպես վճռորոշ փաստարկ

Մինչ ազնվական շրջանակներում քննարկվում էին կառավարման ձևերը, Աննա Իոանովնան մեթոդաբար փնտրում էր ամրոց։ Այս ամրոցը ներկայանում էր գվարդիայի տեսքով, որի համար ինքնակալությունը նշանակում էր հատուկ կարգավիճակի պահպանում և գերագույն իշխանության հետ անմիջական կապ։ Գագաթնակետը հասավ 1730 թվականի փետրվարի 25-ին, երբ Կրեմլում, զինված գվարդիականների ներկայությամբ, Աննային ներկայացվեց մի խնդրագիր, որով պահանջվում էր վերականգնել լիակատար ինքնակալությունը։.

Ճնշման տակ Գերագույն գաղտնի խորհուրդը հանձնվեց։ Աննան ցուցադրաբար խախտեց պայմանները՝ այդպիսով հրապարակայնորեն վերացնելով իր իշխանության բոլոր սահմանափակումները։ Այս ժեստը դարձավ բարեփոխական նախագծի վերջնական պարտության և բացարձակ ինքնակալության վերադարձի խորհրդանիշ։.

Բաց թողնված հնարավորություն և դրա հետևանքները

Պատմաբանները 1730 թվականի փետրվարի իրադարձությունները անվանում են եզակի պահ, երբ իշխող վերնախավն ինքը փորձեց սահմանափակել ինքնակալությունը օրինական միջոցներով: Այս հնարավորությունը բաց թողնվեց անվստահության, անհամաձայնության և համաձայնության հասնելու անկարողության պատճառով: Շուտով Գերագույն գաղտնի խորհուրդը լուծարվեց, և բարեփոխումների նախաձեռնության շատ մասնակիցներ հայտնվեցին աքսորի, բանտարկության կամ մահապատժի մեջ:.

Այս պայմանների ձախողումը ռուսական քաղաքական ավանդույթում ամրապնդեց այն օրինաչափությունը, ըստ որի՝ գերագույն իշխանությունը սահմանափակելու ցանկացած փորձ ավարտվում է բռնությամբ և նահանջով դեպի ավելի կոշտ ավտոկրատիա։ Էվոլյուցիոն զարգացման փոխարեն երկիրը կրկին ընտրեց ուժի ուղին։ 1730 թվականը պատմության մեջ մտավ ոչ թե որպես սահմանադրական միապետության սկիզբ, այլ որպես կորսված հնարավորության խորհրդանիշ, որի հետևանքները Ռուսաստանը կզգա դարեր շարունակ։.